On milyonlarca emekçiyi daha da yoksullaştırmak için yeni bir operasyonun işaret fişeği atıldı.

AKP'nin ekonomideki yol haritasını çizen Orta Vadeli Program'da, 2027'nin sonunda enflasyonun yüzde 21 olabileceği tahmin edildi.

İlk bakışta bir detay gibi görünen bu sayı, aslında sadece 15 ay sonrasına ilişkin bir enflasyon öngörüsünden ibaret değil. Çünkü iktidarın, patronların ve finans tekellerinin yıllar süren dayatmasıyla bu oran, bir tahmin olmanın ötesinde neredeyse tüm emekçilerin zam oranına dönüştürüldü.

Üç yıldır ekonominin dümeninde yer alan Mehmet Şimşek, enflasyonu düşürebilmek için zamların bu yıldaki fiyatlara göre değil, gelecek yıl yaşanması beklenen fiyatlara göre zamlanması gerektiğini savunuyor. Bu nedenle de zam tartışmalarında, yaşanan yerine yaşanması muhtemel enflasyon tahminini esas alıyor, pazarlığı buradan açıyor.

Oysa bu yöntemin uygulandığı iki yılda ne tahminler tuttu ne de enflasyon düştü. Kumardan hallice hesabın tek kaybedeni açlık sınırının altına mahkum edilen emekçiler oldu.

2027 için hazırlanan yüzde 21'lik zam da krizin faturasını kesintisiz bir şekilde emekçilere ödetme politikasının son halkasını oluşturuyor.

soL, bu yolun taşlarının nasıl döşendiğini hatırlatıyor. 

2025: Zam sayısı düşürüldü, önceki yılın yükü bindirildi

Asgari ücret operasyonu adım adım ilerledi.

Önce zam sayısı yılda ikiden bire düşürüldü. Daha sonra zamlar yaşanan yılın enflasyonuna göre değil, bir sonraki yılda iktidarın yaşanmasını umduğu enflasyon tahminine göre belirlendi. 

2025'te mevcut enflasyon baz alınsaydı asgari ücret yüzde 44 zamlanacaktı. Ama bunun yerine hükümetin 2025'in sonunda ulaşmayı hedeflediği enflasyon oranı kadar, yani yüzde 30 zam yapıldı. 

Özel sektör de yüzde 30'u kırmızı çizgi olarak belirledi, üstüne çıkmadı. Çıkmaya yeltenen uyarıldı. Tekstilden petrokimyaya hemen her sektörde imzalanan toplu sözleşmelerde işçilere yüzde 30 zam oranı dayatıldı.

Yılın sonunda hedef TÜİK'in ölçümlerine göre tutturuldu ama ücret zamları halihazırda erimiş olan alım gücünün üzerine uygulandığı için emekçiler yıl boyunca geçmişin enflasyon yükünü sırtlamaya devam etti.

Asgari ücret yıl boyu açlık ve yoksulluk sınırının altında kaldı. 2025’te asgari ücretin yıllık alım gücü kaybı birikimli olarak 50 bin lirayı aştı. 

2026: 'Fazla bile zam yaptık' dediler, borçlu çıktılar 

2026 yılında aynı senaryo bir kez daha uygulandı.

Dayatmalar aylar öncesinden başladı. IMF Türkiye Misyonu Başkanı Jim Walsh "yüksek ücret artışın bu yıl olmamasını umuyoruz" diyerek niyetini açıkça ifade ederken, Moody’s "geriye dönük endekslemeye son verilmeli" çıkışında bulundu, Deutsche Bank, JP Morgan, Morgan Stanley ve Fitch gibi uluslararası finans tekelleri de enflasyona rağmen asgari ücrete yüzde 25 civarında zam yapılması gerektiğini dillendirdi.

Sonuç olarak resmi enflasyon yüzde 31 civarındayken, asgari ücrete yüzde 27 zam yapıldı. 

Gelinen noktada yılın dokuzuncu ayına ulaşılmasına rağmen enflasyonda gerileme sağlanamadı. Asgari ücretin enflasyon karşısındaki kaybı şimdiden 6 bin 196 lira oldu.

Haftasonu açıklanan Orta Vadeli Program'daki tahminler de tabloda bir değişimin beklenmediğini ortaya koydu.  

Ekonomi yönetiminin "beklentimizin üzerinde zam yaptık" dediği asgari ücret zammı, bu yıl için beklenen yüzde 28,5'lik hedefin 1,5 puan altında kalmış durumda. Bu farkın önümüzdeki aylarda daha da açılması muhtemel. Nitekim akaryakıt fiyatlarındaki hareketlilik de bu doğrultuyu teyit ediyor.

2027: Asgari ücrete yüzde 21 zammın yolu yapılıyor

2027 yılının asgari ücreti aralık ayında belli olacak. Masanın toplanmasına henüz üç ay var ama iktidar şimdiden ilk adımı attı. 

Asgari ücret zammında baz alınacak hedef enflasyon oranı Orta Vadeli Program'la birlikte duyuruldu. Buna göre, 2027'nin sonunda hedeflenen enflasyon yüzde 21 olarak belirlendi. Yani AKP, asgari ücrete yüzde 21 civarında zam yapmak istediğini dolaylı olarak dile getirdi.

Bu oran yeni bir soygunun da itirafı niteliğinde. Enflasyonun yüzde 31, varacağı en düşük noktanın yüzde 28 olarak olarak tahmin edildiği koşullarda ücretlere yüzde 21 civarında zam yapılması alım gücünün daha da baskılanması anlamına geliyor.

Asgari ücret halihazırda 29 aydır açlık sınırının altında. Eğer AKP, Orta Vadeli Program'da ilan ettiği zammı uygularsa bu süre 44 aya uzayabilir.

Sorumlu kim?

Patronların, finans tekellerinin ve iktidarın düşük zam dayatmasının temelinde asgari ücret artışlarının enflasyonu tetiklediği yalanı yer alıyor. Ancak veriler bu iddiayı yalanlıyor. Türkiye'de yaşanan süreç, ücret maliyetlerinden değil, patronların aşırı kâr hırsından kaynaklanıyor.

TÜİK ve İSO verileri incelendiğinde, sanayi sektöründe işgücü ödemelerinin katma değer içindeki payının dramatik şekilde düştüğü yani sömürü oranının arttığı, buna karşılık sermayenin kâr payının rekor seviyelere ulaştığı görülüyor.

Büyük sermayenin maliyetlerden gelen her baskıyı fiyatlara yansıttığını tespit eden araştırmalar, ücretlerdeki artışın da bu kârı büyütmek için bir fırsat olarak kullanıldığına işaret ediyor.

Asgari ücrete yapılan artışlar enflasyonun nedeni değil, enflasyonun yarattığı tahribatın gecikmiş ve yetersiz bir sonucu. Nitekim 2016 ve 2023 gibi asgari ücrete reel artışların yapıldığı yıllarda dahi istihdamda düşüş yaşanmamış, aksine artış gözlenmişti. 

Dolayısıyla "zam yaparsak işçi çıkarırız", "ücretleri baskılamadan enflasyonu düşüremeyiz" türünden tehditler, sömürüyü sürdürmek için uydurulmuş bir yalandan ibaret.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.