Borsa'da yaşanan krizin ardından fon yöneticileri hakkında başlatılan soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada, Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan ile Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ve yöneticileri Alper Öztürk, Emre Alkin ve Kerem Alkin gözaltına alındı.

4 kişi tutuklanmış, 51 kişinin yurt dışına çıkışı yasaklanmıştı

Aynı soruşturma kapsamında geçtiğimiz günlerde dört kişi tutuklanmıştı.

Tutuklanan isimler arasında Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız ve Destek Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Altunç Kumova da yer alıyor.

Ayrıca 51 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı tedbiri uygulanmasına karar verilmişti.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kriz zirveye ulaştıktan sonra, fon yöneticilerine iki yıl süreyle işlem yapma yasağı getirdi ve haklarında cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulundu.

Oysa soruşturmaya konu borsa işlemleri 19 Ekim 2023'e uzanıyor.

Bu noktaya nasıl gelindi?

Borsadaki kriz yatırım fonlarında patlak verdi. Bu fonlar binlerce kişinin paralarını bir araya getirdikleri ortak bir havuz gibi görülebilir. Havuzu oluşturan portföy şirketleri biriken parayı hisse senetlerine, altına veya farklı finansal araçlara yatırarak değerlendiriyordu. Burada amaç paranın değerini korumak ve kısa yoldan kazanç sağlamaktı.

Fakat bazı özel fonlarda görülen uçuk rakamlar son yıllarda dikkat çekiyordu.

Örneğin geçen yıl Ağustos ayında elindeki 1000 lirayı enflasyon karşısında erimemesi için faize yatıran bir kişi tam bir yıl sonra, yani kriz patlak vermeden hemen önce 320 lira getiri elde etti. Aynı dönemde doların getirisi 170 lira, altının getirisi 530 lira oldu. Krizin merkezindeki şirketlerden Tera Portföy’ün bir numaralı fonu ise bu süreçte tam 6710 lira kazandırdı.

Elbette yoksul emekçilerin bu oranda kazanç elde etmesine izin verilmedi. Zaten tezgah, yüksek getiri oranları vaat ederek yurttaşın cebinde kalan son kuruşa el konulması üzerine kuruluydu.  

Kim kazandı, kim kaybetti?

Her şey, dışarıdan yeni yatırımcı almayan, kapalı kutu fonlarla başlıyordu. Bu fonlar, borsada işlem gören ve halka açıklık oranı son derece düşük olan bazı şirketlerin hisselerini topluyordu. Ardından, kendi aralarında yaptıkları küçük ve kontrollü alımlarla bu hisselerin fiyatını yavaş yavaş yukarı tırmandırıyorlardı.

Bu sırada işin reklam boyutu devreye sokuluyordu. "Bu hisse uçacak" söylentileriyle heyecanlanan küçük yatırımcı, yüksek kazanç vaadiyle adeta ateşe çekiliyordu. Değeri yapay olarak göklere çıkarılan bu fonlar nihayet halka açıldığında, binlerce insan büyük bir ümitle içeri dalıyordu. Oysa tezgahı kuran uyanıklar çoktan ceplerini doldurup masadan kalkmıştı bile. Gerideyse ne zaman patlayacağını bilmedikleri bir balonla baş başa kalan yurttaşlar kaldı.

Ne var ki SPK'nın 28 Ağustos'ta duyurduğu düzenlemeler, yeni kurallar getirerek ilk deliği açtı. Sadece birkaç gün içinde sistemden yüz milyarlarca lira buhar olup gitti.

Borsayı çöküşe sürükleyen para çıkışını durdurmak için 7 şirkete ait 223 fon işleme kapatıldı. Tam 932 bin kişinin katıldığı bu fonların toplam değeri 1,1 trilyon lira. Bu paranın yarısı krizde başı çeken Tera ve Pusula’nın fonlarında.

Faturayı halka ödetecekler

Krizin yarattığı tahribatı giderme görevi devlete düştü. Şimdi batık fonlardaki tüm varlıklar bu iş görevlendirilen Ziraat Bankası ve İş Bankası tarafından tek tek satılıp nakde çevrilecek. Ardından da parasını geri alabilmek için bekleyen yüzbinlerce insana payları oranında ödeme yapılacak.

Fakat hisselerin büyük kısmı, gerçeği yansıtmayan, yapay olarak şişirilmiş kağıtlardan ibaret. Bu hisseleri elden çıkarmaya başladıklarında değerleri tıpkı bu hafta olduğu gibi çakılacak. Doğal olarak fonlar da eriyecek. Yurttaş ise parasını hem günlerce bekleyerek hem de epey azalmış bir halde geri alabilecek.

Pusula Holding bünyesindeki Katılımevim ve Birevim’e peşinat vererek borçlanmış çok sayıda yurttaş var. Bu iki kurum da kamuya ait Emlak Katılım tarafından satın alınacak.

Ayrıca borsadaki düşüşe set çekebilmek için Ziraat Portföy ve Varlık Fonu'nun kaynakları kullanılarak borsada yüklü miktarlarda hisse alımı yapıldı. Merkez Bankası ise bankalararası piyasada para musluklarını açarak yaşanan likidite krizini hafifletmek için düğmeye bastı.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.