Sayfa yolu
Bisikletli mücadele veya 'bir de böylesi'
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
Murathan Demircioğlu
Yayın Tarihi: 18.07.2021 , 22:33 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54
Bir kültür olarak, hobi veya işlerinin ayrılmaz bir parçası, gündelik hayatın önemli bir aracı olarak sürücülerinin hayatına giriyor. Kullanım çeşitliliği de bir hayli özgün.
Geçtiğimiz yıl alkollü bir şoförün çarparak öldürdüğü Umut Gündüz için yapılan çeşitli organizasyonlarla da öne çıkan Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyesi bisikletlilerden Yaman Ongun ile konuştuk.
Merhaba. Klasik bir soruyla başlamış olalım, öncelikle sizleri tanıyalım. Nasıl başladı bisiklet hevesiniz veya tercihiniz?
Yaman Ongun: Öncelikle kullanım çeşitliliğine dair bir başlangıç yapmak istiyorum. Özellikle son 5 yıldır bir gözlemim var, tabii ki bu, bir farkındalığın da sonucu olabilir. İstanbul’un çeşitli ilçelerinde, özellikle de emekçi yoğun noktalarında -bu bazen de tarihi mahalleler- emeğiyle geçinen insanların önemli bir kısmı ulaşımda toplu taşımadan sonra araç olarak bisikleti tercih ediyor. Bunun nedeni çok açık ki ekonomik. Dolayısıyla bisikleti, sınıfsal bir araç olarak da değerlendirmemiz mümkün. Zaten yoğun bir geçim sıkıntısı yaşayan bu yurttaşlar kendileri için çözüm bulmuş oluyorlar. Sizler de görmüşsünüzdür; birçok mahalle arasında özellikle küçük işler yapan esnafların aynı zamanda bir servis verme aracı bisiklet. Kuşkusuz bu söylediğim sadece bir çeşidi. Ama bence öne çıkan en önemli yanlarından biri. İstanbul’un hem fiziki hem de trafik koşulları uygun olsa bisiklet kullanımının yaygınlaşacağı muhtemeldir.
Bir diğer gözlemim ise yine İstanbul’da hafta sonu sahil hatlarındaki bisikletli yoğunluğu. Yine ifade etmeliyim ki burada da kullanım ağırlığı emekçiler. Önemli bir çoğunluğu genç ve ağırlıklı kent emekçisi diyebileceğimiz bir toplam. Buradaki kullanımın yoğun olmasındaki nedeni de yine yoğun iş temposu, alım gücündeki ciddi düşüş olduğunu düşünüyorum. Yani özetle en ekonomik ve kendi öz gücünle yapabilecek aktivitelere dönüş var. Ve bu da, ne güzeldir ki bisiklet gibi birçok açıdan sağlıklı bir araçla buluşuyor.
Kendi kullanım öyküme gelince de; kuşkusuz en başında dinlenme, düşünme, hayal kurma, gözlem, pratik özellikleri ve de çevreye katkı geliyor. Aynı zamanda bisiklet bir mücadele biçimi de. Türkiye’nin birçok kentinde bisikletliler, kendisini var etme kavgasını veriyor.
Son 5 yıldır bisikletle ve bisikletlilerle kurduğum ilişkiyi de bu şekilde ifade edebilirim. Her fırsatta ya da doğru bir ifadeyle fırsat yaratma çabamda bisikleti yoğun kullanmaya çalışıyorum ve bundan dolayı gayet sağlıklı ve mutlu hissediyorum kendimi.
Anlattıklarınız bizde de bir hayal kurma gücü yarattı. Ama sanki bir tarafıyla da fazla mı romantik ele alınıyor?
Bu soru hiç haksız bir soru değil. Ayrıca sadece bu yanıyla ele alınsa bile ne gibi sakıncası olabilir ki? Sorunuza soruyla yanıt vermiş oldum ama…
Dilerseniz biraz açayım.
Kapitalizm çok ama çok ağır bir şekilde bugünümüze ve geleceğimize göz koymuş, bize nefes aldırmıyor. Her attıkları adım, yeni gelişme yoğun para ve sömürü hırsına dayalı. İnsanların gündelik hayatı ciddi bir şekilde daralıyor. Sosyallikleri azalıyor, kısıtlanıyor. Yalnızlaşıyorlar…
İnsan yan yana gelince, dayanışınca, paylaşınca, daha önemlisi aynı geleceğe baktığında kendini özgür ve verimli hisseder. İnsandan bu özellikleri ve dolayısıyla toplum bilincini çıkardığınızda geriye ne kalır ki? Hiçbir şey kalmaz. Kalmıyor da. Felaket tellallığı yaptığım düşünülmesin. Aksine umutluyum. İşte tüm bu açmaya çalıştığım şeylerin toplamı da eninde sonunda romantizme çıkabilir. Nasıl ele aldığınız ve bu duyguları yönetip yönetemediğinizdir asıl mesele.
Konumuzla bağlantısı ise çok açık bir şekilde şu; bırakın insan kendini özgür hissetsin, düşsün, kalksın, bir daha düşsün bir daha kalksın, koluna girecek insanları tanısın, o iyi insanların nasıl bir toplumsal düzende iyi kalabileceklerini düşünmeye başlasın… Özetle bu romantizm gerçeklikle ilgili. Daha fazlası değil, hepi topu bu. Bu sonucu çıkarsak bile kâfi. Zaten iki tekere daha fazla anlam yüklenemez.
“Kapitalizmle ne ilgisi var? “ diye bir soru alıyor musunuz? “Yine mi mücadele…” diyenler oluyor mu?
Aslında yukarıda birazını yanıtlamaya çalıştım. Son cümlemle ana yaklaşımı bir doğrultuya yerleştirmek bir zorunluluk. Anlam yüklediğiniz şey iki tekerlek olursa zaten insana, topluma ve mücadele birikimine çok ama çok büyük haksızlık etmiş olursunuz. Konuştuğumuz şey bir araç. Bu aracın kendi özelliklerinin keyifli, akılcı, dönüştürücü etkisini ele alıyoruz. Bu yanını geliştiren de kuşkusuz insan.
Evet, mücadele. Her alanda, her şekilde, tek hedefle. Bir de böylesi… diyebiliriz.
Bu tür soruları karşılamaktaki en büyük "kolaylığımız" dünya görüşümüz. Biz komünistiz. Tanıştığımız tüm insanlar, yeni dostlarımız bu soruları sormadan ne yaptığımızı zaten anlıyorlar. Bizler de çoğu zaman pratik işlerimizde daha iyi ifade etme şansı yakalıyoruz. Parçası olmaya çalışıyorlar.
Karşıt ise, o zaten bildiğini yapar. Önemsizleştirir. Kendine yarattığı konfor alanının bozulmasından korkar. Kestirip attığımı düşünmeyin ama inanın bu hep böyledir. Son olarak da şunu söyleyebilirim; bisiklet tekellerinin bisiklet satışındaki fahiş artışlarına ne demeli? Her şeyi geçtim bu bile başlı başına bir ilişki kurma nedeni. Ortalama bir bisiklet fiyatı asgari ücretten fazla. Buna ne diyecekler… Soruyu şöyle değiştirelim; sosyalizmle ne ilgisi var? Çook. Hem de çok ilgisi var. Öyle bir düzende aç, işsiz, evsiz kimse kalmayacağı gibi bisikletsiz de kalmayacak.
Aslında buradan TKP’lilerin bu başlıkla ilişkisine girme şansı yaratmış oldunuz. Neler yapıyorsunuz? Partililerin ilgisi ne durumda?
Geçen sene Partimizin 10 Eylül etkinliği öncesi birkaç TKP’li yan yana geldik. Hepimizin yaklaşım ortaklığı işimizi çok kolaylaştırdı. Bir hedef koyduk önümüze. Hedefimiz o tarihteki Kartal buluşmasına kızıl bir bisikletli kortej oluşturmaktı. Fakat ne yazık ki, iktidarın pandemi sürecini kötü yönetmesi ve siyasal karşıtlığının da bir sonucu olarak miting gerçekleşemedi. Ardından çeşitli kapanma uygulamaları ve açılmalar derken ilk fırsatta bir buluşma daha hedefledik. “Umuda pedal çeviriyoruz” dedik bu buluşmaya da. Ama talihsizliktir ki aynı sorunu burada da yaşadık. Motivasyon düşüşü yaşasak bile devam ettik diyebiliriz. Kurucu ekip diyebileceğimiz bu dar toplamın özel bir çabası olduğunun özellikle altını çizmek istiyorum.
Araya giriyorum ama gerçekten çok can sıkıcı görünüyor.
Maalesef öyle. Ardından ilk toplu buluşmamızı JMKDD’nin çağrısını yaptığı, Küba’ya uygulanan ABD ablukasına karşı yapılan buluşmayı yaptık. Yani ilk işimiz enternasyonal bir iş oldu. Ardından bu buluşmanın ikincisini organize ettik. Güçlü mesajlar verdik.
Parti içinde bu örgütlülük özel bir ilgiyle karşılanmaya başladı. Böyle bir eylem tarzı anlamlı hale gelmeye başladı. Yoldaşlarımız bisikletliler kervanına örgütlü bir şekilde giriyor diyebiliriz. Hem kültürel, hem siyasal olarak…
Burada Umut Gündüz’le ilgili özel bir soru sormak istiyorum. Sanıyorum sizin de tercihiniz bu olurdu, Umut için neler yaptınız, yapacaksınız?
Evet. Böylesi daha iyi oldu. Tam da bıraktığım yerden devam etmiş olacağım. Umut Gündüz’ün ailesi, kazanın olduğu andan itibaren yürüttüğü hukuki süreçte çok özel bir çaba içerisindeler. Maalesef Umut’un katili tutuksuz yargılanıyor. Şu anda elini kolunu sallayarak normal hayatına devam ediyor. Umut’un ailesinin ısrarlı şekilde yürüttüğü kamuoyu yaratma ve dava konusundaki azimli çabalarının bir parçası olmaya çalışıyoruz.
Dava öncesi yine İstanbul’da bir sürüş gerçekleştirdik. Çeşitli bisikletli gruplarının da gündemi oldu. Umut’un sesini duyurmak için önemli fırsat elde etmiş olduk. Birkaç gün önce ise Umut’un aramızdan ayrılışının 1. yılında yine İstanbul’da bir anma sürüşü gerçekleştirdik. Umut’un dostları ve yoldaşları olarak, ailesinin öncülük ettiği mücadeleye örgütlü katkı sağlamaya devam edeceğiz.
Bu genç arkadaşımızın, yoldaşımızın katili ve katillerini tanıyoruz. Onun hayal ettiği düzen için ısrarla mücadele etmeye de pek tabii devam ediyoruz.
İlk röportaj olması sebebiyle bazı noktaları atlamış olma ihtimalimiz var. Aslında çok boyutlu ve geniş ele alınması gereken bir konu. Son olarak eklemek istediğiniz şeyler var mı?
Evet. Haklısınız. Çok boyutlu bir konu. Benim de yanıtlarken şuralara da değinmeliydim dediğim şeyler olmadı değil. Fakat bunu bir başlangıç sayabiliriz. Bisiklet ve bisikletli yaşamın çeşitli ele alınış durumları var. Es geçtiğimiz yerler, daha ziyade buralar olmuştur.
Okuyucularımıza şunu söyleyebiliriz; imkanları, fırsatları yettiğince bisiklet kullanımına, gündelik hayatta böylesi hava delikleri oluşturmanın tadını çıkarmalarını isteriz. Sonrasında kişisel olarak nasıl ele alacakları kişisel bir arayışın konusu olabilir. TKP’lilerin bisikletli çağrılarına kulak vermeye, Umut Gündüz için yürütülen hukuki sürece bisikletli olsun olmasın destek vermeye çağırmış olalım.
Ve son olarak; sosyalizm yani insanların ekmek, hava, su kadar ihtiyacı olan o düzende, şu an hayatımıza yük olan her şeyi çıkarmanın provasını bisikletle de yapabilirsiniz diyelim. İddialı ama deneyin diyelim…
Son olarak da okurlarımıza bir öneride bulunmuş olayım; yaklaşık 1 sene önce soL’da yayımlanan ‘Bisikletin emeği, emeğin bisikleti’ başlıklı İbrahim Can Usta imzalı yazıyı okumalarını öneririm.
Teşekkür ederiz.
Böyle bir katkınız olduğu için ben de arkadaşlarım adına soL’a, soL okurlarına teşekkür ederim.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.






