Sayfa yolu
Dinlemenin ve İzlemenin Ritmi | İvan Zerjinski - ‘Ve Durgun Akardı Don’
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
HABER MERKEZİ
Yayın Tarihi: 21.11.2021 , 08:45 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54
Bu haftaki köşemizde Mihail Şolokhov’un ‘Ve Durgun Akardı Don’ adlı ünlü epik romanı üzerine besteci İvan Zerjinski’nin yazdığı operaya yer veriyoruz.
Sovyet Birliği’nde sanat alanında yapılan çalışmalarda 1920’lerin modernizm denemeleri bir kenara bırakılmıştı. 1930’lardan itibaren sosyalist gerçekçilik ve Sovyet müziğinin özgün gelişimi çerçevesinde devam eden arayışların çerçevesini oluşturan ana fikir, özellikle müzik ve edebiyat eserlerinin sosyalist toplumun beklentilerini, özlemlerini ve sanatsal ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir içeriğe sahip olması gerektiğiydi. Besteci İvan Zerjinski’nin ‘Durgun Akardı Don’ operası bu yıllara rastlar. 1930'ların ortalarına gelindiğinde Dmitri Şostakoviç'in Mtsenk’li Lady Macbeth operası ile beraber en çok konuşulan birkaç eserden biri Zejinski’nin operasıydı. İki eser de Sovyet müziğinin gelişimi açısından olumlu ve olumsuz yönleriyle açıkça eleştirilmiş ve farklı çevrelerce değerli çalışmalar olarak görülmüştü.
Zerjinski 1909’da Tambov'da doğdu, müzik eğitimini Moskova ve Leningrad’da dönemin önde gelen müzik eğitimcilerinden aldı. İlk eserleri arasında Dinyeper Hakkında Bir Şiir, Kuzey Şarkıları ve piyano için Bahar Süiti vardır. 1936'da Sovyet Besteciler Birliği'nde önemli idari görevlerde bulundu ve 1948'de SSCB Besteciler Birliği’nin merkez komitesine atandı. 1946'dan sonra Leningrad Şehir Sovyeti’nde vekillik gibi görevler de üstlendi, Sovyet müziğinin gelişimine önemli katkılarda bulundu ve 1978'de Leningrad'da hayata veda etti. Aldığı bazı ödüller: Lenin Nişanı (1939), Kızıl Bayrak İşçi Nişanı, Stalin Ödülü, (1950), RSFSR Halk Sanatçısı (1977), RSFSR Onurlu Sanat İşçisi (1957) idi.
‘Durgun Akardı Don’
Mihail Şolokhov'un (!905-1984) ünlü romanı ilk baskısında "...özü, yapısı, üslûbu ve sembolizmiyle Sovyetler Birliği'nin en dikkate değer çağdaş edebi eserlerinden biri.." şeklinde yorumlanmıştı.
Zerjinski, dört ciltten oluşan 'Durgun Don'un ilk iki cildi üzerine kardeşi Leonid tarafından uyarlanan bir libretto için opera bestelerken Dmitri Şostakoviç'e de danışmıştı. Şostakoviç'in tavsiyesi üzerine opera, Leningrad'daki Malii Opera Tiyatrosu tarafından kabul edildi ve ilk kez Ekim 1935'te Leningrad’da Malii Tiyatrosu'nda yapıldı.
Leonid Zerjinski’nin kendi anlatımına göre; Şolokhov'un olay örgüsünün dramatik yönlerini vurgulamak ve romanın toplumsal önemini mümkün olduğunca opera müziğinin sınırları içinde yoğunlaştırmak amacıyla, romanın metni özgürce yeniden uyarlandı. Yalın müzik dili ve devrimci teması nedeniyle geniş çevrelerce başarılı bulunan opera, kısa sürede başkentin iki önemli tiyatrosunda (Bolşoy ve Nemirovich-Dançenko) sahnelendi. ‘Ve Durgun Akardı Don‘, doğrudan mevcut halk şarkılarına dayanmayan fakat alıntılara dayalı folklorik bir tarza sahip olmasıyla sosyalist gerçekçiliğin özgün örneklerinden biri olarak benimsendi. Besteci bu çalışmasıyla Stalin Ödülü kazandı ve eser iki yıl içinde 200 kez sahnelenerek başarısını kanıtladı.
1937'de Şolokhov’un başka bir romanı olan Uyandırılmış Toprak üzerine yeni bir opera yazmaya başlayan besteci Zerjinski, sonraki çalışmalarında beklentilerin ötesine geçemedi fakat umut verici bir besteci olduğunu gösteren bu ilk büyük ölçekli çalışması halen popülaritesini koruyan bir eser olarak sahnelenmeye devam etmektedir.
1969 yılında tv filmi olarak da uyarlanmış olan opera, son olarak 2019’da St. Petersburg Mariinski Tiyatrosu’nda konser versiyonu olarak seslendirildi.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.


