Irak'ın Uluslararası Tahkim Mahkemesi'nde Türkiye'ye karşı açtığı davayı kazandıktan sonra Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve kuzey Kerkük'ten ham petrol sevkiyatını durdurmasının ardından petrol sevkiyatı ile ilgili Irak ve IKBY yönetimleri arasında 'birçok madde' üzerinde anlaşmaya varıldığı iddia edildi.

Rûdaw'ın Irak Petrol Pazarlama Şirketi'nden (SOMO) üst düzey bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, söz konusu yetkili, "Kürdistan Bölgesi ile birçok madde üzerinde anlaştık. Erbil ile Bağdat arasındaki anlaşmayı yakında açıklayacağız” açıklamasında bulundu. 

Bloomberg, anlaşmayı, Irak merkezi hükümeti ile IKBY arasında paylaşılan petrol gelirlerine yönelik anlaşmazlıkları çözmeye yönelik bir adım olarak yorumladı. Irak Kürdistan bölgesinden Türkiye'ye yapılan petrol ihracatı, gelir paylaşımı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle durmuştu. Bloomberg'in haberinde, "Irak ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlayacak ve enerji sektöründeki güveni artıracaktır. Ayrıca, Türkiye ve Irak arasındaki enerji işbirliğini güçlendirecek ve bölgesel enerji güvenliği açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir" denildi.

Anlaşma sağlandı

Öte yandan, tarafların 6 madde üzerinde anlaştığını kaydedildi.

Irak merkezi yönetimi ve IKBY'nin anlaşmaya vardığı iddia edilen 6 madde ise şu şekilde:

1. Kürdistan petrolünün Irak Devlet Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) tarafından satılması
2. Kürdistan petrolünün satışını izlemesi için iki hükümet tarafından ortak bir komisyonun kurulması
3. Kürdistan Bölgesi'nin petrol gelirlerinin 2023 Bütçe Taslağı’nda belirtildiği gibi özel bir banka hesabına yatırılması, hesabın merkezi hükümetin denetiminde olması ve paranın Kürdistan Bölgesi tarafından kullanılması
4. Kürdistan Bölgesi’nin tüm petrol sözleşmelerini feshetmesi
5. SOMO müdür yardımcılığı görevinin Kürtlere verilmesi
6. Kürdistan petrolünün 2 gün içerisinde ihraç edilmeye başlanması

'Petrol akışı önümüzdeki saatlerde yeniden başlayacak'

Rûdaw’ın Irak Petrol Bakanlığı kaynaklarından aktardığı bilgilere göre, SOMO aracılığıyla IKBY petrolünün ihracatına yeniden başlamak için bir ön anlaşmaya varıldı. Kaynaklar, önümüzdeki saatlerde petrol akışının yeniden başlayacağını aktardı. IKBY petrolünün pazarlanması amacıyla Kürdistan Bölgesi Doğal Kaynaklar Bakanlığı ile SOMO temsilcilerinden oluşan ortak bir oda kurulacağı da ifade edildi.

Irak Petrol Bakanlığı Sözcüsü Asım Cihad, dün düzenlediği basın toplantısında, Kürdistan’dan petrol ihracatının yeniden başlamasını istediklerini açıklamıştı.

Al-Monitor'a konuşan Cihad, Irak’tan bir heyetin yakında görüşmek üzere Ankara'ya gideceğini belirtmiş ve ne Türkiye'nin ne de IKBY hükümetinin tahkim kararını reddetmediğini aktarmıştı.

Petrol sevkiyatı krizi

IKBY, 2007 tarihinde yürürlüğe giren doğalgaz ve petrol yasası kapsamında, Bağdat'taki Irak hükümetinden bağımsız olarak uluslararası petrol şirketleriyle anlaşmalar imzalamıştı. Irak Federal Yüksek Mahkemesi, Şubat 2022 tarihinde bu yasanın anayasaya aykırı olduğuna hükmetti.

Mahkemenin kararı, IKBY’nin Türkiye’yle imzaladığı enerji anlaşmalarını da doğrudan etkiledi. Türkiye’nin Ceyhan limanı üzerinden IKBY ham petrolünü ihraç edebilmesi için özel olarak inşa edilen boru hattı 2014'te devreye girmiş, Bağdat bunun üzerine Türkiye'nin kendi izni olmadan IKBY ve Kerkük'ün kuzeyinden ham petrol ihracatına izin vererek 1973'teki bir boru hattı geçiş anlaşmasını ihlal ettiğini söylemiş ve Türkiye’ye karşı Uluslararası Tahkim Mahkemesi'nde dava açmıştı.

Irak, Türkiye'ye karşı Uluslararası Tahkim Mahkemesi'nde açtığı davayı kazanmasının ardından, 25 Mart'ta Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve kuzey Kerkük'ten yaptığı günde 450 bin varil ham petrol ihracatını durdurduğunu açıkladı.

Reuters, Türkiye’nin Irak’a yaklaşık 1,5 milyar dolar tazminat ödeyeceğini ve Irak’tan Türkiye’ye Kerkük-Ceyhan boru hattından petrol sevkiyatının durdurulduğunu yazdı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ise Türkiye ve Irak arasında Paris merkezli Uluslararası Ticaret Odası Tahkim Merkezi (nezdinde görülen davada, Irak'ın beş talebinden dördünün reddedildiğini, Türkiye'nin taleplerinin ise büyük çoğunluğunun kabul edilerek Irak'ın Türkiye'ye tazminat ödemesine hükmettiğini bildirdi.

Haber

Kuzey Irak petrolü için yeni mekanizma: Vanalar 48 saat içinde açılabilir