İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Sovyetler Birliği’ne karşı emperyalizmin akıl ve dil ortaklığı sağlamak amacıyla başlatılan ve her yıl Almanya’da toplanan Münih Güvenlik Konferansı’nın geçen yılki toplantısı ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Avrupa ülkelerini hedef alan sözleriyle olaylı sona ermişti.

ABD bu kez Rubio'yu gönderdi: 'Eski Dünya geride kaldı'

JD Vance Avrupalı diplomatlara, siyasetçilere “Donald Trump'ın liderliğinde şehirde yeni bir şerif var" diye seslenerek ABD’nin izleyeceği çizginin haberini vermişti.

ABD bu yılki konferansa JD Vance’in yerine Dışişleri Bakanı Marco Rubio’yu gönderdi. Rubio Münih’e gitmeden önce yaptığı açıklamada 2028 ABD Başkanlığı seçimlerindeki muhtemel rakibi JD Vance’ten farklı olarak Avrupa’yla ilgili daha ılımlı mesajlar verdi. “Eski Dünya’nın geride kaldığını” söyleyen Rubio şu anda bir dönüm noktasında olunduğunu belirttiği açıklamasında ABD’nin Avrupa ile derin bağları olduğunu ve bunun gelecekte de devam edeceğini, Münih’teki konferansta da gelecekte neler olacağının tartışılacağını belirtti.

Konferansın açılışında konuşan Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in sözleriyse üç gün boyunca sürecek toplantılara transatlantik geriliminin damga vuracağına işaret ediyor.

Ancak Merz’in ABD ile Avrupa ilişkilerini “yeniden canlandırmak” ve transatlantik “güveni” yeniden oluşturmaktan söz etmesi kontrollü bir gerilimin habercisi gibi görünüyor.

Türkiye'den Mehmet Şimşek katılıyor

Konferansa Türkiye’yi temsilen bu yıl Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TBMM Milli Savunma Komisyonu Başkanı Hulusi Akar ile Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç katılıyor.

Rusya, Ukrayna ile savaşın başlangıcından beri konferansa davet edilmiyor. Çin’i temsilen ise Dışişleri Bakanı Vang Yi Münih’e geldi.

NATO tatbikatıyla eşzamanlı konferans

Konferans 20 Şubat’a dek sürecek olan ve Türkiye’nin de kara birlikleri ve askeri araçlarıyla yoğun bir biçimde katıldığı NATO’nun Steadfast Dart 2026 Tatbikatı’nın Almanya’da devam ettiği bir dönemde gerçekleştiriliyor.

Konferans aynı zamanda NATO Savunma Bakanları Brüksel’deki toplantısının ertesi günü başladı.

'Yıkım altında' sloganı seçildi

Münih Güvenlik Konferansı’nın bu yılki sloganı da dikkat çekici: “Yıkım altında”.

Almanya Başbakanı Merz açılış konuşmasına, “bildiğimiz” dünya düzeninin “artık varolmadığını” söyleyerek başladı. Münih Güvenlik Konferansı’nın her zaman “siyasi durumun sismografı” işlevi gördüğünü, yıllarca bu konferansa “Amerikalı dostlarıyla ilişkileri geliştirmek için” geldiğini söyleyen Merz ancak son yıllarda “dünya gerilimlerin ve çatışmaların arttığını” dile getirdi.

Konferansın “yıkım altında” şeklindeki sloganı için “biraz kasvetli” diyen Merz ancak bilinen dünya düzeninin artık var olmadığını “daha da sert ifadelerle dile getirmek zorunda olduklarını” savundu.

Merz: ABD'nin küresel liderlik iddiası başarısızlığa uğradı

Avrupa’nın "tarihteki tatilinden daha yeni döndüğü” ifadelerini kullanan Merz, şimdi içinde bulunulan çağa “büyük güç siyaseti”nin damga vurduğunu, Rusya’nın “şiddetli revizyonizmi”nin Ukrayna’ya saldırısını dikte ettiğini, Çin’in “dünyayı şekillendiren bir lider olmak istediğini” ancak “başkalarının bağımlılıklarını sistematik olarak kullandığını ve uluslararası düzeni kendi lehine yeniden tarif ettiğini” ileri sürdü.

Almanya Başbakanı Merz, ABD’nin küresel liderlik iddiasına meydan okunduğunu ve bu iddianın muhtemelen başarısızlığa uğradığını söyledi.

Avrupalıların bunları inkar etmek yerine yüz yüze kaldıkları gerçeği kabul edip yüzleşmeleri gerektiğini söyleyen Merz, Washington'un "güveni onarması ve canlandırması" gerektiğini savundu, daha güçlü bir Avrupa'nın ABD ile bağlarını yeniden kurması çağrısında bulundu.

Fransa ile gizli tutulan görüşmeleri duyurdu: 'Nükleer caydırıcılık'

Böyle bir dünyada ABD'nin tek başına hareket edemeyeceğini savunan Merz, Avrupa’nınsa “güvenlik” konusunda ABD’ye bağımlılığının kendi yanlışlarının sonucu olduğunu öne sürdü ve Avrupa'nın kendi “savunması”nı güçlendirmesi gerektiğini söyledi. Merz’in Fransa ile “nükleer caydırıcılık" konusunda gizli görüşmelerden bahsetmesi de dikkat çekti.

'ABD bile tek başına hareket edemez'

Transatlantik ilişkilerde “benzeri görülmemiş” bir kargaşa yaşandığını söyleyen Merz Avrupalı liderlerin bir yandan bağımsız bir yol izlemeye bir yandan da ABD ile ittifakı güçlendirmeye çalıştıklarını belirtti.

Uluslararası kurallara dayalı düzenin yıkılmak üzere olduğunu söyleyen Merz konuşmasının bir bölümünde İngilizceye geçerek "Büyük güç rekabeti çağında, ABD bile tek başına hareket edecek kadar güçlü olmayacak. Sevgili dostlar, NATO'nun bir parçası olmak sadece Avrupa'nın rekabet avantajı değil, aynı zamanda ABD’nin de rekabet avantajıdır” dedi.

'MAGA kültür savaşı Avrupa'nın savaşı değil'

“ABD’deki kültür savaşı MAGA”nın (Trump'ın 'Amerika'yı yeniden büyük yap' sloganının kısaltması) Avrupa’da yeri olmadığını söyleyen Almanya Başbakanı, “Biz tarifelere ve korumacılığa değil serbest ticarete inanıyoruz” dedi.

Merz’in Macaristan’la ilgili mesajı da dikkat çekti. Trump açıkça Macaristan’da Nisan ayında yapılacak seçimlerde Başbakan Viktor Orban’ı destekleyeceğini açıklamıştı. Merz Orban’ın eylemlerinin Avrupa’nın çıkarlarına aykırı olduğunu savunarak ABD’nin Orban’a destek vermesine itiraz etti. Bu arada konferansta ABD’yi temsil eden Rubio’nun Almanya’dan sonraki durağı Macaristan olacak.

Alman ordusunun gücüne vurgu

Avrupa’nın özelikle Rusya karşısındaki ekonomik gücünden ve Alman ordusunun Avrupa’nın en büyük ordusu olduğundan söz eden Merz’in “Özgürlüğümüzün temelini yıkan şey sadece aşırı devlet gücü değil; çok az devlet gücü de bizi farklı yollara götürür, ama sonuç aynı olur” sözleri de dikkat çekti.

Polonya Dışişleri Bakanı Radek Sikorski'nin 15 yıl önce Alman gücünden çok Alman eylemsizliğinden korktuğunu söylediğini aktaran Merz “Bu da bizim sorumluluğumuz" diyerek, Almanya'nın “bu yeni dünya düzeni”nde üstleneceği daha saldırgan rolün de sinyallerini verdi.

'Avrupa parçalanırsa, Almanya parçalanır'

Merz Almanya’nın Fransa ve İngiltere ile E3 formatından ve İtalya, Polonya ile daha geniş formatlı ittifakından da söz ettiği konuşmasında “Uzun vadede, ancak diğer Avrupalıları da yanımıza alırsak başarılı olabiliriz ve biz Almanlar olarak bunu yapıyoruz, bunun başka yolu yok. Biz Avrupa'nın kalbindeyiz. Avrupa parçalanırsa, biz de parçalanırız. Almanya parçalanır” ifadesini kullandı.

Merz’in konuşmasında dikkat çeken bir başlık da AB’nin genişlemesine dair oldu. Almanya Başbakanı bu konuda "anlamlı" adımlar atılmamasından rahatsız olduğunu söyledi. 

Avrupa’nın yeni ticari ve siyasi ortaklıklara girebileceğini de dile getiren Merz olası yeni ortaklar arasında Türkiye, Kanada, Japonya, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika ve Körfez ülkelerini saydı.

Almanya Dışişleri Bakanı: NATO’da bir rahatsızlık var

Münih Güvenlik Konferansı öncesinde Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul’un ARD televizyonuna yaptığı açıklamada NATO ittifakının Washington’un baskısı altında olduğunu söylemesi de dikkat çekti. Alman bakan “Washington'dan duyduklarımız konusunda bir yabancılaşma ve rahatsızlık var. Bunu burada hep birlikte konuşmalıyız” ifadesini kullandı.

Alman sanayi patronları silah üretiminde hız ve ölçek büyütmek istiyor

Öte yandan konferans kapsamında düzenlenen bir etkinlikte Alman Sanayi Federasyonu (BDI) Başkanı Peter Leibinger’in Avrupa’nın “savunma” savunma stratejisini gerekirse ABD’ye karşı tasarlaması gerektiğini söylemesi de dikkat çekti.

Leibinger “Avrupa'nın savunması, Washington ile birlikte, Washington olmadan ve gerekirse Washington'a karşı tasarlanmalı ve hazırlanmalıdır” diye konuştu.

Alman sanayi patronlarının savaşa hazırlıkları da Leibinger’in sözlerine yansıdı.

Almanya ve Avrupa’nın AR-GE başarısının sanayi üretimine dönüşmemesini sert dille eleştiren Leibinger, 21. yüzyılın “güvenlik” anahtarının "fikir" değil "hız ve ölçek" olduğunu söyledi.

ABD ile Avrupa arasındaki ilişkilerin önemine olan inancını koruduğunu ve Washington’un bu ortaklığın değerini "yakında yeniden idrak edeceğini" umduğunu belirten patron temsilcisi, Almanya'nın yapay zeka, uzay teknolojileri, sensörler, dronlar, mühimmat ve haberleşme sistemleri üretiminde küresel bir lider olması gerektiğini savundu. 

Alman siyasetçilere de çağrı yapan Leibinger, “savunma” ihalelerini hızlandırma ve yatırımları devlet garantileriyle güvence altına almanın “karar vericilerin önündeki en hayati görev” olduğunu öne sürdü.

Emperyalistlerin konferansında HTŞ-SDG buluşması

Pazar günü sürecek olan Münih Güvenlik Konferansı'nda tek gündem NATO müttefikleri arasındaki gerilim değil. Konferansta Rusya-Ukrayna savaşı, Gazze, Suriye, İran başlıkları da konuşulacak. ABD'nin İran'a saldırı tehditleri sürerken düzenlenen konferansa ABD'de yaşayan devrik şahın oğlu Rıza Pehlevi'nin de katılması dikkat çekiyor. 

Öte yandan konferansın Münih'e gelen Suriye'deki HTŞ iktidarının Dışişleri Bakanı Hasan Şeybani ile SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi ile Dış İlişkiler Sorumlusu İlham Ahmed'i de buluşturması bekleniyor.