Brezilya'da 2026 cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turu bugün yapılıyor. Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi ve nüfusu en yüksek ülkesi olan Brezilya'da yaklaşık 159 milyon seçmen oy kullanacak.

İlk turda adaylardan birinin geçerli oyların yüzde 50'sinden fazlasını alamaması halinde seçim 25 Ekim'de ikinci tura kalacak. Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi'ne göre ilk tur 4 Ekim'de, olası ikinci tur ise 25 Ekim'de gerçekleştirilecek.

Cumhurbaşkanlığı için 12 aday bulunmasına rağmen yarışın ana eksenini mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile Senatör Flávio Bolsonaro oluşturuyor. Kamuoyu araştırmalarında iki adayın diğer adaylardan belirgin biçimde ayrıldığı görülüyor.

Lula ile Bolsonaro ailesi yeniden karşı karşıya

Lula, İşçi Partisi'nin (PT) adayı olarak dördüncü kez, ancak arka arkaya olmayan bir dönem için yarışıyor. 2022 seçimlerinde Jair Bolsonaro'yu yenerek yeniden devlet başkanı olan Lula'nın kampanyası sosyal politikalar, gelir eşitsizliğinin azaltılması ve Amazon'un korunması gibi başlıkları öne çıkarıyor.

Flávio Bolsonaro ise babası Jair Bolsonaro'nun siyasi mirasını sürdüren sağcı aday olarak yarışıyor. Kampanyasında güvenlik politikaları, muhafazakar değerler ve piyasa yanlısı politikaların yanı sıra Bolsonaro ailesine yönelik yargı süreçlerinin tersine çevrilmesi de öne çıkıyor.

Jair Bolsonaro ise 2022 seçim sonuçlarını değiştirmeye yönelik darbe girişimindeki rolü nedeniyle 27 yıl hapis cezasına çarptırılmış durumda ve ev hapsinde tutuluyor. Flávio Bolsonaro seçim kampanyasının son günlerinde babasının fotoğrafını kullanarak destekçilerine çağrı yaptı.

Seçimin dış politika boyutu: Washington ve Pekin

Brezilya seçiminin sonuçları ülkenin dış politikasında da önemli değişikliklere yol açabilecek bir tablo ortaya çıkarıyor.

Lula yönetimi döneminde Brezilya'nın Çin'le ekonomik ve diplomatik ilişkileri güçlenirken, Washington'la ilişkiler özellikle Donald Trump yönetiminin ticaret politikaları nedeniyle gerildi.

Flávio Bolsonaro ise Trump yönetimiyle daha yakın ilişkiler kurulmasını savunuyor. Bolsonaro'nun mayıs ayında Donald Trump'la Beyaz Saray'da yaptığı görüşmede iki ülkenin organize suç, gümrük tarifeleri ve nadir toprak elementleri ile kritik mineraller konusunda işbirliği konuşuldu.

Bu başlık, Brezilya'nın sahip olduğu geniş maden kaynakları nedeniyle seçim gündeminin önemli parçalarından birine dönüşmüş durumda.

Brezilya'nın madenleri neden Washington'ı ilgilendiriyor?

Brezilya, özellikle nadir toprak elementleri bakımından dünyanın en önemli potansiyellerinden birine sahip. Ülkenin bilinen nadir toprak rezervleri Çin'in ardından dünyadaki en büyük rezervler arasında bulunuyor ve son yıllarda Brezilya'daki arama faaliyetlerinde ciddi artış yaşanıyor. 2026'nın yalnızca ilk yarısında 268 nadir toprak arama başvurusu yapıldı.

Nadir toprak elementleri; yüksek performanslı mıknatıslar, elektrikli araçlar, enerji teknolojileri ve askeri sistemler dahil olmak üzere çok sayıda stratejik üründe kullanılıyor.

Üstelik mesele yalnızca madenin çıkarılması değil. Çin, kritik minerallerin işlenmesi, rafine edilmesi ve ileri teknoloji ürünlerine dönüştürülmesi aşamalarında küresel ölçekte çok güçlü bir konuma sahip. Brezilya Ulusal Madencilik Ajansı'nın, Uluslararası Enerji Ajansı verilerine dayanan değerlendirmesine göre Çin kritik minerallerin rafinaj kapasitesinin ortalama yaklaşık yüzde 70'ini elinde bulunduruyor.

Dolayısıyla Brezilya'nın maden kaynakları, ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabetin de parçası haline geliyor.

Flávio Bolsonaro: ABD'nin Çin'e bağımlılığının çözümü Brezilya

Flávio Bolsonaro bu bağlantıyı seçim kampanyasında açık biçimde kurdu.

Bolsonaro, ABD'deki temaslarında Brezilya'nın nadir toprak elementleri ve kritik mineraller bakımından Washington açısından stratejik bir ortak olabileceğini savundu. Mayıs ayındaki Trump-Flávio Bolsonaro görüşmesinde de kritik mineraller ve nadir toprak elementleri görüşmenin başlıkları arasındaydı.

ABD tarafındaki ilginin temelinde ise Çin'e olan bağımlılığı azaltma hedefi bulunuyor.

Lula da Çin'i kritik madenlerde ortak olarak görüyor

Lula yönetiminin yaklaşımı ise Brezilya'nın kaynaklarını tek bir güç merkezine bağlamak yerine farklı uluslararası ortaklarla değerlendirmek yönünde.

Seçimden hemen önce Lula, Çinli yatırımcıları ülkenin kritik mineraller sektöründe olası ortaklar arasında gösterdi. Böylece Brezilya'nın maden kaynakları üzerinden Washington ile Pekin arasındaki rekabet, seçim tartışmasının doğrudan bir parçası haline geldi.

Brezilya'nın eylül ayında kritik ve stratejik minerallere ilişkin yeni bir ulusal politika oluşturması da bu açıdan dikkat çekiyor. 16 Eylül'de yürürlüğe giren yasa; kritik minerallerin araştırılması, çıkarılması, işlenmesi ve sanayide değerlendirilmesine yönelik yeni bir politika ve koordinasyon mekanizması oluşturdu.

Yasanın kapsamı yalnızca madenciliği değil, madenlerin işlenmesi ve teknolojik kapasitenin geliştirilmesini de içeriyor.

Seçimin sonucu Latin Amerika'daki dengeleri de etkileyebilir

Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi olması nedeniyle bölgesel siyasette belirleyici bir ağırlığa sahip.

Lula'nın yeniden seçilmesi halinde Brezilya'nın Çin'le güçlü ekonomik ilişkilerini sürdürmesi ve Washington karşısında daha özerk bir dış politika çizgisini koruması beklenirken, Flávio Bolsonaro'nun seçilmesi halinde ABD ile ilişkilerin daha fazla yakınlaşması gündeme gelecek. Bu farklılaşmanın özellikle ticaret, kritik mineraller ve bölgesel diplomasi alanlarında etkileri olabilir.

Ancak bugün sandıktan çıkacak sonuç için kesin bir tablo bulunmuyor. Son kamuoyu araştırmaları yarışın oldukça çekişmeli olduğunu gösterirken, ilk turda yüzde 50'nin aşılmaması durumunda süreç 25 Ekim'deki ikinci tura kalacak.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.