José Martí Küba Dostluk Derneği’nin, ABD ablukası nedeniyle enerji krizi yaşayan Küba ile dayanışma amacıyla başlattığı "Küba’ya Güneş Topluyoruz" kampanyası yalnızca bir yardım çağrısı değil, nasıl bir dünya istendiğine dair bir tutum anlamına geliyor.

Bugün emperyalist abluka altında yıllardır ekonomik kuşatma ile boğulmaya çalışılan Küba için dayanışma büyütülüyor. Bu kampanya ile üç sağlık merkezine güneş enerjisi santrali kurulması hedefleniyor. Mesele yalnızca enerji üretmek değil. Mesele bir halkın kamusal sağlık sistemine omuz vermek.

Çünkü Küba sıradan bir ülke değil.

Küba, sağlığı piyasanın konusu değil toplumun hakkı sayan bir deneyimdir. Hekimliğin şirket mantığına değil insan yaşamına göre örgütlenebileceğinin kanıtıdır. Koruyucu hekimliğin, kamuculuğun, toplumcu tıbbın yaşayan örneğidir.

Nedir bu toplumcu tıp kısaca değinecek olursak;

En basit anlatımıyla sağlığı bireysel bir mesele ya da piyasa hizmeti olarak değil, toplumsal bir hak olarak gören anlayıştır. Hastalığı yalnızca tanı ve tedaviyle sınırlı ele almaz; yoksulluk, beslenme, barınma, çalışma koşulları, eğitim ve eşitsizlikler gibi sağlığın toplumsal belirleyicilerine bakar. “Hastalanınca tedavi etmekten” çok, toplumun hastalanmasını önlemeyi hedefler. Koruyucu hekimliği, birinci basamağı, kamusal planlamayı ve eşit erişimi merkeze koyar. Kısacası toplumcu tıp, sağlığı piyasadan değil halktan yana örgütleme iddiasıdır; Küba deneyimini özel kılan da budur.

Bugün dünyanın en yoksul bölgelerine hekim gönderen, salgınlarda sınır ötesi dayanışmayı örgütleyen, afetlerde ilk ulaşan Henry Reeve Sağlık Tugayları’nı çıkaran bu ülke tesadüfen böyle değildir. Bu, devrimle kurulmuş bir sağlık anlayışının ürünüdür.

Ebola’da Afrika’da, Covid günlerinde İtalya’da, dünyanın dört bir yanında halkların yardımına koşanlar; 2023 depreminde Türkiye’de dayanışmayı büyütenler yine Kübalı sağlık emekçileriydi.

Sermaye düzeninin “her koyun kendi bacağından asılır” dediği yerde Küba başka bir şey söyledi: İnsanlık ortak kaderdir.

Bu yüzden Küba’yla dayanışma bir iyilik değil, tarihsel bir karşılıklıktır.

Bugün abluka yüzünden enerji altyapısı zorlanan Küba’da hastanelere güneş enerjisi kurmak; ameliyathaneye ışık, yoğun bakıma güç, aşı dolaplarına güvence sağlamaktır. Bir çocuğun tedavisine, bir yaşlının bakımına, bir hekimin emeğine katkıdır.

Ama bundan fazlasıdır.

Bu kampanya, kuşatılmak istenen bir kamuculuk deneyimine sahip çıkmaktır.

Sağlığın metalaştırıldığı, hastaların müşteriye dönüştürüldüğü, ilaçtan enerjiye her şeyin kar hesabına bağlandığı bu düzende Küba başka türlü bir toplumun mümkün olduğunu hatırlatıyor.

Tam da bu yüzden Küba önemlidir.

Çünkü Küba yalnızca bir ada değil, bir fikirdir.

Ve o fikir yaşıyor.

Bugün o fikre güneş taşımak gerekiyor.

Bu kampanyaya verilecek destek yalnızca panel kurmayacak; dayanışmanın, enternasyonalizmin ve toplumcu sağlık mücadelesinin de enerjisini büyütecek.

Bugün Küba’ya güneş taşımak, yarına umut taşımaktır. Bu kampanyaya destek vermek gerekir; çünkü dayanışma bir lütuf değil sınıf kardeşliğinin, ortak mücadelenin adıdır. Ve tarih gösterdi, halklar el ele verdiğinde hiçbir abluka sonsuz değildir.

*Hekim