TBMM’ye önceki gün sunulan Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinde doğalgaz ithalatına hem BOTAŞ hem de özel sektör tüzel kişileri açısından serbestlik getirileceği, BOTAŞ’ın özelleştirilmesi ile ilgili hedefin korunduğu ve bu konuda yetkinin Cumhurbaşkanına verildiği göze çarpıyor. 

Ek madde ile ithalatta serbestlik 

Kanun teklifinde yer alan ve 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu’na eklenecek ek madde ile doğalgaz ithalatında özel şirketler için serbestlik getirilmesine dönük bir düzenlemeye gidiliyor. Teklife göre; EPDK, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayını alarak, ithalata ilişkin müracaatlarda, ithalat yapılacak ülke ile BOTAŞ'ın doğalgaz ithalat sözleşmesi bulunup bulunmadığı, piyasada rekabet ortamının oluşturulması, sözleşmelerden doğan yükümlülükleri ve ihracat bağlantılarını dikkate alarak belirleyeceği usul ve esaslar dahilinde talepleri değerlendirerek ithalata müsaade edebilecek.

Doğalgazda piyasalaşmaya dönük bu hamle ile şirketlerin yıllardır rekabet edemedikleri için parçalamak istedikleri BOTAŞ ile rekabetlerinin önü açılıyor. Aynı teklifte BOTAŞ’ın özelleştirilmesine ilişkin yetkinin de Cumhurbaşkanına verilmesi dikkat çekiyor. 

BOTAŞ’ın uzun vadeli anlaşma yapmasının önü açılıyor

Kanun teklifi ile 4646 sayılı Kanun’da yer alan Geçici 2. Maddenin düzenlenmesi ile halihazırda uygulanamayan “BOTAŞ, bu Kanunun yayımlandığı tarihten sonra ithalatı ulusal tüketimin yüzde yirmisi oranına düşünceye kadar, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatı haricinde yeni doğalgaz alım sözleşmesi yapamaz” ibaresi kaldırılıyor. 

Örtülü sübvansiyonlar ile yıllardır zarar ettirilen BOTAŞ’ın yürüttüğü uzun vadeli kontratların 2021 yılından başlayarak sonlanması nedeniyle yeni kontratların yapılmasının önü açılıyor. Bu aynı zamanda bugüne kadar “ticari sır” adı altında saklanan imtiyazlı anlaşmaların yeniden yapılabileceğini gösteriyor. 

Emperyalist merkezlere mesaj

BOTAŞ’ın yeniden uzun vadeli anlaşmalar yapmasının önünün açılması ile birlikte gaz tedarikçisi ülkeler ile daha önce kamuoyunda çokça tartışılan kimi imtiyazlı anlaşmalar yapması gündeme gelebilir. Bu durum Rus ve Azeri şirketler başta olmak üzere gaz tedarik eden şirketlerin hükümetle ilişkileri açısından önem taşıyor. Uzun vadeli anlaşmalar ile bu şirketlerin kazançları garanti altına alınabiliyor. 

Patronlar bastırıyor, düzen BOTAŞ’a saldırıyor

2001 yılında çıkan Doğalgaz Piyasası Kanunu’nda 2009 yılında özelleştirilme sürecine başlanması öngörülen BOTAŞ’ın dikey bütünsel yapısının parçalanarak ithalat dışındaki faaliyetlerin özelleştirilmesine ilişkin iradenin sürdüğü görülüyor. 

Bu beyanın bir benzeri Millet İttifakı’nın sunduğu mutabakat metninde de yer alıyordu. BOTAŞ ile ilgili iletim ve dağıtım faaliyetleri ile doğalgaz ticaretinin birbirinden ayrılacağına dair ifade ile AKP’nin yıllardır yapmak istediği bu kurumsal parçalama iletim ve dağıtım faaliyetlerinin özelleştirilmesi, ticaretin ise devlette kalması hedefleniyor. Böylelikle doğalgaz iletim ve dağıtımı özel şirketlere peşkeş çekilirken ticaretin devlette kalması ile pahalıya alınan gaz şirketlere uygun fiyatlarla sağlanarak sözde sübvansiyona devam edilebilecek. 

Görüldüğü gibi patronlar, seçimde sonuç ne olursa olsun hem hükümet hem de muhalefet tarafından BOTAŞ’ın parçalanmasını güvence altına almış olacak.

Yetki Cumhurbaşkanına verilecek

Kanunun teklifindeki bir başka önemli nokta ise BOTAŞ’ın özelleştirilmesi ve yeniden yapılandırılması ile ilgili sürecin ilgili kanun kapsamından çıkartılarak Cumhurbaşkanına verilmesi. Eklenen “BOTAŞ'ın faaliyetlerinin ayrıştırılması ve yeniden yapılandırılması amacıyla kurulacak şirketlerin işletme konusu, ticaret unvanı, sermayesi ve ortaklık yapısı ve bu kapsamda gerçekleştirilecek devir ve benzeri işlemlere dair hususlar Cumhurbaşkanı Kararı ile düzenlenir” hükmü ile inisiyatif Cumhurbaşkanına bırakılıyor. 

Tek çıkar yol hemen devletleştirme

Elektrik, petrol, doğalgaz üretimi, dağıtımı ve ticareti tamamen özelleşmiş ve piyasalaşmış durumda olan Türkiye’de daha fazla özelleştirme ve daha fazla serbestleştirmenin hiçbir fayda sağlamayacağı biliniyor. 

Yurttaşlar için bir lükse dönüşen enerjiden faydalanma hakkının devletçe garanti altına alınabilmesi ve bugüne kadar talan edilen kaynak ve tesislerin geri alınması ancak doğalgaz da dahil enerji alanındaki tüm faaliyetlerin acilen devletleştirilmesi ile gerçekleştirilebilir. Son düzenlemede bir adım daha atılan BOTAŞ’ın parçalanarak özelleştirilmesi gibi geri dönüşü güç yeni bir tahribatın önüne geçilmesi de yine enerjide kapsamlı bir devletleştirme hamlesi ile mümkün olabilir.

Haber

Doğalgaz müjdesi kimin için?