Nijer, eski sömürgeci Fransa'dan uzaklaşmaya devam ederken Fransız nükleer firması Orano tarafından işletilen bir uranyum madenini devletleştirmeyi planlıyor.

Yüzde 90'ı Fransız devletine ait olan şirket, dün Nijer'in askeri yöneticilerinin Somair madenini devletleştirme planlarının "madencilik varlıklarını sistematik olarak soyma politikasının" bir parçası olduğunu iddia ederek, Nijer yönetiminin bu hamlesi nedeniyle yasal işlem başlatmakla tehdit etti.

2023'te bir darbeyle iktidara gelen ve madencilik imtiyazlarını gözden geçirme sözü veren askeri hükümet, bir gün önce Somair madeninin kontrolünü ele geçirmeyi planladığını kaydetmiş ve Orano'yu sahada üretilen uranyuma orantısız bir şekilde sahip olmakla suçlamıştı.

Orano, Somair'de yüzde 63 hisseye sahipken, hissenin geri kalanı Nijer'in devlete ait Sopamin şirketine ait. Ancak Nijer hükümeti Orano'nun madenin 1971'deki lansmanından 2024'e kadar buradaki üretimin yüzde 86,3'ünü aldığını söylüyor.

Nijer yetkilileri, önceki gün “26 Temmuz 2023'ten beri Nijer'e karşı açıkça düşmanca bir tutum sergileyen Fransız devletine ait bir şirket olan Orano'nun sorumsuz, yasadışı ve haksız davranışlarıyla karşı karşıya kalan Nijer hükümeti, tam egemenlik içinde Somair'i devletleştirmeye karar verdi” açıklamasında bulundu.

Batı Afrika'da askeri darbelerin ardından devletleştirme dalgası

Nijer'in askeri liderleri iktidara geldiklerinden beri Fransa'ya sırtlarını döndüler ve bunun yerine Rusya ile daha yakın bağlar kurmaya çalıştılar.

2024'te Nijer, Orano'nun ülkedeki üç ana madeni olan Somair, Cominak ve dünyanın en büyük uranyum yataklarından birine sahip olan Imouraren üzerindeki operasyonel kontrolünü kaldırdı.

Dün Orano ise, "tüm zararlarının tazminini talep etmeyi ve Somair'in bugüne kadarki üretimine karşılık gelen stok üzerindeki haklarını ileri sürmeyi" planladığını ifade etti.

50 yıldır Nijer'de faaliyet gösteren Orano, son dönemde ülkeyle çeşitli tahkim süreçlerine girdi.

Şirket geçtiğimiz ay, müdürünün ortadan kaybolması ve yerel ofislerine baskın düzenlenmesinin ardından Nijer yetkililerine dava açmıştı.

Nijer'in Somair'i devletleştirme kararı, Batı Afrika'da, özellikle de her ikisi de askeri hükümetler tarafından yönetilen Mali ve Burkina Faso'da bir dizi maden sektörünü devletleştirme dalgasının ortasında geldi.

Nijer, Sahel Devletleri İttifakı ve Batı Afrika: Yeni aktörler kimler, Türkiye ne yapıyor?