Sayfa yolu
Irkçılık, sınıf ve aidiyet ekseninde: 'Bir Türk Meselesi' film söyleşisi
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
Yayın Tarihi: 21.11.2026 , 00:35 Güncelleme Tarihi: 21.11.2026 , 00:36
Yönetmen Hüseyin Aydın Gürsoy’un ilk uzun metraj filmi “Bir Türk Meselesi”, 63. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Türkiye prömiyerini yaptı. Göçmenlik, kimlik ve aidiyet meselelerini siyaset ve sermaye ilişkileri üzerinden ele alan film, politik gerilim türünde bir yapım olarak öne çıkıyor.
Film, Fransa’daki Türk göçmen toplumuna, hatta kendi ailesine mesafeli duran ve “Mathieu” ismini kullanarak saygın bir hukuk firmasında avukatlık yaparak yükselmeye çalışan Mustafa Duman’ın hikayesini anlatıyor. Kız kardeşinin isteği üzerine, Avrupa Parlamentosu’nun nüfuzlu bir üyesinin ırkçı saldırısına uğrayan taksici Abdullah’ın davasını üstlenen Mustafa, bu davayı yürüttüğü başka bir danışmanlık işinde koz olarak kullanıp kariyerinde yükselmeyi amaçlar. Ancak dava ilerledikçe kendisini Avrupa siyasetindeki yolsuzlukların ve ekonomik çıkar ilişkilerinin ortasında bulur. Sus payıyla satın alabileceğini düşündüğü Abdullah’ın başkaldırısı ve hak arayışındaki ısrarı, Mustafa’yı ve artık onun da bir parçası olduğu çarkları tehdit eder hale geldiğinde sistematik şiddet kendini gösterir.
“Bir Türk Meselesi” göçmenlerin karşı karşıya kaldığı ayrımcılığı bireysel bir kimlik çatışmasının ötesine taşıyarak siyasal ve ekonomik güç ilişkilerini de sorgulamaya açıyor. Yönetmen Hüseyin Aydın Gürsoy’la filmin çıkış noktasını, Fransa’daki göçmenlerin yaşadığı kimlik çatışmalarını ve anlatının politik boyutlarını konuştuk.
Merhaba, öncelikle söyleşi teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Biraz kendinizden ve sinema yolculuğunuzdan bahseder misiniz?
Üç yaşındayken ailemle Fransa’ya göç ettik ve çok geveze bir çocuktum. Yedi yaşındayken bir hocam tiyatroya yazılmamı tavsiye etti, hoşuma gideceğinden emindi. Çok sevdim, karakterlere bürünmeyi, hikayeler anlatmayı. Ama her sene sergilediğimiz oyunların Fransızca olması, annem ve babamın anlamakta zorluk çekmesi beni üzen bir durumdu. Daha sonra bu hikaye anlatım arzusu beni sinemaya doğru yönlendirdi, aynı zamanda anlattığım serüvenleri Türkçe altyazılı sunabilecektim.
Daha sonra bilgisayar mühendisliği okumaya karar verdim, hoşuma giden bir bölümdü ve ailemi tatmin edecekti. Üniversite yıllarımın yanı sıra senaryolar yazmayı bırakmadım, ilk iki kısa filmimin yapımını üstlendim ve daha sonra ayrı yapım şirketleriyle çalışarak iki kısa film daha çektim derken geçen sene ilk uzun metraj filmimi çekme fırsatını yakaladım.

Üç yaşındayken ailenizle birlikte Fransa’ya göç ettiniz. Filminiz de göçmenlik ve başka bir ülkede var olabilme meselelerini merkezine alıyor. Filmin ortaya çıkışında kendi yaşam deneyimlerinizin nasıl bir etkisi oldu?
Ben Fransa’da bir göçmen olarak büyüdüm ve yirmi yaşlarında, halen öğrenci olduğum bir dönemde Fransız vatandaşlık müracaatım kabul edildi. Fransız olunca Fransız bir isim seçtim, yani sonrasında ve halen çalıştığım bilgisayar sektöründe beni Hüseyin olarak değil Fransız ismimle biliyorlar. Bunu Fransa’daki sistemik ayrımcılık ve ırkçılıktan sıyrılmak için yaptım. Ne yazık ki isim değiştirdikten sonra bazı iş ve kiralık daire başvurularıma çok daha fazla yanıt aldığımı gördüm. Bu bende bir ikilem yarattı tabii, girdiğim iş dünyası ve Türk toplumu arasında sıkışmış kaldığım bir durum oluştu. Bu ikilemin ve aidiyet meselesinin ilk uzun metraj filmimin ana temaları olmasını istedim.
Filme gelirsek, başkarakter Mustafa’nın ait olduğu topluluktan ve kimliğinden uzaklaştığını görüyoruz. Bunu yalnızca Fransa’ya yeni göç etmiş birinin uyum sağlama ya da asimilasyon süreci olarak mı görmeliyiz, yoksa bir sınıf atlama motivasyonunun da var olduğunu söyleyebilir miyiz?
Her iki süreçte de tanık olabileceğimiz durumlar mutlaka, ama tabii sınıf atlama durumunda geldiğiniz azınlık toplumundan ister istemez uzaklaşıyorsunuz, aileniz artık yaptığınız işi anlamamaya başlıyor, ilgi odaklarınız farklılaşıyor. Ve Fransız sistemi öyle ki maalesef sizi asimilasyona sürüklüyor, çünkü tecrübe ettiğim gibi her şey daha sade, kolay oluyor. Fransız isim taşıdığımda herhangi bir ırkçılık riskine maruz kalmıyorsunuz.
Film boyunca çıkarları çatışan Mustafa ve Abdullah aynı göçmen topluluğundan gelseler de farklı sınıfsal konumlarda bulunuyorlar. Bu karşıtlıkla ne anlatmak istediniz?
Mustafa ve Abdullah iki anlamda karşı karşıya bulunuyorlar. Birincisi nesil farkı. Mustafa Türkiye’de doğdu, Fransa’da göçmen olarak büyüdü. Abdullah Fransa’da doğdu, yani bir Fransız olarak büyüdü, onun için memleketi Fransa, Türkiye’ye tabii ki bir bağı var, ancak Fransa’da kendisini o ülkeye ait biri olarak görerek büyüdü, dolayısıyla Abdullah bu ülkede herhangi bir Fransız vatandaşı ile eşit haklar talep ediyor. Buna karşıt olarak Mustafa bir adaptasyondan bahsediyor, bu ülkede bazı uzlaşmaların gerekliliğinden bahsediyor. Aralarında bir dünya görüşü farkı var. Ve tabii Abdullah Türk diasporasının içinde yaşayan biri, Mustafa işi gereği uzaklaşmış biri.
Film, ırkçı bir saldırıdan hareketle sermaye, siyaset ve hukuk arasındaki çürümüş ilişkileri de ifşa ediyor. Burada göçmenlik anlatısını da aşan bir sistem eleştirisi olduğunu söyleyebilir miyiz?
Ortak yazarım Ludovic du Clary ile bu senaryoyu yazmaya başladığımızda, Türk diasporasının Fransa’daki entegrasyon durumunu, göç ve aidiyet temalarını işlerken Fransa’nın siyasi ve güç politikalarına bir eleştiri getirmenin önemini vurgulamak istedik. Çünkü Türk diasporasına tuttuğumuz ayna ile dengeli olmak adına müdahil olan her sisteme, topluma bir eleştiri getirmek bizim için önemliydi. Çünkü neticede bir diasporanın entegrasyon sürecinin başarılı ya da başarısız olmasının temel unsurlarından biri yaşadığı ülkenin göç politikaları, birbirine bağlı unsurlar.
Filmin karamsar bir sonu var. Abdullah’ın adalet arayışı sonuç vermezken Mustafa’nın da eyleme geçen, gerçek bir dönüşüm yaşamadığını görüyoruz. Bu tercihinizin nedeni nedir? Ek olarak, Mustafa’nın verdiği kararların onu götürdüğü yer ve sistemle kurduğu ilişkiye dair neler söylemek istersiniz?
Mustafa kariyeri, başarılı olduğu işi sayesinde birtakım ayrıcalıklar elde ediyor. Geniş bir daire, zengin müşteriler, konforlu bir dünya. Böyle bir durumda karşılığında kaybedeceğiniz çok şey varsa ahlaki seçimlerin çok daha zor yapılabileceğini düşünüyorum. Mustafa durumu kurtarma çabası ile elinden geleni yapıyor ve bazı insanlar bıkmadan usanmadan elde ettikleri ayrıcalıkları kurtarma amacıyla çizgilerinden dönmüyorlar. Bu durumu çok gerçekçi bulduğumuz için böyle bir karakter yazımı tercih ettik, çünkü günümüz dünyasında birçok insan yanlış olduğunu düşündüğümüz kararlar alıyorlar ve hiçbir zaman bir "kurtarıcı şövalyeye" dönüşmüyorlar. Mustafa’nın verdiği kararlar, neticede onun bu sistem için hiçbir zaman tam bir Fransız, daima bir göçmen olduğunu gösteriyor.

Irkçılık aslında sizin de belirttiğiniz gibi sistemik olarak sürekli yeniden üretiliyor. Göçe neden olan savaşları finanse ediyorlar daha sonra göçmenleri ucuz işgücü olarak sömürüyorlar bir de üstüne ırkçı söylemlerle sürekli bu insanları baskı altında tutuluyorlar. Bu durum, kapitalizm için oldukça kullanışlı çünkü kimlik siyaseti ve ırkçılık o ülkenin yerli emekçileriyle göçmenler arasında bir ortak mücadele hattı kurulmasını da engelliyor. Ancak bunun tersi örnekler görmek mümkün. Mathieu Kassovitz'in "La Haine" filminde gördüğümüz gibi zaman zaman kimlikler üstü, ortak bir sınıf zemini üzerinden hareket edilen eylemlilikler görüyoruz. Neredeyse otuz yıl önce yapılmış bu film hakkında ne düşünüyorsunuz, önceki kuşakların tanık olduğu Fransa ile bugünün Fransa'sı arasında nasıl benzerlikler ve farklılık olduğunu düşünüyorsunuz bu konu özelinde?
“La Haine” filmi sık sık gündeme gelen, kült olarak nitelendirilen Fransız filmleri arasında. Son zamanlardaki eylemlerde de dile getirilen bir film oldu. Ben şahsen çok beğeniyorum; günümüz Fransa'sına hâlâ güncel bir bakış açısı görmek mümkün bu filmde. 30 sene öncesine bakarsak çoğu zaman "renk ve ırk" tartışmaları yokmuş gibi bir algı oluşuyor, ben de duyuyorum; sanki bu konular yeni ve son on senenin sorunları arasındaymış gibi. Ama bana göre zamanında bu sistemin ve ırkçılığın farkında bile değildik. Ben mesela liyakata çok inanıyordum, halbuki gerçek dünya bana göre farklı işliyor. Yeni nesillerin daha duyarlı olmasının ve sosyal medya sayesinde hislerini, düşüncelerini ve beklentilerini daha kolay paylaşabilmesinin, bu her zaman var olan sorunları sadece son dönemlerde gün yüzüne çıkardığını düşünüyorum.
Bu hikayeyi neden politik gerilim türünde anlatmayı tercih ettiniz?
James Gray’in sineması benim için büyük bir ilham kaynağı oldu. Kendisi hangi tür kullandıysa daima kişisel bir hikaye ele almayı başardı. Bu projeyi yazmaya başladığımızda Mustafa’nın iki dünya arasında sıkışmışlığını, art arda gelen sorunlar peşinde çözüm arama hızını, psikolojik ve fiziki şiddeti en etkin şekilde anlatmamızı sağlayacak gerilim türüne odaklanmaya karar verdik, çünkü emindim ki aynı zamanda kişisel ve samimi bir hikaye anlatmama mâni olmayacaktı.
2. Dünya Savaşı sonrası "Fransız Sineması" diye bir olgu vardı. Renoir'dan Bresson'a, Truffaut'ya, Louis Malle'den Godard'dan Chabrol'e pek çok önemli yaratıcıyı, Bazin, Sadoul gibi eleştirmenleri, Positif, Cahier du Cinema gibi dergileri barındırıyordu. Bu birikim hakkında ne düşünüyorsunuz, kendinizi Fransız sinemasının içinde mi görüyorsunuz, 20. yüzyılda görece güçlü olan Fransız Sineması'nın bugün geldiği noktaya dair ne düşünüyorsunuz?
O zamanların sineması, "Nouvelle Vague" dönemi adı altında tabii ki çok etkin bir sinema dili oluşturdu. Ayrıca dünyada eşi benzeri olmayan Fransa'nın sinema finansman sistemini, eylemlerin verdiği kazanımlardan yola çıkarak inşa ettiler. Nouvelle Vague sinemasının devamında kendimi görmesem de Fransız sinemasına ait hissediyorum; bunu son kısa filmlerimin ve ilk uzun metrajımın yapım biçimini ve anlattığı hikayeleri baz alarak söylemem mümkün. Çünkü sonuçta Fransa'nın hikayesini, bir Fransız yapımı olarak yürüttük. Bugün de Fransız sinemasının sık sık dünyada ses getirdiğini görmek mümkün.
Filminize gelen ilk tepkiler nasıl?
Filmimiz bu yaz Fransa’da vizyona girdi, ön gösterim ve bazı özel seanslarla beraber ülkenin dört yanında otuza yakın tanıtım etkinliğine ve söyleşiye katılma şansım oldu. İlk defa Fransız sinemasında Türk diasporasını konu alan bir film olduğu için, ne kadar samimi ve içten bir anlatım sergilesem bile illaki bir tedirginlik oluyor filmin nasıl karşılanacağına dair. Çok olumlu tepkiler aldık, Türk diasporasına ait insanların ekranda kendilerini gördüğünü dile getirmeleri beni çok mutlu etti.
Türkiye'yi takip edebiliyor musunuz? Memleketin sineması hakkında görüşleriniz nelerdir?
Türkiye'yi takip etmeye çalışıyorum, ne kadar uzak olsam da. Ordu'da hâlâ yaşayan akrabalarım olsun, çocuklarımın bu memlekete bağlılığı olsun, iki senede bir gelmeye gayret ediyoruz. Türk sinemasını da olabildiğince takip etmeye çalışıyorum, çıkan filmlere ulaşmak benim için ne kadar zor olsa da. En son Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde ulusal yarışmayı takip etmem mümkün oldu. İkinci kısa filmimi Türkiye'de çekmiş biri olarak, bana göre Türkiye'deki teknisyenler Fransa'dakiler kadar yetenekli; ama finans sisteminin bağımsız film yapımında ciddi sorunları olduğundan, bazı filmlerin yola çıkarken hedefledikleri sonuca varmakta zorluk çektikleri aşikar. Yine de filmlerin tür çeşitliliği ve kalitesi beni umutlandırıyor.
Bildiğiniz üzere bir süredir başta Fransa olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde insanlar eşitlik ve adalet talepleriyle sokağa çıkmış durumdalar. Filminizde dert edindiğiniz problemlerin toplumun önemli bir kesimi tarafından da dile getiriliyor olmasına ve bu hareketliliğe nasıl yaklaşıyorsunuz, bu sizi umutlandırıyor mu?
Fransa’nın gösteriler ve grevlerle elde edilen olumlu kazanımlarla dolu bir tarihi var. Bu son eylemler, özellikle gençlerin sokağa çıkması çok sevindirici. Fransa’da ırkçılık ve eşitlik konusunda, aşırı sağ ne kadar güçlenmiş olsa da yeni nesillerin daha duyarlı olduğunu görüyorum, çok umutlandırıcı.
Son olarak, filminizin 16. Uluslararası Suç ve Ceza Film Festivali kapsamında 30 Kasım ve 1 Aralık tarihlerinde İstanbul’da gösterileceğini hatırlatalım. Yeni filmlerinizi de izlemek dileğiyle, söyleşi için çok teşekkür ederiz.
Ben teşekkür ederim ilginiz ve ayırdığınız zaman için.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.