Norveç enerji sektöründeki birçok endüstride, yükselen enflasyona karşı işverenlerle maaş anlaşmasına varılamaması üzerine 5 binin üzerinde işyerinden yaklaşık 25 bin sendika üyesi bugün greve çıktı. Anlaşmaya varılmaması halinde Cuma günü daha çok işçinin greve çıkacağı bildiriliyor.

Grev süreci nasıl gelişti?

Norveç’te enflasyon son otuz yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 6,5'e yakın seyrederken birçok kişi yükselen fiyatlar ve eriyen gelirlerle mücadele ediyor. Statistics Norway istatistiklerine göre, 2022 yılında fiyatlar yüzde 5,8 artarken ortalama gelir artışı yüzde 4,6’da kaldı. Çalışan maaşlarının tüketici fiyatları karşısındaki değer kaybına yönelik tepkilerin sonuncusu Norveç ekonomisinin en önemli payandalarından biri olan enerji sektöründen geldi.

Yaklaşık 185 bin işçiyi temsil eden Norveç Sendikalar Konfederasyonu (LO) ve Meslek Birlikleri Konfederasyonu (YS), 2023 yılında kazancın tüketici fiyatlarıyla aynı düzeye gelmesi için en az yüzde 5 oranında ücret artışı talep etti. 

LO ve Norveç Girişimciler Konfederasyonu (NHO) arasındaki olağan bahar görüşmeleri 27 Mart’ta başlamıştı. Pazar günü işçi temsilcileri LO ve YS ile işveren NHO arasında, hükümet tarafından atanan arabulucu Mats Ruland’ın yönetiminde gerçekleştirilen ve 17 saati aşan son dakika görüşmelerinden de sonuç çıkmaması üzerine Pazartesi günü 25 binin üzerinde işçi greve çıktı. LO, durumun ciddiyetini vurgulamak için Cuma günü greve 15 bin üye daha eklemeye hazır olduğunu duyurdu. YS ise, 17 Nisan Pazartesi günü çalışma saatlerinin başlangıcından itibaren grevde olan çeşitli şirketlerdeki yaklaşık 1441 üyesine ek olarak, Cuma günü 460 üyenin daha greve katılacağını belirtti.

Grevdeki işçiler bugün Stortinget önünde bir eylem gerçekleştirdi.

Kim ne dedi?

17 saati geçen arabuluculuk mesaisine rağmen bir sonuç alınamaması üzerine taraflardan çeşitli açıklamalar geldi. 

Hükümet arabulucusu Mats Ruland, durumun çıkmaza girmiş ve çok ciddi durumda olduğunu belirtti.

Başbakan Jonas Gahr Støre yaptığı açıklamada durumun "üzücü" olduğunu ifade etmekle yetindi.

NHO, böyle bir çatışmanın Norveç tarihinde bir ilk olduğunu vurgulayarak işverenlerin ücretlilerin daha yüksek ücret taleplerini karşılamak için "büyük bir mesafe kat ettikleri"ni iddia etti.

Masanın karşı tarafından yapılan açıklamalarda ise, LO lideri Peggy Hessen Folsvik "LO tüm üyelerimiz için satın alma gücünün artırılmasını ve düşük maaşlıların desteklenmesini talep etti. NHO taleplerimizi reddetmeyi seçti ve böylece ülkeyi greve gönderdi" dedi. Folsvik NHO açıklamalarına yönelik olarak da, işverenlerin blöf yaptıklarını ve gerçeği yansıtmadıklarını belirtti.  

Üst üste üçüncü yıl çalışanlar için reel ücret düşüşü ihtimalini kabul etmediklerini söyleyen YS lideri Hans-Erik Skjæggerud, sanayideki ücret payının son on yılın ortalamasının oldukça altında olduğuna dikkat çekti. Skjæggerud, “Bu, NHO üyesi şirketlerin yüksek artı değeri çalışanlarla paylaşmak istemedikleri anlamına gelir. Şirketler, çalışanların artı değer yaratmanın en önemli ön koşulu olduğunu unutmuş gibi görünüyorlar” ifadelerini kullandı.

Norveç Komünist Partisi (NKP) ise greve giden bütün çalışanlara destek açıklaması yayımlayarak “Ellerimizin ve emeğimizin yarattığı değerlerin adil dağılımı için mücadele devam ediyor” diye belirtti. Uzun süredir yanlış yolda ilerlendiğine, işçi sömürüsü ve yıpranmanın arttığına dikkat çekilen açıklamada, NKP işverenlere "akıllarını başlarına toplayarak sorumluluk almalarını ve çalışanlarına adil koşullar sunmalarını" önerdi. NKP'nin grevi memnuniyetle karşıladığı, ve aynı zamanda bu grevin gelecekte herkes için olumlu değişikliklere yol açacağını umduğu belirtildi.

Grev gündelik hayatı nasıl etkileyecek?

LO tarafından açıklanan tam liste binlerce işletmede grev olduğunu gösteriyor. Sendika eylemine katılan şirketler arasında Aker Solutions, Aibel, Beerenberg, Bilfinger, Norsk Hydro gibi büyük işletmeler bulunuyor.

Greve çıkan işçilerin binlercesi petrol hizmetlerinde ve açık deniz firmalarında çalışıyor. Özellikle Vestlandet eyaletindeki açık deniz ve alüminyum işleme endüstrileri tamamen durma noktasına gelmiş durumda. 

Grevin gündelik hayata olan etkileri gazetelerde “İptal edilen feribot seferleri, boş market rafları, kapalı dükkanlar ve boş bira muslukları” şeklinde duyuruldu.

Grev, ülkenin kilit petrol endüstrisindeki tedarikçileri etkileyecek. LO'nun daha önce söz verdiği üzere, Batı Avrupa'nın en büyük fosil yakıt ihracatçısı Aker Solutions ASA’daki petrol ve gaz üretimi korunacak. Ancak inşaat ve yol bakımı, elektrik, araba satışları ile şekerleme ve bira fabrikaları da etkilenecek.

Norveç’in en büyük içecek üreticileri arasında olan Ringnes ve Hansa Borg’da bira ve maden suyu üretimi tamamen durdu.

Yeni araç satın alımı da etkilenen hizmetler arasında. Örneğin Harald A. Møller tarafından teslim edilen arabaların hazırlanması büyük ölçüde duracak.

Offshore şirketleri Beerenberg ve Bilfinger’de (esas olarak yalıtım, iskele ve yüzey işleme işlerinde çalışan) yaklaşık 500 çalışan greve gidiyor. Bunun acil güvenlik sonuçları olmamakla birlikte büyük ekonomik etkileri olabileceği ifade ediliyor.

Oslo'daki büyük oteller çok sınırlı operasyonlara sahip olacak.

Medya şirketi Schibsted, bir dizi arka ofis işlevine erişimini kaybedecek.

Felleskjøpet Agri, kuzeyde Bodø'dan güneyde Halden'e kadar birçok mağazasını kapatmak zorunda kalabilir.

Greve katılan işçilerin sayısında Cuma günü bir tırmanış olması halinde, Norveç’teki en büyük market zincirlerinden biri olan Rema'nın mal tedariği yapamayacağı ve posta hizmetleri veren PostNord gönderimlerinin kesintiye uğrayacağı ifade ediliyor.

İşçi temsilcileri tarafından dile getirilen başlıklar arasında yöneticilerin aldığı yüksek maaşlar, bonuslar ve işçilerle yönetim kademeleri arasındaki benzeri eşitsizlikler de gündeme geldi. 

Ekonomi yorumcuları tarafından sık sık “sürpriz grev” olarak nitelenmesine rağmen, Norveç’te emekçilerin uzun süredir zorlaşan yaşam koşulları birçok sektörde bu tür olası kırılmaların sinyalini vermekteydi.

Bu grev, bazı işyerlerinde çalışanların ilk grevi olmasına rağmen büyük katılım görmesiyle de umut veriyor.

Haber

Sevilla'daki Amazon çalışanları greve gitti