Sayfa yolu
Öğretmenler Günü (mü?)
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
Aysel Çelik
Yayın Tarihi: 24.11.2021 , 09:58 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54
Bugün 24 Kasım. Her ne kadar ilerici eğitimciler için öğretmenler günü 5 ekim olsa da, okullardaki törenler, veli ve öğrencilerden gelen sevgi dolu mesajlar 24 Kasım gününde gündemin ‘öğretmen’ olmasını zorunlu kılıyor.
Emekçi çocuklarının eğitim haklarının engellendiği, gerici ve piyasacı bir eğitim sisteminde öğretmenlerin payına da sömürü ve yoksulluk düşüyor. Özel sektör ve kamuda bir milyondan fazla öğretmen çalışıyor, yüzbinlerce öğretmen ise işsiz.
Birlik Sendikası’nın geçen ay yayınladığı Özel Okullar ve Özel Okul Öğretmenlerinin Durumu1 adlı raporda tüm okulların neredeyse beşte birinin özel okul olduğu, özel okulda çalışan öğretmen sayısının ise 200 bine yaklaştığı belirtiliyor. Özel okul sektörü büyüdükçe içindeki sömürü de katlanarak artıyor. AKP iktidarı 2007 yılından itibaren bu alanda attığı tüm adımlarda özel okul patronlarının karlarını arttırmayı amaçlıyor. Özel okul açmanın kolaylaştırılması, patronlara teşvikler, vergi muafiyetleri gibi düzenlemelere ek olarak öğretmenlerin yaşadıkları hak gasplarında da her zaman patronun yanında yer alıyor.
2007’de yürürlüğe giren 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu özel okulda çalışan öğretmenlerin özlük ve maddi haklarında önemli kayıplara yol açtı. Bu kanun öncesinde yürürlükte olan 6258 sayılı kanunda, özel okulda çalışan öğretmenlerin maaşının kamuda çalışan öğretmenlerden düşük olmaması, geciken ödemelerin gün başına yüzde bir zamlı ödenmesi, haftalık ders saatinin 30’u geçemeyeceği gibi maddeler yer alıyordu. Bu düzenlemelerin kaldırılmasıyla başlayan saldırı artarak devam ediyor. Gelinen noktada, özel okullarda çalışan öğretmenlerin ücretleri kamudakinin çok altında, ders dışında da yoğun çalışma süreleri geçerli, birçok okulda maaşlar zamanında ve düzenli olarak ödenmiyor, eğitim öğretim tazminatı öğretmene ödenmiyor, geçici süreli sözleşmelerle öğretmenler güvencesiz çalıştırılıyor, sigortaları eksik gösteriliyor. Hatta öğretmenlere sözleşmeleri okutulmadan imzalatılıyor, işten çıkartılırken tazminat ödememek için öğretmenler zorla istifa ettiriliyor.
Söz konusu raporda öğretmenlerin fotokopi çekmek, okulların sosyal medya hesaplarına içerik oluşturmak, reklam broşürü dağıtmak, kıyafet ve kırtasiye satışında yer almak gibi meslek tanımlarında yer almayan işleri de yapmak zorunda bırakıldığını öğreniyoruz. Bunlar yanında patronlar Milli Eğitim Bakanlığının göz yumması ve öğretmenlerin örgütsüzlüğünden aldıkları cesaretle öğretmenlere her türlü baskıyı uygulamaktan, hatta haklarını arayan öğretmenlere tehditler savurmaktan geri durmuyor.
Özel okullardaki kadar ağır olmasa da kamu okullarındaki öğretmenler de hak kayıplarına uğruyor. Öğretmen maaşları yoksulluk sınırının altına düştü. Bir emek örgütü değil de AKP hükümetinin kamu okullarındaki uzantısı olan yetkili sendika Eğitim Bir Sen’le imzalanan sözleşmelerle her sene enflasyon oranının çok altında kalan maaş zamları alınıyor. Ülkedeki enflasyonla birlikte alım gücü sürekli düşerken öğretmenlerin elinde kalan güvenceli iş ve düzenli gelir sahibi olmaktan kaynaklanan borçlanabilme ve çalışma saatlerinin nispeten düşük olmasından dolayı ek iş arayabilme imkanı.
Eğitim İş’in 3530 öğretmenle yaptığı ankete göre; öğretmenlerin yüzde 57,8’i ailesinin gıda ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk yaşıyor, yüzde 48,3’ü maaşlarının yetersizliğinden dolayı ek hesap kullanıyor, yüzde 77,7’si ailenin sağlık harcamalarını karşılamakta zorluk çekiyor, yüzde 90’ı kullandıkları kredi kartının borçlarını ödemekte zorlanıyor, yüzde 65’i ailelerine veya yakınlarına borçlu.
Ankete katılan öğretmenlerin yüzde 61,1’i ekonomik zorluklardan dolayı mesleki motivasyonlarının düştüğünü, yüzde 64,2'si düşük maaşları nedeniyle toplumdaki saygınlıklarının yıprandığını söylemiş. Bununla birlikte öğretmenlerin yüzde 84’ü ek iş aradığını belirtmiş.2
Gerek 15 Temmuz sonrası KHK’larla gerek yerel yönetimler ve okul idarelerindeki gerici kadroların baskıları sonucu artık kamudaki öğretmen de işini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya. Kaymakam, vali veya il milli eğitim müdürlerinin öğretmenleri azarlamasını konu edinen haberler hatırlanacaktır. Mücadele ettiği, okuldaki gerici uygulamalara itiraz ettiği için, hatta sadece bilimsel eğitim verdiği için dahi öğretmenlere soruşturmalar açılabiliyor.
Sadece bunlar değil, hükümet yıllardır istikrarlı bir şekilde öğretmenlerin toplumdaki saygınlığını düşürmeye dönük adımlar atıyor. Geçtiğimiz haftalarda MEB bakan yardımcısı imzasıyla il milli eğitim müdürlüklerine yazı gönderilmiş, öğretmenlerin öğretmenler gününde maddi karşılığı olan hediyeler kabul etmesinin önüne geçilmesi istenmişti. Bu adımla öğretmenler öğrencilerinden maddi beklenti içinde olan kişiler olarak gösterilmeye çalışıldı. Bir önceki bakanın okullarda pandemi önlemleri için yeterli maddi kaynak olmamasını açıklarken ‘eğitimde asıl yük öğretmen maaşları. Öğretmen maaşlarından dolayı yatırıma fırsat kalmıyor’ sözü de öğretmenlerin saygınlığını zedeleme amacını taşıyordu.
Kamuda çalışan öğretmenler üzerindeki performans baskısı da her geçen gün artıyor. Pandemiyle birlikte iyice artan esnek çalışma saatleri, bu eğitim öğretim yılında alınması zorunlu tutulan online eğitimler, EBA da puan sisteminin uygulanması gibi örnekler önümüzdeki süreçte öğretmenlerinin iş yüklerini arttırmanın hedeflendiğinin birer örneği. Bir süredir konuşulan ama içeriği hakkında henüz net bilgi verilmeyen Öğretmenlik Meslek Kanunu ise bu uygulamaları süreklileştirebilmek için gereken yasal zeminin hazırlandığının göstergesi.
Kamu ve özel okullarda bunlar yaşanırken diğer tarafta yüzbinlerce işsiz öğretmen var. İnşaatta çalışırken iş cinayetinde hayatını kaybeden veya işsizliğe daha fazla dayanamayıp intihar eden genç öğretmen haberlerine sıkça rastlanıyor.
2021 tüm bu yaşananları düşününce, tarihten bağımsız, ortada kutlanacak değil mücadele edilecek bir tablo olduğu görülür. İçinden geçtiğimiz dönemin aynı zamanda büyük mücadelelere sahne olması da çok muhtemel. 1969 yılında tüm öğretmenlerin yüzde yetmişinin katıldığı Büyük Öğretmen Boykotunu hatırlamak ve Fakir Baykurt’un sözleri en çok bugün anlam kazanıyor.
Öğretmen yalvarmaz. Öğretmen boyun eğmez. Öğretmen el açmaz. Öğretmen ders verir.
Eğitim emekçileri 1969 öğretmen boykotu ölçeğinde olmasa bile 4 Aralıkta Ankara da Yoksulluğa ve Pahalılığa hayır demek için bir araya geliyor. Eğitim İş üyesi öğretmenler, emeğine, mesleklerinin onuruna sahip çıkmak için tüm eğitim emekçilerini 4 Aralıkta Ankarada zam, kriz, yoksulluk, TÜKENİYORUZ demek için yan yana yürümeye çağırıyor. Tüm Eğitim emekçilerinin öğretmenler günü kutlu olsun.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.

