Bolivya’da yaklaşık altı ay önce göreve gelen sağcı Devlet Başkanı Rodrigo Paz’ın ekonomi politikalarına karşı başlayan protestolar ülke genelinde büyüyor. Başkent La Paz’da maden işçileri, köylüler, öğretmenler, sendikalar, yerli örgütleri ve taşımacılık sektöründen grupların katıldığı eylemler, hükümetin piyasa yanlısı reform programı açısından ilk büyük sınavlardan biri haline geldi.

La Paz’daki son gösterilerde maden işçileriyle polis arasında çatışmalar yaşandı. Polis göz yaşartıcı gaz kullanırken, protestocular taşlarla karşılık verdi.

Protestolar toprak yasasıyla başladı, ekonomik krizle yayıldı

Protestoların ilk fitilini, küçük tarımsal mülkiyetin kredi teminatı olarak kullanılmasının önünü açan tartışmalı 1720 sayılı yasa ateşledi. Köylü hareketleri bu düzenlemeyi toprağın finansallaştırılması ve büyük toprak sahipleri ile tarım şirketlerinin lehine bir adım olarak değerlendirdi. Tepkilerin ardından Bolivya Yasama Meclisi söz konusu düzenlemeyi iptal etti ancak bu geri adım, sokakta öfkenin yatışmasına yetmedi.

Eylemler kısa sürede yalnızca toprak yasasına karşı bir itiraz olmaktan çıkarak ücret artışı, yakıt tedariki, ekonomik istikrar, kamusal varlıkların özelleştirilmemesi ve hükümetin istifası taleplerine uzandı. Ülkedeki toplumsal gerilim, sektörel taleplerle ekonomik krizin iç içe geçtiği bir tabloya dönüşmüş durumda.

Maden işçileri La Paz’da hükümete meydan okudu

Son günlerde protestoların merkezine maden işçileri yerleşti. Binlerce maden işçisi La Paz’a gelerek yakıta erişim, patlayıcı madde temini ve sektörel düzenlemelerde değişiklik talep etti. Gösteriler sırasında bazı gruplar Devlet Başkanı Rodrigo Paz’ın istifasını da istedi. 

Hükümet, çatışmaların ardından Bolivya Ulusal Maden Kooperatifleri Federasyonu ile yaklaşık 12 saat süren bir görüşme gerçekleştirdi. Ekonomi Bakanı José Gabriel Espinoza yakıt, patlayıcı madde ve ulaşım başlıklarında bazı anlaşmalara varıldığını ve maden kooperatiflerinin mobilizasyonlarını askıya aldığını duyurdu. 

Buna karşın diğer sektörlerin yol kapatma eylemlerinin sürdüğü, La Paz’a gıda ve temel ihtiyaç maddesi girişinde aksaklıklar yaşandığı bildirildi.

'Herkes için kapitalizm' masalı çabuk çöktü

Rodrigo Paz, uzun yıllar ülkeyi yöneten MAS iktidarının ardından “herkes için kapitalizm” söylemiyle iktidara gelmişti. Paz yönetimi, yabancı yatırımı artırmayı, kamu harcamalarını kısmayı, enerji ve maden alanlarında yeni düzenlemeler yapmayı ve devletin ekonomideki rolünü yeniden tanımlamayı hedefleyen bir çizgi izliyor.

Paz hükümeti, doğal gaz, petrol ve lityum gibi stratejik sektörlerde yabancı sermayeyle ortaklıkları artırmayı planlıyor, aynı zamanda önceki dönemde Çin ve Rusya ile imzalanan bazı sözleşmeleri gözden geçirmeyi hedefliyor. Ancak bu program, dolar kıtlığı, yakıt krizi ve yüksek enflasyonla boğuşan ülkede emekçi kesimler açısından yeni bir kemer sıkma dönemine işaret ediyor.

Bolivya’da yıllık enflasyon son dönemde çift haneli seviyelere çıkarken, dolar kıtlığı ve enerji üretimindeki düşüş krizi derinleştiriyor. Ülkedeki ekonomik kriz, son 40 yılın en ağır krizlerinden biri olarak görülüyor.

Geri adımlar yetmedi

Hükümetin toprak yasasını iptal etmesi ve maden kooperatifleriyle anlaşmaya varması, krizi şimdilik sınırlamış görünse de Bolivya’daki toplumsal hareketlilik yatışmış değil. Öğretmenler, köylü örgütleri, işçi sendikaları, yerli topluluklar ve taşımacılar farklı taleplerle sokaklarda kalmayı sürdürüyor.

Paz yönetimi ise protestoları muhalefetin ve eski Devlet Başkanı Evo Morales’e yakın çevrelerin kışkırttığını iddia ediyor. Morales ise ekonomik sıkıntılar devam ettiği sürece toplumsal tepkinin büyüyeceği uyarısında bulunuyor.