Bugün Türkiye’de düzenli gazete okurlarının hemen hepsi, aynı “habere” maruz kaldı:

“Uşak'tan Bükreş'e Sivas'tan Dubai’ye: Trendyol ile büyüyen KOBİ'lerin sınırları aşan başarısı”

Metin haber görünümlüydü, ama aslında bir ilandı. Pek az site, örneğin Oksijen, haber metnin sonuna ufacık bir ibare olarak dahi olsa “ilandır” notu ekledi. Pek çok site, örneğin Cumhuriyet, okuruna bu yazının aslında bir şirket tarafından hazırlanıp para karşılığı basıldığı bilgisini vermedi.

Sonuçta BirGün’den Yeni Şafak’a, ekonomi sitelerinden Milliyet ve Diken’e, aynı metin bugün onlarca haber sitesinde yer aldı.

Metin, özetle, Türkiye’deki işletmelerin yeni pazar ve müşterilere ulaşmasında Trendyol’un nasıl öncü olduğunu, bu alışveriş tekelinin Türkiye’deki girişimci sınıfına dünya genelinde nasıl hizmet ettiğini anlatıyordu.

Birçok büyük şirket, medyaya benzer reklamlar veriyor. Trendyol’un bugünkü kampanyası, kapsamı bakımından sıradışı sayılabilir. Ama bu kampanyayı sıradışı yapan başka özellikleri de var.

Zamanlama manidar: NATO Zirvesi haftasında Çin mesajı

2010 yılında kurulan Trendyol’un çoğunluk hisseleri, 2018 yılından bu yana Çinli tekel Alibaba’ya ait. Çin sermayesi, şu an Trendyol’un hisselerinin yüzde 86,5’ini elinde tutuyor.

Türkiye NATO Zirvesi’ne hazırlanırken AKP hükümeti adım adım ülkeyi daha NATO’cu ve Batıcı bir çizgiye çekmek hamleleri yapıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Teksas’tan Ankara’ya bir güvenlik ağı kurmalıyız” şeklindeki son çıkışı da, ABD’nin uzun vadede esas düşman olarak gördüğü Çin’e karşı NATO’nun Pasifik bölgesini de kapsayacak şekilde genişleme eğilimini benimseme niteliğinde.

Çin elektrikli araç şirketi BYD’nin Manisa’da fabrika projesinin iptal olması da, taraflar farklı gerekçeler ileri sürmüş olsa da, bu dış politika tercihiyle bağlantılı gözüküyor.

Tam bu günlerde Çin sermayesinin Türkiye’deki en büyük temsilcisinin muhalifinden yandaşına, irisinden ufağına onlarca Türk basın organına reklam verip “Türk girişimcilere destek olan biziz” demesi anlam taşıyor.

Yeni Şafak’a manşet yanıtı

Birçok gazetenin para karşılığı gelen reklamı içeriğini hiç dert etmeden girmiş olacağını tahmin etmek zor değil.

Fakat bir gazete açısından bu reklamın başka bir anlamı daha var.

Yeni Şafak gazetesi, daha geçen hafta “Çin istilası” manşetiyle çıkmış, Çin’i yalnızca dış ticaret açığının nedeni olarak değil, Türkiye sanayisini zayıflatan, fabrikaları kapattıran, yatırım vaadiyle pazara giren, ucuz emekle haksız rekabet yaratan ve Türkiye’yi üretim üssü olmaktan çıkarıp transit geçiş noktasına dönüştüren bir tehdit olarak resmetmişti.

NATO Zirvesi ve batıya yanaşma sürecinde atılan bu manşet, Trendyol’un parayı bastırıp yayımlattığı ilanla yanıtlanmış oldu.

Medyanın reklam bağımlılığı

Son reklam, Türkiye’de basın kuruluşlarının ekonomik yapısına dair de anlam taşıyor.

Gazeteler kâr edemiyor. İnternet siteleriyse fonlara, belediye kaynaklarına, devlet desteğine ve şirket reklamlarına bel bağlıyor.

Türkiye’deki bir tekelin parayı bastırdığı anda basın yelpazesinin hemen tümünde istediği yazıyı yayımlatabilmesi, medya düzeninin niteliğini de ortaya koyuyor.

soL Haber, tam da bu yüzden reklam almıyor. Bu düzenden çıkışın tek yolu, gazetelerin doğrudan okurlarının desteğiyle ayakta durması.

soL’a abone olarak, Trendyol veya başka bir tekelin reklamlarının yer almayacağı bir haber sitesini gönül rahatlığıyla okuyabilirsiniz.