TÜİK 2026 yılından itibaren enflasyon hesaplamasında değişikliğe gideceğini duyurdu. Avrupa Komisyonu standartlarına uyum gerekçesiyle yapılacak düzenleme, yurttaşın en büyük gider kalemlerinden biri olan kiranın enflasyon sepetindeki ağırlığını aşağı çekecek.

Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş, bu teknik düzenlemenin perde arkasını ve istatistiklere yansıyacak olan "düşüşü" kaleme aldı.

Aktaş'a göre, TÜİK’in bu hamlesi doğrudan "enflasyonu düşük gösterme çabası" olarak sunulmasa da, Avrupa Komisyonu kararı uyarınca yapılacak ağırlıklandırma değişikliği kaçınılmaz olarak bu sonucu doğuracak. Aktaş'ın ifadeleriyle, "Kiranın bu yılki TÜFE’de yüzde 6,8 olan ağırlığı yeni ağırlıklandırma yönteminden dolayı 2026’da düşecek, bu da enflasyonun daha düşük görünmesi sonucunu doğuracak".

Değişikliğin sinyali aslında TÜİK’in 30 Ekim tarihli açıklamasında verilmişti. Kurum, TÜFE ağırlıklarının 2026’dan itibaren hanehalkı bütçe anketleri yerine, ulusal hesaplar hanehalkı tüketim harcamaları esas alınarak belirleneceğini duyurmuştu. Düzenlenen son bilgilendirme toplantısıyla birlikte, bu yöntem değişikliğinin kira ağırlığını düşüreceği ve manşet enflasyonu aşağı çekeceği kesinleşmiş oldu.

Hesaplamadaki kritik detay: 'İzafi kira'

Yeni yöntemin kiranın ağırlığını nasıl düşüreceği ise teknik bir detayda gizli. Mevcut sistemde TÜFE hesaplanırken "izafi kira" kapsama dahil edilmiyor ve 2026'da da edilmeyecek. Konut sahiplerinin veya lojmanda oturanların, oturdukları evin tahmini kira değerini ifade eden "izafi kira", Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) hesaplarında yer alırken, enflasyon hesabında dışarıda tutuluyor.

2026 ağırlıkları GSYH verilerine göre belirlenecek ancak bu verinin içindeki yüklü "izafi kira" kalemi hesaptan düşülecek. Geriye kalan "gerçek kira" ödemelerinin payı ise toplam harcama grubu içinde oransal olarak azalmış olacak. Hanehalkı bütçe anketlerine göre konuta ayrılan pay yüzde 26 iken, bunun önemli bir kısmı izafi kiradan oluşuyor. Bu kalem çıkarıldığında, enflasyon sepetine giren konut ve kira ağırlığı otomatik olarak geriliyecek.

Normal şartlarda artması gerekirken düşürülecek

Mevcut ekonomik gerçeklikte kiranın sepetteki ağırlığının aslında artması gerekiyor. Normal şartlarda bir harcama kalemindeki fiyat artışı, genel enflasyon artışından yüksekse, o kalemin ağırlığı bir sonraki yıl artırılıyor. Kasım sonu itibarıyla genel enflasyon artışı yüzde 31 iken, gerçek kiradaki artış yüzde 63’ün üzerinde seyrediyor. Bu veriler ışığında kiranın ağırlığının 2026'da yüzde 6,8'in üzerine çıkması gerekirken, yeni yöntemle tam tersi bir işlem yapılarak ağırlık aşağı çekilecek.

Aktaş, kiranın ağırlığının ne kadar düşeceğine dair kesin bir verinin henüz paylaşılmadığını belirtmekle birlikte, oranın yarı yarıya düşerek yüzde 3,5-4,0 bandına inebileceği tahmininde bulundu.