ABD Başkanı Donald Trump’ın Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıma kararından 9 yıl sonra Washington Kudüs’te kalıcı büyükelçilik yerleşkesinin inşaatı için harekete geçti.

İsrail ABD büyükelçiliğinin inşası için Filistinlilerden gasp ettiği araziyi 1 dolar karşılığında 99 yıllığına ABD’ye tahsis etti.

Trump 2017 yılında uluslararası hukuka göre işgal toprağı olan Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıdığını ilan etmiş ve ABD’nin Tel Aviv’deki büyükelçiliği Kudüs’teki geçici binasına taşınmıştı.

ABD şimdi Kudüs’teki kalıcı büyükelçilik yerleşkesini Filistinlilerden gasp edilen arazi üzerinde inşa etmek için İsrail ile anlaşma imzaladı.

ABD'li büyükelçi: Kudüs İsrail'in ebedi başkenti

Dün düzenlenen resmi imza töreninde konuşan ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Kudüs’ü “İsrail’in ebedi başkenti” diye niteledi.

İsrail'deki diplomatik faaliyetlerinin ana üssü olacak yerleşke için “Amerikan bayrağımızı Kudüs topraklarına dikeceğiz” diyen Huckabee “Bu kararı Tanrı 3 bin 800 yıl önce verdi ve ABD sahneye çıkmadan çok önce kararlaştırılmış olan bu durumu nihayet bizim de idrak ettiğimizi söyleyebilirim” ifadelerini kullandı.

Saar: İsrail ABD için vazgeçilmezdir 

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ise bu adımın basit bir arazi tahsisi olmadığını, ABD ile İsrail arasındaki ittifakın stratejik öneminin sembolü olduğunu söyledi.

Anlaşmayı iki ülke arasındaki “sarsılmaz ittifakta yeni bir dönüm noktası” diye niteleyen Saar “ABD İsrail için nasıl vazgeçilmez ve ikamesi imkansızsa, İsrail de ABD ve onun bu bölgedeki çıkarları için o denli vazgeçilmezdir" dedi.

Yeni elçilik binası gasp edilen arazi üzerine inşa edilecek

Trump ilk başkanlık döneminde Aralık 2017'de, işgal altındaki Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıdığını ilan etmiş ve ABD Büyükelçiliği'nin Tel Aviv'den buraya taşınmasına karar vermişti. Büyükelçiliğin geçici binası ise Mayıs 2018'de açılmıştı.

Bu karar, Kudüs şehrinin statüsüne ilişkin uluslararası mutabakata aykırı olduğu gerekçesiyle o dönemde dünya çapında geniş çaplı tepki ve eleştirilere neden olmuştu.

İsrail'deki "Adalah" (Adalet) Hukuk Merkezi, 2022 yılında yaptığı açıklamada, büyükelçilik yerleşkesinin inşası için tahsis edilen arazinin, 1950 tarihli "Gaip Mülkleri Kanunu" kullanılarak Filistinlilerden gasp edildiğini belirtmişti. Merkez, arşiv belgelerinin bu arazinin 1948 yılından önce Filistinli ailelere ait olduğunu ve "İngiliz Mandası" yönetimine kiralanmış olduğunu kanıtladığını vurgulamıştı.

Hukuk merkezi, ABD Büyükelçiliği'nin Kudüs'te genişletilmesinin ve bunun için ayrılan araziye el konulmasının, özel mülkiyetin müsadere edilmesini yasaklayan Lahey Sözleşmesi'nin 46. maddesi başta olmak üzere uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu ifade etmişti.

Adalah: Bu anlaşma uluslararası hukuka açıkça meydan okumaktır

Anlaşmanın imzalanmasına tepki olarak Adalah’tan dün yapılan açıklamada “Bu anlaşma, derin ve tarihi bir adaletsizliği kasten tescil etmektedir” denildi.

Dönemin Filistinli mülk sahiplerinin mirasçıları arasında şimdi ABD vatandaşlarının da bulunduğuna dikkat çeken Adalah’ın açıklamasında “ABD, belgelenmiş ve yasal mülkiyet taleplerine rağmen bu süreci devam ettirerek, kendi vatandaşlarına ait toprakların yasadışı bir şekilde gasp edilmesini onaylamaktadır" denildi.

Açıklamada "Dahası, Gaip Mülkleri Kanunu kapsamında el konulan bir arazi üzerinde inşaat yapmak, ABD hükümetinin İsrail'in hukuk dışı mülksüzleştirme ve yerinden etme mekanizmalarını doğrudan desteklediği anlamına gelir. Bu da uluslararası hukuka ve yasa dışı ilhak yasağına açıkça meydan okuyarak, orijinal Filistinli mülk sahiplerinin ve onların soyundan gelenlerin temel mülkiyet haklarını ihlal etmektedir” ifadeleri kullanıldı.

Kudüs'te büyükelçilik açan 7 ülke var

Birleşmiş Milletler, Doğu Kudüs'ü 1967'de işgal edilen Filistin topraklarının bir parçası olarak kabul ediyor ve şehrin karakterini veya hukuki statüsünü değiştirmeyi amaçlayan her türlü adımın uluslararası hukuk normlarına göre hiçbir hukuki geçerliliği olmadığını vurguluyor.

ABD, büyükelçiliğini 2018 yılında Kudüs'e taşımış olsa da dünya ülkelerinin büyük bir kısmı, şehrin statüsüne ilişkin uluslararası duruşa bağlı kalarak İsrail'deki büyükelçiliklerini Tel Aviv'de tutmaya devam ediyor.

ABD, Guatemala, Honduras, Kosova, Paraguay, Papua Yeni Gine ve Fiji, Kudüs'te büyükelçilik açan 7 ülke olmuştu. Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden ve İsrail tarafından tanınan Somaliland, 15 Haziran 2026'da da sözde İsrail Büyükelçiliği'ni Kudüs'te açmıştı.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.