Sayfa yolu
Hastanelerin yükü asistan hekimlerin sırtında: Ağır çalışma koşulları, gasp edilen haklar ve bitmeyen şiddet
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
Yayın Tarihi: 17.11.2026 , 14:37
Sağlık hizmetinin ticarileşmesi ve koruyucu hekimlik yerine hastane merkezli tedavi edici hizmetlere ağırlık verilmesi sonrası yurttaşların yılda 10'dan fazla kez hekime başvurduğu Türkiye'de, sağlık sisteminin en ağır yükünü asistan hekimler sırtlıyor.
Nüfusa oranla hekim sayısının OECD ülkelerinin çok altında kaldığı ülkede, toplam hekim sayısının 5'te birini oluşturan asistan hekimler kamu üniversiteleri, vakıf üniversiteleri ve Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastanelerinde hizmet üretiminin büyük bölümünü tek başına omuzluyor.
3 Eylül 2022 tarihli "Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Yönetmeliği" uyarınca uzmanlık öğrencisi olmalarına rağmen eğitim hakları geri plana itilen asistan hekimlerin yaşadığı sorunların merkezinde ise fiilen kullandırılmayan "nöbet ertesi dinlenme hakkı" yer alıyor.
Özellikle hekim sayısının yetersiz olduğu kliniklerde ve cerrahi dallarda 36 saati bulan kesintisiz mesailer sürerken, konuya ilişkin soL'a konuşan asistan hekimler Mustafa Ersözlü ve Umut Saraçlı ile Genel Sağlık-İş Genel Başkanı Derya Uğur hem sahadaki hak gasplarını hem de taleplerini anlattı.

'Nöbet ertesi izin hakkı' kağıt üzerinde kaldı: 36 saatlik kesintisiz mesai sürüyor
soL'a konuşan asistan hekimlerden Mustafa Ersözlü sağlık sistemdeki yapısal tabloya dikkat çekerken şu ifadeleri kullandı:
Sağlıklı olmak ve sağlığını korumak için hastaneye ve hekime ulaşmak yetmiyor. Ülkemizde bir yurttaş yılda ondan fazla kez hekime başvuruyor. Sağlık hizmetinin kâr kaynağı olarak görülmesi sebebiyle koruyucu hekimlik uygulamalarının güçlü bir koruyucu sağlık hizmeti ve birinci basamak ile toplumun kalbine, yani mahalleler, işyerleri ve okullara taşınmaması tüm kapitalist ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de söz konusu. Kamudan ayrılan az miktarda kaynaksa, hastanelerde tedavi edici hizmetlere ayrılıyor.
Hastalıkları yaratan toplumsal koşullar ortadan kaldırılmadan hastanelerdeki yoğunluğun bitmeyeceğini belirten Ersözlü, "Hastalıkları yaratan sebepler ortadan kaldırılmadığı ve koruyucu hekimlik uygulamaları hayata geçirilmediği için, sağlık hizmetinin aşırı yüklenmesinin devam etmesi hatta daha da kötüleşmesi kaçınılmaz. Çünkü insanları hasta eden koşulların önemli bir bölümü hastanelerin dışında ortaya çıkıyor. Yoksulluk, işsizlik, güvencesiz çalışma, sağlıksız barınma, çevre kirliliği ve yetersiz beslenme hesaba katılmadan toplumun sağlık sorunlarına kalıcı çözümler üretilemez" dedi.
Tıpta aşırı uzmanlaşma anlayışıyla birlikte asistan hekimlerin, geleceğin uzman hekimleri olarak görülmesi gerektiğini vurgulayan Ersözlü, "Sağlık hizmeti planlamasında yalnızca bugünkü emekleri değil, yarının nitelikli hekimleri olarak yetişmeleri için eğitim şartlarının da stratejik olarak ele alınması gerekmekte" değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlık öğrencisi statülerinin sistem tarafından görmezden gelindiğini dile getiren asistan hekim Umut Saraçlı ise "Asistan hekimlerin uzmanlık öğrencisi olmaları sebebiyle, temelde 03 Eylül 2022 tarihli Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Yönetmeliği'ne bağlı eğitim gördükleri ve bu eğitimin bir parçası olarak sağlık hizmetinde çalıştıkları sıklıkla unutuluyor. Bu hafıza veya anlayış sorunu da tabi ki yapısaldır" diye konuştu.
Nöbet ertesi dinlenme hakkının Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve sağlık emek örgütlerinin on yılı aşkın mücadelesi ile 2014 yılında Kamu Denetçiliği Kurumu'nun öneri kararına rağmen ancak 2021 yılı sonunda Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın Doğum asistanı Dr. Rümeysa Berin Şen'in nöbet çıkışında geçirdiği engellenebilir trafik kazasında yaşamını yitirmesi ve ardından yapılan büyük eylemlerle yönetmeliğe girebildiğini hatırlatan Saraçlı, sahadaki ihlalleri şu sözlerle aktardı:
Sonuçta nöbet ertesinde yani mesaisinin 24 saatinden sonra dinlenme şeklinde kazanılmış hakkın uygulanmasında da ciddi eksikler olduğunu, özellikle asistan hekim sayısı 'yetersiz' olan klinikler ve cerrahi dallarda hizmet üretiminde asistan hekimlerin eskisi gibi 36 saatlik mesailer yaptığını biliyoruz. Her yıl olduğu gibi bu yıl da 23 Ekim'de Ankara'da Dr. Rümeysa Berin Şen arkadaşımızı anarken bu sebeple 'nöbet ertesi hakkımızdan taviz vermiyoruz' dedik.
Ankara Tabip Odası anketi: Dört bölümden üçünde şiddet yaşanıyor
Hastanelerdeki kışkırtılmış sağlık talebi nedeniyle 5 dakikaya sıkışan muayeneler, öğle molası dahi yapılamadan geçirilen günler, planlı randevulara eklenen randevusuz muayeneler ve konsültasyon baskısı altında eğitime ve araştırmaya zaman ayrılamadığını belirten Mustafa Ersözlü, bu yoğunluğun ise normalleştirilmeye çalışıldığına dikkat çekti:
Üstelik dinlenme hakkını da aşındıran bu koşullar çoğu zaman 'mesleğin doğası', 'fedakarlık' ya da 'asistanlık geleneği' denilerek olağanlaştırılıyor. Oysa fedakarlık, eğitim eksikliğinin ve ağır çalışma koşullarının gerekçesi olamaz. Tıpta uzmanlık gibi ciddi yetkinlik gerektiren bir alanda, eğitici gözetiminde hizmet üreten bir hekimin böyle bir yük altında nitelikli sağlık hizmeti vermesi de, hasta memnuniyetini sağlaması da beklenemez.
Geçtiğimiz yıl Ankara Tabip Odası Asistan Hekim Komisyonu olarak yaptıkları anketin çarpıcı verilerini paylaşan Ersözlü, eğitim ve araştırma hastanelerinde neredeyse dört bölümden üçünün son bir yılda en az bir kez şiddet olayı yaşadığını, düzenli eğitim programı yürütülebilen birimlerin ise yarıdan fazlasında eğitimlerin öğle arası veya mesai dışı saatlere sıkıştırıldığını saptadıklarını açıkladı.
Sağlıkta piyasacı anlayış: Üretim baskısı, maaş eşitsizlikleri, gece poliklinikleri...
Devlet üniversiteleri ile vakıf üniversiteleri arasındaki ücret eşitsizliklerine dikkat çeken Umut Saraçlı da "Sağlığı kâr edilecek bir meta olarak görenler elbette sağlık hizmetinde aşırı üretim baskısını 'verimlilik ve hasta memnuniyeti' maskesiyle gizlemeye çalışıyor. Asistan hekimler devlet üniversiteleri ve vakıf üniversitelerinde maaş eşitsizlikleriyle karşı karşıya kalıyor. Bu durum devlet üniversitelerinde bütün sağlık emekçilerini etkileyen teşvik ödemelerde düzensizlik ve mali sorunlar bahane edilerek düşük ücretler iken vakıf üniversitelerinde ana maaş da dahil olmak üzere kanunsuz şekilde düşük ücretlerle çalıştırma şeklinde kendini gösteriyor" ifadelerini kullandı.
Şehir hastanelerindeki taşeronlaşma ve yetersiz istihdamın yol açtığı angaryaların yanı sıra popülist politikalarla açılan "gece poliklinikleri" adlı mesai dışı polikliniklerde ve acil servislerde acil olmayan başvurular için asistan hekimlerin çalıştırıldığını belirten Saraçlı, "Nitelikli uzmanlık eğitimi ile nitelikli sağlık hizmeti birbirinden ayrı düşünülemez. Asistanın eğitimini ve emeğini korumak, toplumun sağlığını ve geleceğini korumaktır. Devlet eliyle verilen sağlık hizmetinin nitelikli verilebilmesi için de, bu niteliğin korunabilmesi için de asistan hekimlerin çalışma ve eğitim koşullarının iyileştirilmesi tercih değil, zorunluluktur" dedi.
Bu sorunları TTB Asistan ve Genç Uzman Hekim Kolu ile gündemde tuttuklarını hatırlatan Mustafa Ersözlü, "Bu yıl da Aralık ayında TTB tarafından gerçekleştirilecek olan Tıpta Uzmanlık Eğitimi Kurultayı'nda da bütün bu özlük ve eğitim hakkı sorunlarımızı dile getirecek, nöbet ertesi dinlenme hakkı gibi kazandığımız hakların eksiksiz uygulanmasının takipçisi olacağımızı ve taviz vermeyeceğimizi dile getireceğiz" diye konuştu.
Hemşireler, teknikerler ve yardımcı hizmetler personeliyle birlikte kamuda toplu sözleşme süreçleriyle yoksullaştırıldıklarını vurgulayan Ersözlü, sözlerini şöyle tamamladı: "Kamuda sağlık işkolunda örgütlü olan Genel Sağlık-İş'in tüm sağlık emekçileri için kamucu bir sağlık politikasıyla; insanca yaşanacak temel ücret, asistan hekimler için nitelikli eğitim ile angaryasız ve şiddetsiz bir sağlık ortamı için mücadelesinde biz asistan hekimlerin de bulunması, temsil edilmesinin çok değerli olduğunu düşünüyoruz."

Genel Sağlık-İş Genel Başkanı Derya Uğur: Tükenmişlik, hasta güvenliğini tehdit ediyor
Konuya ilişkin soL'un sorularını yanıtlayan Genel Sağlık-İş Genel Başkanı Derya Uğur da asistan hekimlerin çalışma koşullarının sağlık sistemindeki yapısal sorunların en ağır biçimde hissedildiği alanlardan biri olduğunu vurguladı.
Sağlık emekçilerinin dinlenme hakkının bir ayrıcalık değil temel bir çalışma hakkı olduğunu belirten Uğur, sahadan gelen bildirimlerin insani sınırları aşan uzun nöbetler ve nöbet sonrası izin hakkının fiilen kullandırılmaması nedeniyle fiziksel tükenmişlik, uyku bozuklukları, dikkat ve konsantrasyon kaybı, ruhsal yıpranma ve mesleki motivasyon düşüşü yaşandığını gösterdiğini söyledi. Uğur, uykusuz ve tükenmiş bir hekimin hata yapma riskinin artmasının yalnızca hekimin değil doğrudan toplumun sağlık hakkını ve hasta güvenliğini tehlikeye attığını kaydetti.
Sağlıkta Dönüşüm Programı ile derinleşen personel yetersizliği ve nicelik odaklı hizmet anlayışı nedeniyle asistan hekimlerin geleceğin uzman hekimleri olarak yetiştirilmek yerine hastanelerin günlük iş yükünü sırtlayan ucuz işgücü olarak kullanıldığını ifade eden Uğur, poliklinik, servis ve acil servislerde evrak işleri, rutin takipler ve eğitimle ilgisi olmayan angarya görevlerle zamanlarının tüketildiğini dile getirdi. Uğur, çözüm için asistanları eğitim sürecinin merkezine alan kamucu bir sağlık sisteminin kurulmasını, eğitim sorumlularının etkin biçimde denetlenmesini, görev tanımlarının netleştirilmesini, eğitim dışı angaryaların kaldırılmasını, yeterli uzman ve yardımcı sağlık personeli istihdam edilmesini ve uygulamalı eğitim için korunan zaman dilimleri oluşturulmasını talep etti.
Sağlık emekçilerinin sesini büyütmek, hastanelerdeki hak gasplarını ve sömürü düzenini görünür kılmak için siz de soL'a abone olun, bağımsız gazeteciliğe ve mücadeleye omuz verin.
TBMM'ye sunulan şiddet yasası ve 'Beyaz Kod' çağrısı
Sağlıkta şiddet vakalarında asistan hekimlerin en ön safta doğrudan hedef olmasını piyasa koşullarına göre şekillendirilen sağlık politikalarının sonucu olarak değerlendiren Derya Uğur, hastaları müşteri, sağlık emekçilerini ise sürekli hizmet üretmek zorunda olan unsurlar olarak gören anlayışın acil servislerdeki yetersiz personel, uzun bekleme süreleri ve fiziki imkansızlıklarla birleşerek can güvenliğini tehdit ettiğini söyledi.
Mevcut yasal düzenlemelerin ve idari önlemlerin caydırıcılık ve koruyuculuk açısından yetersiz kaldığını belirten Uğur, Genel Sağlık-İş olarak TBMM Genel Kurulu'na sundukları sağlıkta şiddet konulu kanun teklifinin derhal yürürlüğe girmesini, acil servislerde yeterli sayıda sağlık personeli ve güvenlik görevlisi bulundurulmasını, fiziki güvenlik altyapısının güçlendirilmesini ve "Beyaz Kod" uygulamasının kağıt üzerinde kalan bir prosedür olmaktan çıkarılarak şiddete uğrayan sağlık emekçilerine hukuki ve psikolojik desteğin eksiksiz sağlanmasını istedi.
Mobbing, düşük temel ücret ve intihar vakalarına karşı acil önlem talebi
Kliniklerde eğitim sorumluları ve kıdemli hekimlerin yetkilerini eğitim amacı dışında kullanarak aşağılayıcı tutumlar, tehdit, dışlama, keyfi görevlendirmeler ve mesleki gelecekle tehdit etme gibi yollarla sistematik mobbing uyguladığını kaydeden Uğur, hiyerarşik yapı ve uzmanlık eğitiminin değerlendirme süreçlerindeki güç ilişkileri nedeniyle asistan hekimlerin eğitim hayatı ve mesleki gelecek kaygısıyla sessiz kalmak zorunda bırakıldığını, bu nedenle kamuoyuna yansıyan vakaların yaşanan sorunun gerçek boyutunu tam olarak yansıtmadığını vurguladı.
Sendika olarak mobbinge maruz kalan üyelere hukuki danışmanlık sunduklarını ve idari ile hukuki girişimlerde bulunduklarını aktaran Uğur, ekonomik hak gasplarına da dikkat çekti. Temel maaşların düşük bırakıldığını, toplam gelirin nöbet ücretleri ve performansa dayalı güvencesiz ek ödemelere bağlandığını, nöbet ücretlerinin ödenmemesi, eksik hesaplanması ve adaletsiz döner sermaye dağıtımının hekimleri geçinebilmek için daha fazla nöbet tutmaya mahkum ettiğini belirtti.
Ağır çalışma temposu, kesintisiz nöbetler, nöbet sonrası izin gaspı, sistematik mobbing ve ekonomik güvencesizlik nedeniyle asistan hekimler arasında yaygınlaşan tükenmişlik sendromuna ve basına yansıyan trajik intihar vakalarına dikkat çeken Uğur, Sağlık Bakanlığı'na çalışma koşullarının bağımsız biçimde incelenmesi, insani sınırları aşan nöbet düzenine son verilmesi, nöbet sonrası izin hakkının eksiksiz kullandırılması, mobbinge karşı bağımsız ve etkin denetim mekanizmaları oluşturulması ve yeterli sağlık personeli istihdam edilmesi çağrısında bulundu.
soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.
soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.