Sayfa yolu
Belediyelerde şirketleşme düzeni: Kamusal hizmet patronlara, emekçiler güvencesizliğe mahkum
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
Fotoğraf: Fatih Güney
Yayın Tarihi: 21.11.2026 , 00:16
DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi'nin 12 Kasım'da yayımladığı “Genel İşler İşkolunda İstihdamın Görünümü” raporu, belediyelerde istihdamın nasıl bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koydu.
Rapora göre Temmuz 2026 itibariyle Genel İşler işkolunda 1 milyon 61 bin 665 kayıtlı işçi var. Belediyelerde ve bağlı kuruluşlarında, belediye şirketleri dahil, çalışan işçi sayısı ise 724 bin 41. Bu sayı, işkolundaki kayıtlı istihdamın yüzde 68,2'sine karşılık geliyor.
Ancak belediyelerde çalışan işçilerin yüzde 96'sının belediye şirketlerinde istihdam edilmesi, kamusal hizmetlerin doğrudan belediye kadroları yerine şirketler üzerinden yürütülmesinin yaygınlığını gösteriyor.
Belediyelerde çalışan işçilerin büyük bölümü, aynı hizmetleri üretmelerine rağmen farklı istihdam statülerinde, farklı ücret ve haklarla çalışıyor. Kadrolu işçi sayısı giderek azalırken belediye şirketlerinde çalışan emekçilerin ağırlığı artıyor.
Aynı işi yapan işçiye farklı ücret
Ankara Çankaya Belediyesi'nde yaşananlar da bu tablonun somut örneklerinden biri.
soL'a konuşan belediye çalışanları, belediyede kadrolu işçilerin yanı sıra belediyeye ait farklı şirketlerde çalışan işçiler bulunduğunu, aynı işi yapan emekçilerin farklı ücretler aldığını anlatıyor.
Üstelik ücretler arasındaki farklılık yalnızca işçilerin çalışma statüsünden kaynaklanmıyor. İşe giriş tarihleri de ücretlerde belirleyici oluyor. Belediye işçilerinin soL'a aktardığına göre, 2020 yılında belediyede işe başlayan bir işçi ile 2025 yılında işe başlayan başka bir işçi, benzer işlerde çalışmasına rağmen farklı ücret alabiliyor.
Ücret skalasında farklılıklar bulunmasına karşın işçilerin ortaklaştığı nokta ise geçim sıkıntısı. Temizlikten parklara, bahçelerden katı atık birimlerine kadar belediyenin farklı hizmet alanlarında çalışan işçiler için temel sorun yoksulluk. Alınan ücret temel ihtiyaçları karşılamaya yetmezken işçiler, geçinebilmek için mesaiye kalmak zorunda bırakılıyor.
Belediyede binlerce işçi, 115 kadrolu çalışan
Çankaya Belediyesi'nde uzun süredir kadrolu işçi alımı yapılmadığını belirten işçiler, belediyede kadrolu işçi olabilmenin giderek daha sınırlı kanallara sıkıştığını söylüyor.
İşçilerin resmi olarak Çankaya Belediyesi'ne ait dört farklı belediye iştirakı üzerinden çalıştırıldığını ifade eden işçiler, belediyede binlerce emekçi çalışmasına karşın kadrolu işçi sayısının yaklaşık 115 olduğunu belirtiyor.
DİSK/Genel-İş raporuna göre de, belediyelerin işçi ihtiyacı ortadan kalkmıyor, aksine hizmetlerin sürmesi için emekçilere duyulan ihtiyaç devam ediyor. Ancak bu emek, doğrudan belediye kadroları yerine şirketler üzerinden karşılanıyor.
İşçiler açısından bu durum yalnızca kadro meselesi değil; ücret, çalışma koşulları, iş güvencesi ve geleceğe dair belirsizlik anlamına geliyor.
Türkiyenin en büyük üçüncü ilçesinin sokaklarını 220 işçi temizliyor
Çankaya, 2025 yılı nüfus verilerine göre 952 bin 198 kişinin yaşadığı, 124 mahalleye sahip bir ilçe. Ankara'nın en kalabalık ilçesi olan Çankaya'da belediye hizmetlerinin ulaştığı alan, nüfusun yanı sıra gündüz kente gelen milyonlarca insanla birlikte daha da genişliyor.
Çankaya Belediyesi'nin 2024 faaliyet raporuna göre ilçedeki cadde, sokak ve bulvarların toplam uzunluğu 1.456 kilometre. Yalnızca evsel atık miktarı ise yıllık 380 bin 683 ton olarak kaydediliyor.
Peki bu ölçekte bir ilçenin sokaklarını kaç işçi temizliyor?
Verilere göre Çankaya'da sokak süpürme işinde yaklaşık 220 işçi çalışıyor. Normalde kayıtlı süpürgeci sayısı bundan biraz daha fazla ama kağıt üzerinde değil doğrudan sahada bu işi yapan süpürgeci sayısı 220. Binlerce sokak ve caddeye, geniş bir kent alanına yayılan temizlik hizmetine yalnızca bu işçiler yetişmeye çalışıyor.
Belediyenin faaliyet raporundaki 1.456 kilometrelik yol uzunluğu ile sendika temsilcisinin aktardığı yaklaşık 220 süpürge işçisi birlikte düşünüldüğünde, temizlik hizmetinin ölçeği ve işçilerin üzerindeki yük daha görünür hale geliyor. Üstelik bu hesap, işçilerin yalnızca sokak süpürme işinde görev yaptığı varsayımına dayanıyor.
İşçi sayısının yetersizliği, yalnızca daha fazla çalışmak anlamına gelmiyor. İşçilerin gün boyunca görev yaptıkları alanlar, dinlenme imkanları, tuvalet ihtiyacını karşılayabilmeleri ve çalışma sırasında karşılaştıkları fiziksel koşullar da bu tablonun parçası.
'İşçiler ısınmak için çareler arıyor'
Kadrosuzluk ve geçim sıkıntısı, işçilerin çalışma koşullarındaki sorunların yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. Park ve bahçelerde çalışan emekçiler, görev yaptıkları alanların birbirine uzaklığı ve tuvalet ihtiyacını karşılayabilecekleri yerlerin bulunmaması gibi sorunlarla da karşı karşıya.
Belediye işçileri, parklarda çalışan işçilerin dinlenebileceği alanların çoğu zaman bulunmadığını, bazı parklarda ise ancak bir metrekarelik küçük kulübelerin yer aldığını anlatıyor. Bu kulübelerin bulunduğu yerlerde çalışanların kendilerini şanslı saydığını belirten işçiler, ısınmak için dahi çözüm üretmeye çalıştıklarını söylüyor. Yaşadıkları sorunları şu sözlerle aktarıyorlar:
Çoğunlukla bir metrekare diyebileceğimiz kutu gibi kulübelerde bekleme alanları oluyor. Buna sahip olan parklarda çalışan işçiler şanslı sayılıyor, zira çoğunda bu yok. İşçiler ısınmak için başka çareler arıyor. Bir metrekarelik kutuda sıcak bir çay içmek için su ısıtırken kendini yakan da var, tuvalet ihtiyacını karşılamak için en yakın camiye giderken karşıdan karşıya geçip trafik kazasına uğrayan da.
Bu ağır tabloda belediye hizmetinin parçası olarak gün boyunca sokaklarda, parklarda çalışan emekçiler, dinlenebilecekleri, ısınabilecekleri, temel ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri olanaklardan dahi yoksun bırakılabiliyor.
'İşçiler yemek ücretini biriktirip mutfak alışverişi yapmaya çalışıyor'
Belediye işçilerinin geçim sıkıntısı, çalışma saatleriyle sınırlı değil. Günlük yemek için verilen ücret de temel ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalıyor.
Günlük çalışma üzerinden hesaplandığında kendilerine 361 lira yemek ücreti verildiğini belirten işçiler, bu tutarın bugün bir öğün yemek için bile yeterli olmadığını söylüyor:
Bugün bu miktar bir öğün için yeterli değil. En ucuz bir ekmek arası alsa dahi yeterli olmadığı semtlerde çalışıyor işçiler. Çankaya bir yanıyla da Ankara'nın en pahalı kiralarının olduğu yerlerinden. Yani işçilerin aldığı para kiraya mı, mutfağa mı, faturaya mı gidecek belli değil. İşçiler yanlarında getirdiği ekmek arasını tüketiyor, bu parayı biriktirerek mutfak alışverişi yapmaya çalışıyor çoğu zaman.
soL Haber, işçilerin sesini duyurmaya, emeğin görünmeyen hikayelerini görünür kılmaya devam ediyor. Bağımsız gazeteciliğin emekçilerden yana sözünü büyütmek için soL'a abone olun.
'İşçilerin sesi raporlarda ve sayılarda kalmasın'
Belediyelerde kadrolu istihdamın azalması, şirketler üzerinden kurulan çalışma düzeninin yaygınlaşması, ücret eşitsizlikleri ve ağır çalışma koşulları birbirinden bağımsız sorunlar değil. Belediyelerin hizmet üretmeye devam ettiği, ancak bu hizmetleri üreten emekçilerin giderek daha fazla güvencesizliğe itildiği bir tablo ortaya çıkıyor.
Belediye işçileri, yaşadıkları sorunların çoğu zaman istatistiklerde ve araştırma raporlarında yer aldığını, ancak bu verilerin ötesine geçilerek işçilerin sesinin duyulması gerektiğini vurguluyor. Bu sorunların değişmesinin ancak işçilerin örgütlü mücadelesiyle mümkün olacağını ifade ediyor.
Belediyelerin kent yaşamını ayakta tutan hizmetleri, görünmeyen emekçilerin omuzlarında yükseliyor. Sabah temizlenen sokaklar, bakımı yapılan parklar, toplanan çöpler ve sürdürülen kamusal hizmetler, her gün işe çıkan binlerce işçinin emeğiyle mümkün oluyor.
Belediyelerde kadro, eşit ücret, insanca çalışma ve yaşama koşulları talebi, yalnızca işçilerin değil, kamusal hizmetlerden yararlanan herkesin meselesi.
soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.
soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.