Yakın zamanda yapılan araştırmalar ve saha çalışmaları Kürtçenin gündelik hayattaki kullanımına ve geleceğine dair birçok veri sunuyor. Araştırmalar, Kürt sorunu deyince akla ilk önce "Kürtçe ve anadilinde eğitimin" geldiğini gösteriyor. Çarpıcı sonuçlardan biri de Kürtçenin emekçiler arasında daha çok konuşulurken, Kürt zenginleri arasında bu oranın giderek azalması.  

Kürt Çalışmaları Merkezi (Kurdish Studies Center) ve Sosyo Politik Araştırmaları Merkezi, farklı şehirlerde bulunan veya bu şehirlere göç etmiş binlerce kişiyle gerçekleştirdikleri araştırmaları raporlar halinde yayımlandı. Raporlarda Kürtlerin siyaset, medya, eğitim, kültür, spor, sanat gibi birçok başlıkta ilgileri ve temasları incelenirken aynı zamanda dini, siyasi ve bir bütün olarak sosyolojik işaretlemelerine ve "kimlik tercihlerine" de yer verildi. 

Araştırmalarda öne çıkan başlıklarından birisiyse Kürtçenin gündelik hayattaki kullanımı. Veya başka bir ifadeyle Kürtçenin geleceği.

Kürtler kentlileşiyor ancak Kürtçe aynı oradan gelişmiyor

Yapılan araştırmalar neticesinde Kürt halkının artık büyük oranda kentlerde yaşadığına, bir nevi artık Kürt şehirlerinin varlığına işaret ediliyor. Mesut Yeğen'in Kürt Çalışmaları Merkezi'nin hazırladığı araştırma sonucunu değerlendirdiği Perspektif'teki yazısında Kürtlerin artık önemli bir kısmının şehirlerde yaşadığı vurgulanıyor. Kürtler 1990'lı yıllara kıyasla daha az yerlerinden edilen ve kent değiştiren bir halk. Güncel veriler Kürtlerin yüzde 82'sinin doğduğu şehirde yaşamaya devam ettiğini gösteriyor. 

Ancak bununla birlikte Kürtçenin gündelik hayattaki devinimi ve varlığıysa geriliyor. Kürt emekçileri arasında geçim sıkıntısı ile Kürtçenin gündelik hayattaki yeri paralel ilerliyor. 

Kürt sorunundan Kürtçe sorununa

Araştırmaların sunduğu verilerden bir diğeri de Kürtçenin Kürtler arasında Kürt sorununa dair temel bir belirleyen olmasıdır. Buna göre Kürtlerin yüzde 70'i anadilinde eğitim talep ediyor. Ve Kürtler, yaşadıkları sorunların en başına anadilinde eğitim görememeyi yazıyor. Buna bağlı olarak da kimlik sorunlarını işaretliyor. Dolayısıyla mevcut durumda Kürt sorununa dair temel belirleyenin anadilinde eğitim sorununa indirgendiğini söyleyebiliriz. 

Bunun sebep olabileceği problemlerden bir tanesi, Kürt sorununun anadilinde eğitim sorununa sıkışmışlığı olarak tarif edilebilir. Çünkü mevcut düzende, iktidarın anadilinde eğitim için atabileceği radikal adımlar Kürt sorununun çözümüne dair ciddi bir sonuç olarak sayılabilir. Ortaya çıkan sonuçlar politik, ekonomik, siyasi, kültürel ve ulusal tüm başlıklardaki taleplerin anadilinde eğitim başlığına ve Kürtçenin yasal statü kazanmasına sıkıştığını gösteriyor.

Kürtçenin geleceğini Kürt emekçiler belirleyecek

Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa, Van, Batman, Siirt, Şırnak, Hakkari, Ağrı, Muş, Bingöl, Bitlis, Kars, Dersim ve Iğdır gibi Kürt şehirlerinde binlerce kişi arasında yapılan araştırmalar ve mülakatlar göre Kürt emekçilerin aylık geliri yükseldikçe Kürtçe kullanımının azaldığı gözlemleniyor. Türkçe kullanımı ise artıyor. Hane içinde en sık “54 yaş ve üstü” Kürtçe konuşuyor, bu yaş grubunu “18-32 yaş grubu” takip ediyor. “33-40 yaş grubu” da daha çok Türkçe konuşuyor.

"Çocuklarınızın anadilinizde eğitim görmesini ister misiniz?” sorusuna katılımcıların yüzde 86,7’si "Evet", yüzde 9’u "Zaten anadilinde eğitim görüyor", yüzde 4,2’si de "Hayır" yanıtlarını veriyor. Buna paralel olarak Kürtlerde hane halkının geliri düştükçe Kürtçe ile kurulan ilişki arasındaki bağların güçlendiği sonucu ortaya çıkıyor. Bu da akıllara AKP'nin uzunca bir zamandır Kürt sorununa müdahale etme biçimi olarak bölgedeki sermaye ilişkilerini güçlendirmesini ve bölgesel yatırımlarını hatırlatıyor. Zira Kürtlerin sermaye ile bağlarının güçlendikçe Kürtçe ile kurdukları ilişkinin ters oranda ilerlemesi yani Kürtlerin zenginleştikçe Kürtçeden uzaklaşmaları yapılan anketlerde somutluk kazanıyor. 

Tüm bu veriler Kürtlerin emek mücadelesinin aynı zamanda Kürtçenin geleceğinin de belirleyenlerinden biri olacağını gösteriyor. Kürtçenin geleceği bu manada Kürt emekçilerine emanet demek yanlış olmayacaktır. 

Haber

AKP'nin Kürtçe karnesi: 'Cadı avı' mı yoksa süreklilik mi?