Ana içeriğe atla

Home

soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.

Yükleniyor...

Dinlemenin ve İzlemenin Ritmi | Beethoven: Yaylı Çalgılar Dörtlüsü, No: 11 'Serioso'

Bu hafta, Beethoven'in yaylı çalgı dörtlüleri arasındaki en fırtınalı karakteri taşıyan eserine yer veriyoruz: Op. 95 'Serioso' (Ciddi) başlıklı 11. Yaylı Çalgılar Dörtlüsü.

Haber Merkezi

Yayın Tarihi: 31.10.2021 , 09:34 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54

Ludwig van Beethoven’in müzik tarihine bıraktığı değerli eserler arasında, senfonileri kadar önemi olan eser serisi arasında yaylı çalgılar dörtlüleri yer alır.

Yaylı çalgı dörtlüsü, oda müziği türünün en verimli birleşimlerinden biri olarak tarih boyu birçok besteciye çalışmaları için teşvik nedeni olmuştur. Bu türün ilk önemli örneklerini Joseph Haydn yazmıştır. Wolfgang Amadeus Mozart’ın bu çalgı birleşimi için yazdığı örnekler ile bu form iyice gelişim göstermiştir. Ancak Beethoven’in dörtlüleri ise bu formu içeriği bakımından doruk noktasına taşımıştır.

Yaylı çalgı dörtlüsü grubu, iki keman, bir viyola ve bir viyolonselden oluşmaktadır. Ses birleşimi ve içsel ilişki bakımından tam ve bütünlüklü bir oluşum ortaya çıkarır. Her bir üyenin birbiri ile karşılıklı bağıntısı olduğu gibi, tekil çalgılar olarak ele alındığında da önem bakımından birbirlerini dengelemektedirler. Hiçbir üye tamamen eşlik konumuna indirgenmez. Her bir üyenin üstlendiği yükümlülük birbirlerini tamamlar ve böylece, parçalar ile bütün arasındaki ilişki eşitlik içerisinde oluşturulur.

Beethoven, ömrü boyunca yazdığı on altı dörtlüsünde bu ilişkiyi mükemmel olarak kurmuştur. İlk altı dörtlüyü içeren Op. 18 serisinden yaşamının son yıllarında (tamamen sağır olarak) bestelediği son dörtlülerine (Op. 132, Op. 133 Büyük Füg, Op. 135) kadar Beethoven’in bu eser serisi, onun müziğinin özünü anlamak isteyen her müziksever için vazgeçilmez alanı teşkil etmektedir.

Bu haftaki yazımızda, bestecinin yaylı çalgı dörtlüleri arasındaki en fırtınalı karakteri taşıyan esere yer vermek istiyoruz: Op. 95 “Serioso” (Ciddi) başlıklı 11. Yaylı Çalgılar Dörtlüsü.

Bu eser 1810 yılında tamamlandığı sırada Avrupa, Napoleon’un hırsı ile çalkalanmaktadır. Özellikle Viyana’ya, 1805 yılında bir kez işgal ettikten sonra bir kez daha 1809’da saldıran Napoleon’un politik tavrı, Beethoven’in uzun zamandır nefretinin odağında olmuştur. Bestecinin 3. Senfoni’sinin başlığını “Eroica” olarak değiştirmesinin nedeni bilinen bir kanıttır. Şimdi yine bombalanan Viyana ve Beethoven’in arkadaşlarının şehri terk etmek zorunda kalmasına rağmen kendisinin şehirde kalması, büyük bestecinin yaşamında huzursuz bir döneme neden olmuştur. Bu huzursuzluk ve Napoleon’a duyduğu nefret, bestecinin 11. Yaylı Çalgılar Dörtlüsü’ne çok çarpıcı şekilde yansımıştır.

Eserin başlığının “Serioso” olarak belirlenmesi besteciye ait değildir. Yine de müziğin haşin denecek seviyede inişli ve çıkışlı bir anlatımı taşıması, eserin dingin ikinci bölümü hariç nefes kesecek hızda tempolu olması, bu dörtlüyü, tüm seri içerisinde özel bir konuma taşır. Eserin söz konusu olan çarpıcı ses karşıtlıkları, elbette yazıldığı dönemin, yani romantizm akımının karakterine de uygun düşmektedir. Fransız Devrimi’nin kanlı sonuçları, Napoleon’un bitmek bilmeyen işgalleri, Aydınlanma Çağı’nın yükselttiği aklın yerini hayal kırıklığı yaşayan duygu dolu ben’in alması, bu dönemin karakteristik özelliklerinden yalnızca bazılarıdır. Biz ise Beethoven’in, müziğinde, kendisinden sonra gelecek müzik tarihindeki neredeyse her besteciyi derinden etkileyecek bir ifade gücünün ve anlatımın nasıl ortaya çıktığını ve müzik sanatına nasıl belirleyici şekilde yön verdiğine tanık olmaktayız.

soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.