Çocuklarla bazı konular hakkında konuşmak hayli zorlayabilir ebeveynleri. Cinsellik, savaş, toplumsal olaylar ve elbette kayıplar, yani ölüm, bunlardan bazıları. Tüm bu konularda çocuklarla konuşmanın, paylaşımda bulunmanın temel ilkesi, elbette çocuğa görelik. Öyle hafife alınır bir kavram değil çocuğa görelik. Basit bir dil kullanmak ya da öğretici, eğitici olmak değildir buradaki mesele, hatta hiç değildir.

Çocuğa görelik, onun düşlem gücüne seslenen, tat alarak anlayabileceği, duygu ve düşünce yönünden besleyen, onun ilgi ve ihtiyaçlarını gözeten, onu özne olarak merkeze alan demektir.

Ölüm, çocuklara anlatılması, eserde işlenmesi en zor konulardan biridir belki de. İnsanın kendi yolculuğunda da en fazla zorlandığı şeydir kayıpları. Çocuk için ise büyük bir bilinmezlik, soru işaretleri ve yokluk anlamına gelir.

Sevgili Neşe Kınalı, Büyükbabamın Kasketi adlı resimli kitabında anıların sonsuzluğuna odaklanarak anlatmayı deniyor kayıpları. Ölümün “yaşamın ayrılmaz parçası” olduğunu hatırlatarak, yaşamın kendisine, ortak deneyimlere ve anılara odaklanıyor.

Hikâye, büyükbaba ve torunu etrafında dönse de ikisinin de adını vermez bize. Bu haliyle yerlerine geçilebilmesi kolaylaşır karakterlerin. 

Büyükbabanın yaşlılık hallerinin doğal uzantısı olan unutkanlıkları, uyuya kalmaları, eski hatıraları uzun uzun anlatmaları çocuğun ona daha sıkı bağlanmasına, büyükbabanın kasketinde kendi ömrünce yaşayacak anılar biriktirmesine vesile olur.

Gidenleri, kayıpları anımsamanın en iyi yolu bu değil midir zaten? Bir fotoğraf, kenarı yırtık bir mektup, bir şapka ya da onu hatırlatan ne varsa... Elinize aldığınızda derinleşen sessizlikte anılar canlanmaya başlar zihninizde. 

Kayıplarla baş edebilmenin anahtarı buradadır belki de; güzel günleri, anıları zihinde diri tutmakta. 

Hikâyenin yoğunluğu kadar çizimleri de her noktasında dikkatle incelemeyi, didik didik edilmeyi bekliyor. 

Shima Zarei’nin tek başına sessiz kitap olabilecek kadar güçlü çizimleri, anıları biriktirmenin, kayıplarla baş etmenin ve asla unutmamanın büyüsünü evrensel bir dilde fısıldıyor.

“Bazen yanındayken yoktur insan. Bazen de çok uzaklardayken yanı başındadır.”

Yaşamın zorunlu bir parçasını yaşamdan kopmadan ama yasına sıkı sıkı tutunarak anlatmayı başarmış bir hikâye Büyükbabamın Kasketi. 

Künye: Büyükbabamın Kasketi, Neşe Kınalı, Resimleyen: Shima Zarei, MSE Yayınları, 2022.

Haber

Kitap | Bir Varlıkmış Bir Yoklukmuş