Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) internete yönelik bazı yetkilerini Siber Güvenlik Başkanlığı’na (SGB) devreden düzenleme yürürlüğe girdi.

AKP’nin torba yasa teklifi içerisinde Meclis’e sunduğu ve geçtiğimiz hafta kabul edilen düzenleme, bugün Resmi Gazete’de yayımlandı. Düzenlemeyle birlikte, internette içeriklerin kaldırılmasından sosyal medya ve oyun platformlarının denetlenmesine kadar uzanan geniş bir yetki alanı SGB’ye geçti.

BTK’nin bu görevlerin yürütülmesinde kullandığı fiziki ve dijital varlıklar, sistemler, personel pozisyonlarıyla bağlantılı imkanlar ve mali yükümlülükler de üç ay içerisinde Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredilecek.

Önce içerik kaldırılacak, yargı kararı sonra alınacak

Düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri, mahkeme kararı beklenmeden içerik kaldırılabilmesine olanak tanıması.

Başkanlığın talebi üzerine verilen içerik çıkarma ya da erişim engelleme kararlarının, içerik ve erişim sağlayıcıları tarafından iki saat içerisinde uygulanması gerekecek.

Karar ancak uygulandıktan sonra, 24 saat içerisinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulacak. Hâkimin 48 saat içerisinde karar vermemesi durumunda tedbir kendiliğinden kalkacak.

Böylece yargı denetimi, içeriğin kaldırılmasından veya erişimin engellenmesinden önce işletilen bir güvence olmaktan çıkarılarak, idari kararın uygulanmasının ardından devreye giren bir onay mekanizmasına dönüştürülmüş oldu.

Eski düzenlemede içerik kaldırma kararının mahkeme tarafından verilmesi ve kararın sağlayıcıya bildirilmesinin ardından dört saat içinde uygulanması öngörülüyordu. Yeni sistemde ise Başkanlığın kararı önce uygulanacak, mahkeme incelemesi daha sonra yapılacak.

Başkanlık ayrıca yükümlülüklerini yerine getirmeyen kişi ve kuruluşlara, ihlal oluşturan her eylem için 20 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verebilecek.

Sosyal medya ve oyun platformları da Başkanlığın denetiminde

Türkiye’den günlük erişimi bir milyonun üzerinde olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılarına ilişkin yetkiler de BTK’den Siber Güvenlik Başkanlığı’na geçti.

Günlük erişimi 10 milyonun üzerinde olan platformların “yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni ve genel sağlığın korunması” gerekçeleriyle verilen içerik kaldırma veya erişim engelleme kararlarını derhal ve en geç bir saat içinde uygulaması gerekiyor.

Yeni düzenleme, bu platformların yanı sıra çevrimiçi oyun hizmetleri üzerindeki denetim ve yaptırım yetkilerini de SGB bünyesinde topluyor.

Yasal dinleme altyapısını SGB hazırlayacak

Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredilen bir başka alan da yasal dinleme ve müdahale işlemleri için gerekli teknik altyapının hazırlanması oldu.

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında bu görev daha önce BTK’ye aitti. MİT ve Emniyet gibi kurumların mahkeme kararına dayanarak gerçekleştirdiği dinleme işlemleri için gereken teknik yükümlülükleri BTK belirliyordu.

Yeni düzenlemeyle işletmecilerin yasal dinleme ve müdahaleye teknik olanak sağlamasına ilişkin altyapı ve düzenleme görevleri Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yürütülecek.

Bant daraltmanın açık yasal dayanağı kaldırıldı

Düzenlemeyle birlikte 5809 sayılı Kanun’un bant daraltma uygulamasını açık biçimde düzenleyen 60’ıncı maddesinin 10’uncu fıkrası da yürürlükten kaldırıldı.

Önceki hükümde Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenen tedbirin BTK’ye bildirilmesi, BTK Başkanı tarafından erişim sağlayıcılarına ve veri merkezlerine iletilmesi ve kararın iki saat içerisinde uygulanması öngörülüyordu.

Kararın 24 saat içerisinde hâkim onayına sunulması, hâkimin 48 saat içerisinde karar vermemesi hâlinde ise tedbirin kalkması gerekiyordu.

Bu açık hükmün kaldırılmasına karşın yeni düzenleme, Siber Güvenlik Başkanlığı’nın kendiliğinden ya da istihbarat ve güvenlik kurumlarının talebi üzerine tedbir alabilmesine olanak tanıyor.

‘Güvenlik bürokrasisi’ sansürün merkezine yerleştirildi

Siber Güvenlik Başkanlığı, 8 Ocak 2025’te Cumhurbaşkanı kararıyla, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulmuştu. Kurumun başlangıçtaki görevleri siber güvenlik politikaları hazırlamak, kamu ve özel sektör arasındaki koordinasyonu sağlamak, eğitim çalışmaları yürütmek ve yerli teknolojilerin geliştirilmesini desteklemek olarak açıklanmıştı.

Mart 2025’te çıkarılan Siber Güvenlik Kanunu’yla Başkanlığın denetim, sertifikasyon ve kritik altyapılara yönelik yetkileri genişletildi. Aralık ayında ise dijital devlet hizmetleri, e-Devlet Kapısı, kamu kurumlarının bilişim sistemleri, veri yönetişimi ve kamuda yapay zekâ uygulamaları Başkanlığın sorumluluğuna verildi.

Son düzenlemeyle içerik kaldırma, erişim engelleme, sosyal ağ ve oyun platformlarını denetleme ve yasal dinleme altyapısını hazırlama yetkilerinin de aynı kurumda toplanmasıyla SGB, Türkiye’deki dijital alanın başlıca idari otoritesi hâline getirildi.

soL, düzenleme henüz Meclis’te görüşülürken yayımladığı ayrıntılı haberde, BTK’nin zaten geniş ve sıklıkla hukuka aykırı biçimde kullanılan sansür yetkilerinin doğrudan güvenlik bürokrasisine devredildiğine dikkat çekmişti.

Meclis komisyonunda farklı alanlara ilişkin çok sayıda değişikliğin tek bir torba yasa içinde, milletvekillerinin dahi konuya yabancı olduklarını dile getirdiği koşullarda görüşüldüğünün aktarıldığı haberde, düzenlemenin “ülkenin sansür otoritesini” tek bir kurum çatısı altında topladığı belirtilmişti.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.