Batı Afrika’da faaliyet gösteren El Kaide bağlantılı Cemaat Nusret el İslam vel Müslimin’in (CNIM) son dönemde artan askeri kapasitesinin arkasında, 2025'in sonunda gerçekleştirilen milyonlarca dolarlık bir fidye ödemesinin bulunduğu bildirildi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi adına El Kaide ve IŞİD bağlantılı örgütleri izleyen uzmanların hazırladığı 10 Ağustos tarihli rapora göre, Mali’de kaçırılan bir rehinenin serbest bırakılması için yaklaşık 50 milyon dolar ödendi. Paranın büyük bölümü, CNIM bünyesinde Sahel bölgesinde faaliyet gösteren silahlı gruplar arasında dağıtıldı.

Raporda, söz konusu paranın CNIM’in “Mali genelindeki saldırılarını finanse etmesinde kilit rol oynadığı” belirtildi. BM uzmanları paranın nasıl aktarıldığını ve tam olarak hangi harcamalarda kullanıldığını açıklamadı.

Reuters: Fidyenin arkasında BAE var

BM raporunda ne serbest bırakılan rehinenin ne de fidyeyi ödeyen tarafın kimliği açıklandı.

Ancak Reuters’a konuşan üç bölgesel kaynak, ödemenin Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafından yapıldığını söyledi. Kaynaklara göre kaçırılan bir BAE yurttaşının yanı sıra Pakistanlı ve İranlı iki rehine de para transferinin ardından serbest bırakıldı. BM raporunda diğer iki rehineden söz edilmiyor.

BAE yönetimi iddialara ilişkin doğrudan yanıt vermedi. Bir BAE yetkilisi ülkesinin “aşırıcılık ve terörizme karşı mücadelede kararlı olduğunu”, terörün finansman kaynaklarının kesilmesine yönelik uluslararası girişimlerde yer almaya devam ettiğini söyledi.

Para El Kaide'nin başka kollarına da gitti

BM raporuna göre 50 milyon doların büyük kısmı CNIM'e bağlı ve Sahel genelinde faaliyet gösteren “katiba”lar arasında paylaştırıldı.

Ancak para yalnızca Mali'de kalmadı. Bir kısmının CNIM bünyesindeki El Kaide'nin İslami Mağrip koluna aktarıldığı, buradan da El Kaide'nin merkezi liderliği ile Yemen'deki Arap Yarımadası El Kaidesi'ne para gönderildiği belirtildi.

Reuters'a konuşan çatışma uzmanlarına göre böylesi büyük bir nakit girişi örgütün silah, lojistik ve savaşçı giderlerini finanse etmesine ve Sahel'deki operasyon alanını genişletmesine olanak sağladı.

BM uzmanlarının tahminine göre CNIM'in Sahel'de 7 bin ila 8 bin savaşçısı bulunuyor. Bunların yaklaşık yarısı Mali'de faaliyet gösteriyor.

El Kaide bağlantılı örgütün operasyon alanı Mali'nin ötesine geçmiş durumda. CNIM'e bağlı unsurlar Burkina Faso ve Nijer'in yanı sıra güneyde Benin ve Togo'da da faaliyet yürütüyor.

Nisan saldırısının finansmanında da kullanıldı

BM raporundaki tespitler, Mali'de bu yıl yaşanan büyük saldırılarla fidye arasında da doğrudan bağlantı kuruyor.

CNIM ve müttefik ayrılıkçı gruplar nisan ayında başkent Bamako ile ülkenin farklı bölgelerinde eş zamanlı saldırılar düzenledi. Saldırılarda Mali Savunma Bakanı da öldürüldü. BM uzmanlarına göre 2025'te alınan fidye, örgütün bu saldırı dalgasını mümkün kılan mali kaynaklardan biri oldu.

Örgüt rehine kaçırmayı yalnızca gelir kaynağı olarak da değerlendirmiyor. BM uzmanlarına göre kaçırma eylemleri aynı zamanda halkın devletin güvenlik sağlayabileceğine ilişkin güvenini aşındırmaya yönelik bir araç olarak kullanılıyor.

50 milyon dolarlık ödemenin büyüklüğü de dikkat çekiyor. Reuters'a konuşan bölgesel güvenlik kaynakları, yabancı rehinelerin serbest bırakılması karşılığında geçmişte ödenen fidyelerin çoğunlukla 4 ila 6 milyon dolar civarında olduğunu belirtiyor.

BAE-Mali ilişkilerinde altın öne çıkıyor

Fidyenin BAE tarafından ödendiği iddiası, Abu Dabi ile Bamako arasındaki giderek güçlenen ekonomik ilişkiler açısından da dikkat çekici.

BAE son yıllarda Mali'deki askeri yönetimin önemli ekonomik ortaklarından biri haline geldi. Ülke aynı zamanda Mali'de özellikle küçük ölçekli ve kayıt dışı madencilikten çıkarılan altının başlıca varış noktalarından biri.

Mali yönetimi de daha önce ülkenin altınının uzun yıllardır BAE, Güney Afrika ve İsviçre gibi merkezlere rafine edilmek ve satılmak üzere gönderildiğini açıklamıştı. Bamako yönetimi 2025'te Rusya destekli yeni bir altın rafinerisinin inşasına başladı.

BAE merkezli sermayenin Mali madenciliğine ilgisi yalnızca altın ticaretiyle de sınırlı değil. Kanada merkezli Allied Gold, 2025'te ülkedeki Sadiola altın madeninin yüzde 50'sinin BAE merkezli Ambrosia Investment'a devredilmesini de içeren yaklaşık 500 milyon dolarlık bir anlaşma üzerinde çalışmıştı.

Sahel'de Rusya ile cihatçı örgütler karşı karşıya

Fidyenin sağladığı mali kaynakların güçlendirdiği CNIM'in karşısındaki başlıca aktörlerden biri ise Rusya.

Fransa ve diğer Batılı güçlerle ilişkilerini büyük ölçüde koparan Mali'deki askeri yönetim, güvenlik alanında Moskova'ya yöneldi. Wagner'in ülkedeki faaliyetlerinin önemli bölümü daha sonra Rusya Savunma Bakanlığı bağlantılı Africa Corps tarafından devralındı.

Africa Corps birlikleri Mali ordusuyla birlikte CNIM ve diğer silahlı gruplara karşı operasyonlar yürütüyor.

Böylece 50 milyon dolarlık fidye meselesi, Sahel'deki daha geniş güç mücadelesinin de bir parçasına dönüşmüş durumda: Bir tarafta Rusya tarafından desteklenen Mali askeri yönetimi, diğer tarafta giderek genişleyen El Kaide bağlantılı CNIM; arka planda ise bölgenin altın kaynakları ve Körfez ülkelerinin büyüyen ekonomik ağı bulunuyor.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.