Rusya, Afrika’daki askeri ve güvenlik nüfuzunu kıtanın güneyine doğru genişletmeye hazırlanıyor.

Afrika turu kapsamında geçen hafta Mozambik’in başkenti Maputo’yu ziyaret eden Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, ülkenin kuzeyinde devam eden silahlı çatışmalara karşı Moskova’nın desteğe hazır olduğunu söyledi.

Lavrov, Mozambik yönetiminin talepte bulunması halinde Rusya’nın ülkenin kuzeyindeki “terör tehdidinin ortadan kaldırılması” için yardım sağlayabileceğini belirtti. Görüşmelerde askerî işbirliğinin yanı sıra enerji, madencilik ve doğal kaynakların işlenmesi gibi ekonomik başlıkların da ele alındığı bildirildi.

Moskova’nın teklifi, Rusya’nın son yıllarda Mali, Burkina Faso ve Nijer başta olmak üzere Afrika ülkelerinde geliştirdiği askeri ortaklıkları yeni bir bölgeye taşıma girişimi olarak değerlendiriliyor.

Çatışmanın merkezinde doğalgaz bölgesi var

Mozambik yönetiminin “terör tehdidi” olarak tanımladığı çatışmalar, 2017 yılından bu yana ülkenin kuzeyindeki Cabo Delgado eyaletinde devam ediyor.

IŞİD bağlantılı Mozambik İslam Devleti adlı silahlı örgütün saldırıları sonucunda binlerce kişi yaşamını yitirirken, bir milyondan fazla kişi farklı dönemlerde evlerini terk etmek zorunda kaldı. Haziran 2026 itibarıyla Mozambik genelinde çatışmalar ve doğal afetler nedeniyle yerinden edilmiş yaklaşık 600 bin kişi bulunuyor.

Ancak Cabo Delgado yalnızca bir çatışma bölgesi değil. Eyalet, Afrika kıtasının en büyük doğalgaz rezervlerinden bazılarına ve milyarlarca dolarlık enerji yatırımlarına ev sahipliği yapıyor.

Fransız enerji tekeli TotalEnergies’in öncülüğündeki yaklaşık 20 milyar dolarlık Mozambik LNG projesi, silahlı grupların 2021’de Palma kentine düzenlediği saldırının ardından durdurulmuştu.

Şirket, güvenlik koşullarının iyileştiği gerekçesiyle 2025 sonunda mücbir sebep kararını kaldırdı ve Ocak 2026’da kara ve denizdeki faaliyetlerin bütünüyle yeniden başladığını açıkladı. Yıllık 13,1 milyon ton sıvılaştırılmış doğalgaz üretim kapasitesine sahip olması planlanan projede ilk üretimin 2029’da gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Doğalgaz tesislerini Ruanda askerleri koruyor

TotalEnergies tesislerinin bulunduğu Palma ve Afungi çevresindeki güvenlik, büyük ölçüde Mozambik ordusu ile 2021’den bu yana bölgede bulunan Ruanda askerleri tarafından sağlanıyor.

Mozambik yönetimi, Güney Afrika Kalkınma Topluluğu’nun askerî misyonunun ülkeden çekilmesinin ardından Ruanda güçlerinin Cabo Delgado’daki varlığını finanse etmeyi sürdürme kararı aldı. TotalEnergies de projenin yeniden başlatılmasında Ruanda’yla sürdürülen askerî işbirliğini temel güvenlik güvencelerinden biri olarak gösterdi.

Böylece Cabo Delgado’daki doğalgaz sahaları, Mozambik ordusunun yanında Ruanda askerlerinin ve Batılı enerji şirketlerinin birlikte bulunduğu, askeri varlığın doğrudan enerji yatırımlarının devamına bağlandığı bir alan haline geldi.

Rusya’nın son teklifi ise bu denkleme yeni bir aktörün katılabileceğine işaret ediyor.

Rusya’nın ilk Mozambik girişimi başarısız olmuştu

Moskova, Cabo Delgado’daki çatışmalara ilk kez müdahil olmuyor.

Rus özel askeri şirketi Wagner’e bağlı yaklaşık 200 savaşçı, 2019 yılında Mozambik ordusuna eğitim ve operasyon desteği sağlamak üzere ülkenin kuzeyine gönderilmişti.

Ancak Wagner güçleri, bölgenin arazi koşullarını ve silahlı grupların hareket tarzını yeterince bilmemeleri nedeniyle kısa sürede ağır kayıplar verdi. Rus savaşçıların Mozambik askerleriyle yaşadığı koordinasyon sorunları da operasyonları sekteye uğrattı. Wagner birliklerinin büyük bölümü birkaç ay içinde Cabo Delgado’dan çekildi.

Lavrov’un açıklaması, Rusya’nın yedi yıl sonra bu kez doğrudan devlet denetimindeki askeri ve güvenlik mekanizmalarıyla Mozambik’e dönmeye hazırlandığını gösteriyor.

Wagner’in 2023’te tasfiye edilmesinin ardından Afrika’daki operasyonların önemli bölümü Rusya Savunma Bakanlığı'na bağlı Afrika Kolordusu’na devredilmişti.

Sahel’den Hint Okyanusu’na uzanan hat

Rusya, son yıllarda Fransa ve ABD’yle ilişkilerini sınırlandıran Mali, Burkina Faso ve Nijer yönetimleriyle kapsamlı askeri anlaşmalar yaptı.

Rus askerleri ve Afrika Kolordusu birlikleri bu ülkelerde ordulara eğitim, silah, istihbarat ve operasyon desteği sağlıyor. Moskova aynı zamanda enerji ve maden anlaşmaları yoluyla askerî ilişkilerini ekonomik ortaklıklara dönüştürmeye çalışıyor.

Mozambik’le kurulabilecek benzer bir ilişki, Rusya’nın güvenlik nüfuzunu Batı Afrika’daki Sahel kuşağından Hint Okyanusu kıyılarına kadar genişletmesi anlamına gelecek.

Bu hamle aynı zamanda Rusya’yı, Cabo Delgado’daki güvenlik düzeninde etkili olan Ruanda’yla ve milyarlarca dolarlık yatırımları bulunan TotalEnergies gibi Batılı şirketlerle yan yana getirebilir.

Rusya’nın Afrika’daki diğer örneklerde güvenlik anlaşmalarını enerji, madencilik ve altyapı ortaklıklarıyla birlikte yürüttüğü biliniyor.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.