Son günlerde kamuoyunda konuşulan engellilere ÖTV'siz araç satışına ilişkin önemli bir gelişme yaşandı. TBMM'de görüşülen teklifle artık engellilerin araç sahibi olmalarına kısıtlama ve şartlar getirildi.

TBMM Genel Kurulu’nda "Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" kabul edilerek yasalaştı. Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle engelli araçları on yılda bir değiştirilebilecek. Ayrıca araçların yüzde 20 oranında yerli olması gerekecek.

Engelsiz Dünya Federasyonu, yasanın kabul edilmesinin ardından bir basın açıklaması yayımladı.

Açıklamada, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve engelli bireylerin ulusal ve uluslararası düzeyde güvence altına alınan haklarını ihlal edildiği söylendi. Düzenlemenin engelli bireylerin bağımsız yaşam ve toplumsal yaşama tam katılım haklarının kısıtladığı vurgulanarak, “gelişen teknolojilere erişimi engelleyerek yaşam kalitelerimiz olumsuz etkileniyor” ifadeleri kullanıldı.

Uluslararası hukuka da Anayasaya da aykırı

Açıklamanın tamamı şöyle:

“Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin 4., 9. ve 20. maddeleri, devletlerin engelli bireylerin erişilebilirliklerini sağlamasını, bağımsız yaşamlarını desteklemesini ve hareket özgürlüğüne engel olabilecek tüm kısıtlamaları kaldırmasını zorunlu kılmaktadır.

Madde 20: Devletler, engelli bireylerin bağımsız hareketini kolaylaştıracak uygun teknolojilere erişimini sağlamalıdır.

Madde 9: Devletler, engellilerin günlük yaşamda karşılaşabileceği erişim sorunlarını ortadan kaldırmak için gerekli önlemleri almak zorundadır.

Ancak, mevcut düzenleme ile on yıllık süre sınırlaması, engelli bireylerin ihtiyaçlarına uygun araçlara erişimini engellemektedir. Gelişen teknolojilere erişim sınırlandırılarak, engelli bireylerin bağımsız hareket etmeleri zorlaştırılmaktadır.

Anayasa Madde 10 (Eşitlik İlkesi): Engellilere yönelik alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağı belirtilirken, bu düzenleme engelli bireyleri toplumun diğer bireyleriyle eşit şartlarda yaşamaktan mahrum bırakmaktadır.

Anayasa Madde 17: Herkesin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkını güvence altına alırken, bu düzenleme engelli bireylerin hayati önem taşıyan araç teknolojilerine erişimini engelleyerek bu hakkı ihlal etmektedir."

Günlük yaşamlarını etkileyecek sorunlar artacak

"Bu düzenleme, engelli bireylerin bağımsız hareket kabiliyetini ciddi şekilde sınırlamaktadır. 

Örneğin; el freni ve kontrol sistemleri: Yeni nesil araçlarda el freni gibi teknolojiler standart hale gelmektedir. Elleri tipik gelişen birey kadar iyi işlev göremeyen bireyler için bu teknolojiler hayati önem taşımaktadır. Ancak bu düzenleme, bu bireylerin araçlarını yenileyerek bu sistemlere erişimini on yıl boyunca engelleyecektir.

Tekerlekli sandalye kullanan bireyler: Bagaj sistemi geniş olan ya da otomatik açılan bagaj teknolojisine sahip araçlar, bu bireylerin günlük yaşamını kolaylaştırmaktadır. Ancak bu tür araçlar yerli üretimde sınırlı olduğu için engelli bireyler bu seçeneklerden mahrum bırakılacaktır.

 Uyarlanabilir araç ihtiyaçları: Teknolojik yeniliklere erişim engellendiğinde, araçlarını kendisi kullanan engelli bireyler için güvenlik ve bağımsızlık tehlikeye girecektir.

Engelsiz Dünya Federasyonu olarak, bu düzenlemenin engelli bireylerin haklarına yönelik ciddi ihlaller barındırdığını vurguluyoruz.

Aşağıdaki adımların ivedilikle atılmasını talep ediyoruz:

1. ÖTV düzenlemesinin Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile uyumlu hale getirilmesi.
2. On yıllık süre kısıtlamasının kaldırılarak, engelli bireylerin gelişen teknolojilere erişiminin sağlanması.
3. Yerli üretim şartının kaldırılarak, engelli bireylerin ihtiyaçlarını karşılayacak araçları serbestçe seçebilmelerinin önünün açılması.
4. Düzenlemenin oluşturulmasında engelli bireylerin ve temsilcilerinin görüşlerinin alınması.

Engelli bireylerin bağımsız yaşam haklarını ve toplumsal yaşama eşit katılımlarını destekleyecek politikalar üretmek devletin asli sorumluluğudur. Bu düzenlemenin yürürlükten kaldırılması ve yerine engelli bireylerin yaşam kalitesini artıracak, haklarını koruyacak ve ihtiyaçlarını gözetecek yeni bir düzenlemenin getirilmesi acil bir zorunluluktur.”

Kimler ÖTV muafiyetinden yararlanabiliyor?

ÖTV muafiyetli araç hakkından yüzde 90 ve üzerinde engeli bulunan vatandaşlar yararlanabiliyor.

Yüzde 90 ve üzeri engele sahip kişiler için bir yaş sınırlaması yok ve belirleyeceği kişiler de aracı kullanabiliyor.

Engelli kişi 18 yaşının altında veya araç kullanamayacak durumda ise aile bireylerine bu aracı kullanma hakkını tanınıyor. Ayrıca yine bu kişiler, aracın satın alım işlemlerini gerçekleştirebiliyor.

ÖTV muafiyetli araç alımından şehit eş veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasından birisi bir defaya mahsus yararlanabiliyor.

Haber

Emeğe saldırı hız kesmiyor: Patronlar kimseye yüzde 30'dan fazla zam vermek istemiyor