Fon vurgunu patlayalı 1,5 ay oldu. Vurgunculara “kazancınızı gönüllü iade edin” çağrısı yapılalı 1 ay geçti.

Yandaş Yeni Şafak’ın bugün yayımladığı habere göre, sadece 33 kişi ve kuruluş iade hesabına para yatırdı. Toplam iade tutarı 17,5 milyar lira. Bu tutarın yaklaşık 7 milyarı son bir haftada geldi. Son haftanın en büyük iadesini 2 milyar lirayla A1 Capital yaptı, Pardus da para yatıranlar arasında. İki şirketin yöneticilerinin bir kısmı soruşturma kapsamında zaten tutuklanmıştı.

Vurgundan geriye kırıntı döndü

Rakamı büyüklüğüyle kıyaslamak gerekiyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in açıkladığına göre Tera, Pusula ve Hedef fonlarından 100 milyon liranın üzerinde kazanç sağlayan 141 kişi ve 73 şirket var. Bu 214 isim toplam 187 milyar lira kazandı. İade edilen 17,5 milyar lira, bunun yaklaşık yüzde 9'u.

İade edenlerin hepsinin bu listede olup olmadığı bilinmiyor, çünkü isimler hâlâ açıklanmadı.

Üstelik gerçek listenin 214 kişiden ibaret olmadığı aşikar. Bu liste sadece 2024 yılından sonra 100 milyon lirayı cebe indirenleri kapsıyor. 2025 yılında 99 milyon lirayı kasasına koyan veya 2023'te milyarları götürenler yargı tarafından vurguncu sayılmıyor.

Bu kıstaslara rağmen bile "resmi" vurguncuların iade ettiği tutar, iade etmeleri gereken tutarın 10'da 1'i bile etmiyor.

İade, aklanma aracına dönüşüyor

Bakan Gürlek, gönüllü iadenin hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını, iade edenlerin yalnızca etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabileceğini söyledi. Ancak uygulamada görünenler bu söylemle pek uyuşmuyor.

En bilinen örnek eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya. Çift, yaklaşık 163 milyon lira yatırdığı fondan dört ay sonra 2,17 milyar lira çekti. Hürriyet'in aktardığı, AKP'li Şamil Tayyar'ın da teyit ettiği bilgilere göre iade hesabına ise 1 milyar 860 milyon lira yatırdı. Yani 2,17 milyardan 310 milyon lira çiftin elinde kaldı. Bu, anapara ile mevduat faizi toplamı. Kaya paranın tamamını iade ettiğini iddia etse de bu süreçte Sabah'ın paylaştığı bilgiler Kaya'yı doğrulamıyor. Buna rağmen çift gözaltına alınmadı, adliyeye gidip ifade verdi, kimseye görünmeden çıktı ve hayatına kaldığı yerden devam etti. 

Astor Enerji’nin ortakları Feridun ve Enver Geçgel ise 23 Ekim’de TMSF hesabına 5 milyar lira yatırdı. Aynı gün Başsavcılık, iki ismin mal varlıkları üzerindeki tedbirleri kaldırdı. Lydia Holding Yönetim Kurulu Başkanı Enver Çevik 500 milyon lira iade etti. Çevik gözaltına alındıktan sonra yurt dışına çıkış yasağıyla serbest bırakılmıştı.

soL’un daha önce yaptığı hesaba göre, iade çağrısı ile bloke kararı arasındaki 10 günde 214 ismin parası faizde bekleyerek yaklaşık 1,9 milyar lira getiri sağlamıştı. İade hesabı, böylece vurgunculara hem zaman hem de yasal bir çıkış kapısı sağlayan bir mekanizmaya dönüşmüş görünüyor.

Ödemeler bugün başlıyor

Fonlarla ilgili kanun üç gün önce Resmi Gazete’de yayımlandı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 1 milyon liraya kadar ödemelerin bugün başlayacağını açıkladı. Fon krizinden etkilenen 455 bin kişinin yaklaşık 350 binini kapsayan bu ilk ödemelerin toplam tutarı 125 milyar lira olacak.

Ödemelerde “net yatırım tutarı” esas alınacak. Yani kişinin fona yatırdığı paradan çektiği para düşülecek, kâr ödenmeyecek. Rakamlar enflasyona göre güncellenecek. 

Para yetecek mi?

Yılmaz, ödemeler için üç kaynak olduğunu söyledi. Birincisi fonların kendi varlıkları, yani fonda kalan nakit, hisse ve diğer varlıklar. İkincisi iade hesaplarına yatan paralar. Üçüncüsü ise mahkeme sürecinin ardından TMSF’ye devredilip nakde çevrilecek, el konulmuş mal varlıkları.

Bu kaynakları 125 milyar liralık ihtiyaçla yan yana koyalım. İade hesaplarında 17,5 milyar lira var. Kamuoyuna yansıyan el koymalara bakıldığında 2 özel jet, 5 villa, araçlar ve hesapların toplam ederi yaklaşık 4 milyar lira. Bu iki kalemin toplamı ihtiyaç duyulan kaynağın sadece yüzde 17'si ediyor.

Geriye fonların kendi varlıkları kalıyor. Fonlar kağıt üzerinde 826 milyar lira görünüyor ama bunların büyük bölümü hisse senedi. Bu hisseler satılmaya çalışıldığında kağıt üzerindeki değerin ne kadarının nakde dönüşeceği belli değil.

Kamu kaynağı yoksa açığı kim kapatacak?

Yılmaz, fon piyasasında devletin bir güvence sistemi bulunmadığını, bu yüzden ödemelerde kamu kaynağı kullanılmayacağını söylüyor. Bu, kaynaklar yetmezse açığı kapatacak bir garantör olmadığı anlamına geliyor. 

Kanuna göre SPK her fon için zarar tutarını ve sorumluları belirleyip TMSF’ye bildirecek, TMSF de sorumluların mal varlıklarından tahsilat yapacak. Dağıtılacak nakit, ödemeleri karşılamazsa SPK, herkese asgari bir ara ödeme belirlenmesine karar verebilecek.

Kanuna göre kaynaklar toplandığında kime ne düşerse onu alacak. Vurgunun büyük kısmı hâlâ ortada yokken açığın kamuya, yani emekçilerin ödediği vergilere yüklenmesi hâlâ güçlü bir seçenek.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.