İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, Türkiye’de 3 yıllık üniversite modelinin uygulanabileceğini söyledi. 

Yeni Şafak'a konuşan Mandal, asıl amaçlarının öğrencileri işgücü piyasasına hızlıca entegre etmek olduğunu saklamadı.

"Eğer biz gençlerimizin proje ve üretim süreçlerine aktif katılımını sağlayabilirsek 3 yıllık modelin mümkün olabileceğini düşünüyorum. Bu ortak üretim kültürü de aslına bakarsanız geleceğin üniversite modelinin de temeli oluyor. Bugün üniversitelerimiz bu sürecin aktif bir parçası olmaktan çok, sadece bilgi almak için gelen öğrencilerle dolu. O yüzden 4 yıl da yapsanız, 5 yıl da yapsanız bir şey değişmiyor."

YÖK’ün uzun süredir gündeminde olan bu model, aslında “başarılı öğrenciler” için 3 yılda mezuniyet vaadiyle ilk kez 1 Ekim’de YÖK Başkanı Erol Özvar tarafından duyurulmuştu. Özvar, 3 yılda mezuniyetin mümkün olacağını söylemiş, ayrıca MESEM uygulamasının bir benzeri üniversitelerde de uygulayacaklarını açıklamıştı.

Ancak hem YÖK’ün “uygulamalı eğitim” vurgusu hem de Mandal’ın “üretim süreçleri” ifadesi, bu sistemin akademik bir iyileştirmeden çok piyasaya entegrasyon anlamına geldiğine işaret ediyor.

Üniversitelerde 'işyeri temelli eğitim' adıyla yeni sömürü hattı

YÖK Başkanı Özvar’ın geçtiğimiz ay açıkladığı “2030’a Doğru Türk Yükseköğretiminin Yol Haritası” ise bu eğilimin üniversitelere taşındığını ortaya koymuştu. Özvar, lisans programlarını “işyeri temelli mesleki eğitim” modeline dönüştüreceklerini, öğrencilerin doğrudan üretim süreçlerine katılacağı bir sistem kuracaklarını açıklamıştı.

Konya, Gaziantep, İstanbul, Bursa, Kocaeli, İzmir ve Ankara’da pilot uygulamalara başlanacağını belirten Özvar, “öğrencilerin yalnızca sınıfta değil, doğrudan iş hayatının içinde deneyim kazanacaklarını” söylemişti. Ancak bu model, öğrencilerin ucuz işgücü olarak sömürüldüğü MESEM sisteminin üniversitelere taşınması anlamına geliyor.

Üstelik Özvar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB ve yerel sanayi odalarıyla “güçlü bir ortaklık modeli” kurduklarını açıkça ifade etmişti. Böylece üniversitelerin bilim üretim merkezleri değil, patronların personel yetiştirme laboratuvarlarına dönüşmesi hedefleniyor.

Ancak eğitim sendikaları ve akademisyenler, bu yaklaşımın “öğrenme”yi üretim süreçleriyle eşitleyerek bilimi metalaştırdığını savunuyor. Üç yıllık sistem öğrenciyi daha nitelikli hale getirmeye değil, piyasaya daha hızlı ve daha ucuza dahil etmeye hizmet edecek.

Zira 3 yıllık lisans modeli, bir yandan üniversiteye ayrılan kaynakları azaltmanın bir yolu olarak görülürken, diğer yandan özel üniversiteler için “hızlandırılmış diploma” paketleriyle yeni bir gelir alanı yaratma potansiyeli taşıyor.

Eğitim süresi kısalıyor, piyasa kapısı genişliyor

TÜİK’in açıkladığı son verilere göre, Türkiye’de muhtemel eğitim süresi son bir yılda yüzde 3,4 oranında azalarak 17,2 yıla düştü. Eğitim sendikaları, verilerin çocuk işçiliğinin arttığına, gençlerin eğitim sisteminden koptuğuna işaret ettiğini vurguladı.

Eğitimde bu gerilemeye rağmen iktidar, bir süredir “eğitimi hızlandırma” adı altında yeni düzenlemelere hazırlanıyor. Zorunlu eğitimin kısaltılması tartışmaları, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in desteğiyle gündeme gelmiş, geçtiğimiz haftalarda liselerin 2+2 modeline indirileceği planı kabineye kadar taşınmıştı.

Bu plana göre öğrenciler iki yılın sonunda temel diplomayla okuldan ayrılabilecek, isteyenler ise iki yıl daha mesleki veya akademik eğitime yönlendirilecekti. “Esneklik” adı altında sunulan model, aslında erken yaşta istihdamın önünü açan bir mekanizma olarak görülüyor.