İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin geçen ay içinde bulunduğu helikopterin düşmesi sonucu ölmesinin ardından önümüzdeki yıl yapılması planlanan İran Cumhurbaşkanlığı seçimi 28 Haziran'a çekildi.

14'üncü dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nde 4 aday da yüzde 50'yi geçemedi. Bunun üzerine seçimi önde tamamlayan reformist aday Mesud Pezeşkiyan ile muhafazakar aday Said Celili ikinci tura kaldı.

İran'da reformist Tebriz Milletvekili ve eski Sağlık Bakanı Mesud Pezeşkiyan, 14'üncü dönem cumhurbaşkanı seçiminin ikinci turunda oyların yüzde 53,7'sini alarak ülkenin 9'uncu Cumhurbaşkanı oldu.

İran İçişleri Bakanlığı Seçim Merkezi Sözcüsü Muhsin İslami, bakanlık binasındaki seçim merkezinde düzenlediği basın toplantısında, dün yapılan cumhurbaşkanı seçiminin ikinci turunun oy sayım işlemlerinin tamamlandığını açıkladı.

Pezeşkiyan'dan ilk açıklama

Mesud Pezeşkiyan, X sosyal medya hesabından paylaştığı ilk mesajında, "Sevgili İran halkı, seçimler sona erdi. Bu birlikteliğimizin başlangıcı. Önümüzdeki zorlu yolu, birliktelik ve güven olmadan aşamayız" ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, "Elimi size uzatıyorum ve sizi bu yolda yalnız bırakmayacağıma şerefim üzerine yemin ediyorum" dedi.

Celili: 'Halkın seçtiği herkes saygındır'

Pezeşkiyan'a karşı kaybeden muhafazakar Said Celili, seçilen yeni cumhurbaşkanına tüm imkanlarla yardımcı olunması gerektiğini belirtti. İran devlet televizyonuna konuşan Celili, "Halkın seçtiği herkes saygındır ve ona karşı saygı korunmalıdır" diye konuştu.

Eski Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Celili, "Saygılı olmanın ötesinde, seçilenin güçlü bir şekilde ilerlemesine katkı sağlayabilmek için tüm imkanlarımızı kullanarak aynı zamanda ona yardımcı olmalıyız" ifadelerini kullandı.

Katılım yüzde 50'nin altında kaldı

Ülke genelinde yaklaşık 59 bin merkezde kurulan sandıklarda toplam 30 milyon 530 bin 157 oy kullanıldığını aktaran İslami, Pezeşkiyan'ın 16 milyon 384 bin 403 oy aldığını söyledi. Buna göre Pezeşkiyan'ın oy oranı yüzde 53,7 oldu.

İslami, muhafazakar Said Celili'nin ise oyların 13 milyon 538 bin 179'unu aldığını belirtti. Celili'nin oy oranı yüzde 44,4'te kaldı.

Cumhurbaşkanı seçiminin ikinci turuna katılım oranı ise yüzde 49,8 oldu.

Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilgi düşüktü, katılım yüzde 50'nin altında kaldı. Ölen Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, seçildiği 2021 yılında oyların yüzde 72'sini almıştı. 18 milyondan fazla kişi Reisi'ye oy vermişti.

Pezeşkiyan kim?

Pezeşkiyan, 1954'te Mahabad kentinde, İranlı Türk bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Soyadı Farsça'da "Doktorlar" anlamına gelen Pezeşkiyan, Tebriz Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldu. 1980-1988 arasında yapılan İran-Irak savaşında hem muharip hem de doktor olarak görev yaptı.

Pezeşkiyan'ın siyasi hayatı, eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi döneminde 1997 yılında Sağlık Bakanı Yardımcısı atanmasıyla başladı. Hatemi döneminde 2001'de Sağlık Bakanı olarak atandı, 2005'e kadar bu görevde kaldı.

Kalp cerrahisi uzmanı Pezeşkiyan daha önce Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi'nde rektör olarak da görev yaptı. Hâlâ aynı üniversitenin akademik kadrosunda yer almaya devam eden ve dört dönem milletvekilliği yapan Pezeşkiyan, 2016-2020 yılları arasında meclis başkan yardımcılığı görevini de üstlenmişti.

Tebriz Milletvekili olan Mesud Pezeşkiyan, reformcu kanadın tek adayıydı.

69 yaşındaki Pezeşkiyan, 2022 yılında Tahran'daki bir metro istasyonunda başörtüsü kurallarına uymadığı iddiasıyla tutuklanmasının ardından İran ahlak polisi tarafından gözaltındayken öldürülen 22 yaşındaki Mahsa Amini'yle ilgili açıklamalarıyla dikkat çekmişti. Katı başörtü kurallarını dayatan ahlak polisinin eylemlerini "ahlaksız" olarak nitelendirdi.

Eski Cumhurbaşkanları Muhammed Hatemi ile Hasan Ruhani, eski Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif gibi isimlerin açık desteğini alan Pezeşkiyan, seçim kampanyalarında, ülkedeki "etnik ve mezhebi ayrımcılık" ile "zorunlu başörtüsü" sorunlarna vurgu yaptı.

Pezeşkiyan ayrıca İran ekonomisine büyük zarar veren yaptırımları ortadan kaldırmak için "Batı ile ilişkileri iyileştirme ve nükleer müzakereleri yeniden canlandırma" sözü vermişti.

Pezeşkiyan, 2013 İran Cumhurbaşkanlığı seçiminde yarıştı ancak daha sonra adaylıktan çekildi. Eski Cumhurbaşkanı Reisi'nin seçildiği 2021'deyse tekrar aday oldu ancak adaylık başvurusu reddedildi.

Haber

Sahaflar Çarşısı | İran'da komünist savunma