TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu 17 Ağustos Depremi’nin 25. yılı nedeniyle yaptığı açıklamada alınmayan tedbirlerin yeni bir felaketin habercisi olduğunu vurguladı.

17 Ağustos 1999’da Gölcük merkezli 7,4 büyüklüğündeki depremde resmi açıklamaya göre 17 bin 480 kişi hayatını kaybetti, 43 bin 953 kişi yaralandı.

Başta Marmara Bölgesi olmak üzere tüm Türkiye’yi ekonomik ve siyasal sonuçlarıyla da derinden etkileyen depremin üzerinden 25 yıl geçti. 

Bu 25 yıl içinde yapılması gerekenler yapılmadı, binlerce yurttaşın yaşamını yitirdiği Bingöl, Van, Elazığ, İzmir depremleri yaşandı. Ve son olarak 6 Şubat 2023 Maraş merkezli depremlerde 50 binin üzerinde kişi yaşamı yitirdi.

Yetkililerin ne yaptıklarının yanıtı son 25 yılda yaşanan yıkımlarda

İnşaat Mühendisleri Odası “Bizler, 17 Ağustos 1999’dan bu yana yapılması gerekenleri defalarca seslendirirken, yetkili makamlarda bulunanlar, yerel ve merkezi yöneticiler ne yaptı?” sorusunun yanıtının 25 yılda yaşanan diğer depremlerin yıkıcı sonuçlarında olduğuna işaret etti.

Yapılan açıklamada uyarıların da dikkate alınmamasının, afet yönetiminin siyasi şova dönüştürülmesinin, deprem gerçeği bahane edilerek kentsel dönüşüm uygulamalarının kentlerin değerli arsalarında rantsal dönüşüme alet edilmesinin en acı sonucunun 6 Şubat 2023 depremlerinde görüldüğü vurgulandı.

7 milyon yapı riskli, 11 yılda sadece 238 bin yapı yenilendi

İnşaat Mühendisleri Odası’na göre Türkiye’de yapı stoku alarm veriyor. 

Odanın açıklamasında ülkedeki riskli yapı sayısı ile yenilenen riskli yapıların sayısı arasındaki uçuruma dikkat çekildi.

Depremlere hazırlık çalışmalarının başında yapı stokunun iyileştirilmesinin geldiğinin altı çizilen açıklamada ülkedeki yapı stokunun sayısı, bunların ne kadarının riskli olduğunun bile tam anlamıyla bilinmediği kaydedildi.

TBMM raporlarına yansıyan rakamlardan örnekler verilen açıklamada İzmir Depremi sonrası kurulan Meclis Araştırma Komisyonu’nun Temmuz 2021 tarihli raporunda Türkiye’de 10 milyon civarında olan yapı stokunun 6-7 milyon civarında olan kısmının riskli yapı statüsünde olduğuna işaret edildiği bilgisi verildi.

Kahramanmaraş Depremleri sonrası kurulan Meclis Araştırma Komisyonunun hazırladığı rapora göreyse son 11 yıl içerisinde ülke genelinde 238 bin civarında riskli yapının "Kentsel Dönüşüm" uygulanarak yenilenmesi sağlanmış.

Açıklamada "Telaffuz edilen riskli yapı tahminlerinin yanında, 238 bin oldukça yetersiz kalmıştır” denildi.

İstanbul’da 2012’den beri yalnızca 800 bin konut yenilendi

İstanbul ili geneli için de benzer belirsizliğin söz konusu olduğu belirtilen açıklamaya göre İstanbul'da 6 milyon civarında konutun yaklaşık 600 bininin çok riskli olduğu ifade ediliyor.

Bakanlığın açıklamalarına göre 2012 yılından bu yana İstanbul'da dönüşümü tamamlanan bağımsız bölüm sayısı 800 bin.


İstanbul’da acil dönüşmesi gereken 600 bin bağımsız bölüm başta olmak üzere toplamda 1,5 milyon konutun 5 yıl içerisinde dönüştürüleceği Bakanlığın açıklamalarında vaat ediliyor.

İnşaat Mühendisleri Odası’na göre 12 yılda 800 bin konut dönüştürülmüşken 5 yılda 1,5 milyon konutun nasıl dönüştürüleceği merak konusu.

Bir yılda vaat edilen konut sayısının ancak yüzde 12'si tamamlandı

AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Mart 2023’te bir yıl içinde depremzedelere 319 bin yeni konut teslim edileceğini açıklamasına rağmen Temmuz 2024 itibariyle TOKİ’nin verilerine göre 11 ilde projesi yüzde 90’ın üzerinde tamamlanmış olan konut sayısının yalnızca 38 bin 229 olduğu da açıklamada kaydedildi. Yani bir yılda teslim edileceği vaat edilen konut sayısının ancak yüzde 12’si tamamlandı.
 
Son 20 yılda 700 bin civarında konut inşa eden TOKİ’nin bu kadar kısa sürede söz verilen bu hedefe nasıl ulaşabileceğinin tam bir muamma olduğuna dikkat çekilen açıklamada Türkiye genelindeki 6-7 milyon riskli yapının dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı.

25 yıl boşa harcandı

Açıklamada “Mevcut yapı stokunun durumunun iyileştirilmesi için Büyük Marmara Depreminden bu yana geçen 25 yıl adeta boşuna harcanmıştır. Yapılarımızın büyük çoğunluğu olası bir büyük depremde yıkılmayı beklemektedir” denildi.

İnşaat Mühendisleri Odası yapıların üretim sürecinin de düzenlenmesi gerektiğine işaret etti. Afetlerde oluşan yapı hasarlarının önemli kısmının üretim sürecindeki hatalardan kaynaklandığı vurgulanan açıklamada, güvenli yapı üretim sürecinin olmazsa olmazının şantiye şefliği görevinin eksiksiz yerine getirilmesi olduğu kaydedildi.

Bakanlık müteahhit şirketlerinin arzularına göre hareket etti

Şantiye şefliğinin 1500 m² üstü bütün işlerde tam zamanlı olarak yapılması gerektiği belirtilen açıklamada şöyle denildi:

“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı güvenli yapılaşma ve halk sağlığının korunması amacıyla değil, daha fazla rant ve kâr elde etmek isteyen müteahhit şirketlerinin arzularına göre hareket etmiş, mühendislik hizmetlerini yasal prosedürü tamamlamak amacıyla yalnızca bir imzaya indirgemiştir.”

İnşaat Mühendisleri Odası ayrıca yapı denetim sisteminin değişmesi ve “Yetkin Mühendislik” sisteminin hayata geçirilmesi gerektiğini bildirdi.

'Önlem almak için tek bir günümüz bile yok'

“Marmara Depreminin üzerinden geçen 25 yılda alınmayan tedbirlerin bedelini son olarak yaşadığımız 6 Şubat Depremlerinde acı bir şekilde ödedik” denilen açıklamada “Ancak ne yazık ki bu son felaket de şimdiden gündemden çıkmış görünmektedir. Oysa önlem almak için kaybedilecek tek bir günümüz bile yoktur” ifadelerine yer verildi.

Haber

Hatay'daki konteyner kentlerden depremzede manzaraları: 'Toplama kampında gibiyiz'