1973’te Şili’nin sosyalist başkanı Salvador Allende’yi deviren faşist askeri darbenin başında General Augusto Pinochet bulunuyordu. Pinochet, 1981 yılına dek askeri cunta hükümetinin başkanı olarak devlet başkanlığını yürüttü. 1981’den 1990’a dek de yalnızca devlet başkanı sıfatıyla ülkeyi yönetti. Başkanlık süresini daha da uzatmak isteyen Pinochet, 1988 yılında bir referandum düzenledi. Ancak referandumda "hayır" oyu daha fazla çıkınca başkanlığı 1990 yılında sona erdi.

Cunta hükümetinin özellikle ilk yıllarında binlerce kişi katledildi ya da kaybedildi. Bu sayıdan çok daha fazlası hapsedildi, işkence gördü ve yargılandı. Zaman içinde azalmakla birlikte ülkedeki insan hakları ihlalleri Pinochet’nin devlet başkanlığını yürüttüğü dönemin sonuna dek devam etti.

1998’de Şili’deki bir mahkemede insan hakları ihlalleri dolayısıyla Pinochet hakkında dava açıldı. Bu sırada İngiltere’de bulunan Pinochet, dava açılmasından altı gün sonra ev hapsine alındı. Bu sırada İspanya’da bir mahkemenin iade talebine karşın İngiltere Pinochet’yi iade etmedi. 2000 yılında salıverildi ve ülkesine dönmesine izin verildi. Hakkında açılan davaların sayısı ilerleyen yıllarda arttı. Ancak herhangi bir davadan ceza almadan 2006 yılında öldü.

'Arjantin'le savaşta bize destek ver, seni kollayalım'

Declassified UK’de yayımlanan habere göre, İngiltere’de kısa süre önce erişime açılan gizli dosyalar, Pinochet’nin İngiltere tarafından nasıl korunduğunu gözler önüne seriyor. İngiltere ile Şilili diktatör arasındaki ilk anlaşma 1980’li yıllara, Falkland Savaşı dönemine dayanıyor. Dönemin başbakanı Margaret Thatcher gizli bir anlaşma ile, savaşta yardım etmesi karşılığında Pinochet’ye tıbbi destek sağlama sözü verdi. Buna karşılık Şili, komşusu Arjantin'le savaşan İngiltere’ye hem askeri destek verdi hem de istihbarat sağladı. Ayrıca Şili’ye askeri uçaklar da satıldı.

Ev hapsinde olduğu dönemde de Pinochet’nin ciddi sağlık sorunları olduğu, yargılanmaya elverişli durumda olmadığı ve bir an önce ülkesine dönmesi gerektiği düşüncesi pompalandı. Dosyalarda yer alan bilgilere göre Pinochet’nin gözaltına alındığı gün, dönemin bakanları ve üst düzey bürokratları İspanya’ya iade gerçekleştiği durumda, diktatörle İngiliz hükümetinin işbirliği yaptığı bilgisinin açığa çıkmasından çok kaygılandılar.

Benzer bir kaygıyı dönemin Şili hükümeti de taşıyordu. İngiltere’ye gelen Şili dışişleri bakanı José Miguel Insulza, “83 yaşındaki yaşlı bir adamın, sağlık sorunları gerekçesiyle serbest bırakılması gerektiğini” söyledi. Insulza, iki ülkenin yaklaşık 150 yıldır çok yakın ilişkilere sahip olduğunu, kirli çamaşırların ortaya serilmesinin bu ilişkiye zarar vereceğini vurguladı.

Ayrıca Margaret Thatcher da başbakan Tony Blair’e bir mektup yazarak aynı kaygıları duyduğunu dile getirdi.

Pinochet’ye bir destek de Vatikan’dan geldi. Dışişleri Bakanı “yaşlı ve hasta bir adama jest yapılması gerektiğini” söyledi.

Şili’nin Falkland Savaşı sırasında İngiltere’ye verdiği desteği yansıtan bazı belgeler halen gizliliğini koruyor. Öte yandan ortaya yeni çıkan belgeler bir diktatörü korumak için uluslararası düzeyde çaba harcandığını gözler önüne seriyor. Ne yazık ki Pinochet, başka ülkelerdeki benzerleri gibi, işlediği suçların cezasını çekemeden öldü.

Cihatçı dostu 'centilmen' emperyalizm: İngiltere ve MI6