Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), Nisan 2025 ile Nisan 2026 tarihlerini kapsayan Basın Özgürlüğü Raporu’nu kamuoyuyla paylaştı. Bu yıl yedincisi yayımlanan rapor, Türkiye'de medya çalışanlarının ve kurumlarının karşı karşıya kaldığı sistematik baskıları, hukuki engelleri ve fiziksel saldırıları inceledi.

Raporun bu sayısında "Sansür Yasası” olarak nitelendirilen, 2022’de yürürlüğe giren TCK 217/A “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma” suçuna özel bir başlık ayrıldı.

Dört yılda 1 ceza bile kesinleşemedi

Rapora göre, düzenlemenin yürürlüğe girdiği 2022 yılından bu yana en az 88 gazeteci hakkında toplam 113 soruşturma başlatıldı. Bu sürecin yarattığı iklim şu ifadelerle aktarıldı: 

TCK 217/A maddesi kapsamında yürütülen soruşturmalar gazeteciler üzerinde yoğun bir baskı yaratarak mesleki faaliyetlerin icrasını zorlaştırdı. Kamuoyunu ilgilendiren gelişmelere ilişkin haber yapmak, köşe yazısı kaleme almak veya eleştirel yorumlarda bulunmak, soruşturma, gözaltı, tutuklama riskleri ile birlikte değerlendirilir hâle geldi.

Soruşturmaların 49’u takipsizlik kararı ile sonuçlanırken, 29’u iddianame düzenlenerek yargıya taşındı. Açılan davaların 15’inde beraat kararı verilirken, TCK 217/A suçlamasından ötürü henüz kesinleşmiş bir ceza hükmü bulunmuyor. 

Ancak Nisan 2025-Nisan 2026 dönemini kapsayan son bir yılda, 67 gözaltı işleminden 20’sinin gerekçesi bu madde oldu. Bu gözaltılardan yalnızca üç gazeteci ifadesinin ardından serbest bırakılırken, iki gazeteci tutuklandı, 14 gazeteci hakkında ise imza ve yurt dışı çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirlerine başvuruldu.

Soruşturma süreçleri fiili bir cezalandırmaya dönüştü

Raporun ortaya koyduğu verilere göre, 1 Nisan 2026 itibarıyla en az 14 gazeteci mesleki faaliyetleri nedeniyle cezaevinde bulunuyor. 

Son bir yıllık dönemde 53 gazeteci hakkında soruşturma açılırken, uygulanan 67 gözaltı işlemi sonucunda 19 gazeteci tutuklandı. 

Veriler, soruşturma süreçlerinin birçok vakada fiilen bir cezalandırma mekanizmasına dönüştüğünü de ortaya koydu. Bu durumun en somut örnekleri olarak, gazetecilerin ikametlerinden alınarak uzak şehirlere götürülmeleri oldu. 

Raporda yer alan bilgilere göre, Alican Uludağ Ankara’da gözaltına alınarak İstanbul’a getirilirken, Dicle Baştürk ve Eylem Emel Yılmaz İstanbul’da gözaltına alınarak Artvin’e götürülüp tutuklandı. Benzer şekilde İsmail Arı Tokat’ta gözaltına alınmasına rağmen Ankara’ya götürülerek tutuklama kararı verildi.

Yüzlerce gazeteci adliye koridorlarında

Gazetecilere yönelik yargılamalar, geride kalan bir yılda da yoğunluğunu korudu. Toplam 224 ceza davasında 300’ün üzerinde gazeteci hâkim karşısına çıktı. Sonuçlanan dosyalarda toplam 53 yıl 4 ay 16 gün hapis cezası verilirken, 39 davada 54 gazeteci beraat etti. Tazminat davalarında ise en az 21 dosya görüldü, 15 gazeteci ve dört kurumun yargılandığı bu davalarda toplam 102 bin 500 lira tazminat ödenmesine hükmedildi.

Hukuki baskıların yanı sıra gazeteciler sahada da hedef oldu. Cezasızlık politikalarının etkisiyle en az 34 gazeteci fiziksel saldırıya uğradı, 22 gazeteci ise sözlü tehdit ve saldırıya maruz kaldı. 

RTÜK 15 milyon lira ceza kesti, Tele1'e çöküldü 

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) kararları, basın özgürlüğü üzerindeki idari baskının en güçlü araçlarından biri olmayı sürdürdü. İncelenen 21 kararda yayın kuruluşlarına toplam 15 milyon 154 bin 715 lira idari para cezası kesildi. Tele1, Halk TV ve SZC TV gibi kanallara yayın ve program durdurma cezaları verilirken, Tele1 Genel Yayın Yönetmeni Merdan Yanardağ tutuklandı ve kanala kayyım atandı.

İnternet gazeteciliği ve sosyal medya da sansürden payını aldı. Son bir yılda en az yedi internet sitesine erişim engeli getirilirken, 41 haber içeriği URL bazında kaldırıldı, 21 X hesabına erişim engeli uygulandı.