Meksika’nın seçim komisyonunun ön sayımına göre iktidardaki Morena partisinin adayı ve başkent Meksiko’nun eski belediye başkanı Claudia Sheinbaum, oyların en az yüzde 58,3'ünü alarak ülkenin ilk kadın devlet başkanı seçildi.

İklim bilimci olan Sheinbaum’un en yakın rakibi olan muhalefet koalisyonundan bir başka kadın aday Xóchitl Gálvez oyların en az yüzde 26,6'sını alırken, merkezci Movimiento Ciudadano (Yurttaş Hareketi) partisinin adayı Jorge Álvarez Máynez, en az yüzde 9,9 ile üçüncü oldu.

Sheinbaum, bu sonuçla, görevi devraldığı akıl hocası Andrés Manuel López Obrador'un (AMLO) 2018'de elde ettiği yüzde 54,71 oy oranını da aşmış oldu.

Seçim sonuçlarının ardından Gálvez ve Máynez'in kendisini arayarak tebrik ettiğini söyleyen Sheinbaum, yaptığı zafer konuşmasında, "Çoğul, çeşitli ve demokratik bir Meksika hayal ediyoruz. Görevimiz her Meksikalıya ayrım gözetmeksizin bakmaktır ve her zaman öyle olacaktır. Birçok Meksikalı projemize tam olarak katılmasa bile, adil ve daha müreffeh bir Meksika inşa etmeye devam etmek için barış ve uyum içinde yürümemiz gerekecek" dedi.

Sheinbaum sözlerine şöyle devam etti: "Tarihimizi, sonuçlarımızı, inancımızı ve irademizi tanıdıkları için Meksika halkına teşekkür etmek istiyorum, ama her şeyden önce ulusal projemizi tanıdıkları için. Ayrıca minnettarım çünkü cumhuriyetin 200 yılında ilk kez Meksika'nın ilk kadın başkanı olacağım."

'AMLO'nun politikalarını devam ettireceğim'

Sheinbaum, 2014'te Morena partisini kuran ve 2018'deki ezici zaferiyle sağ partilerin iktidar üzerindeki kontrolünü kıran ilk liderlerden biri olan selefi AMLO’ya olan desteğini de vurguladı.

Sheinbaum, AMLO’nun yaşlılara ve bekar annelere yönelik sosyal yardım, tarihsel olarak yoksul bölgelere yönelik altyapı projeleri, ve iç güvenliğe yatırım gibi politikalarına devam edeceğini taahhüt etti. Hükümetin sosyal projeleri, kendisini destekleyen sermaye gruplarına yarar sağlamakla eleştiriliyordu.

Görevini Sheinbaum’a devredecek olan devlet başkanı AMLO da, X hesabından paylaşım yaparak kendisini kutladı. AMLO, "Geniş bir farkla zafer kazanan Claudia Sheinbaum'u kutluyorum. 200 yıldır Meksika'nın ilk kadın başkanı olacak... Ve aynı zamanda ülkemizin tarihinde en çok oyu alan başkan olabilir" ifadelerini kullandı.

Sheinbaum, AMLO'yla birlikte

Seçim sürecine çete saldırıları: 30'dan fazla aday öldürüldü

Meksika'daki genel seçimde, devlet başkanlığı dışında Temsilciler Meclisi ve Senato üyelikleri de dahil olmak üzere yaklaşık 20 bin pozisyon için yarışıldı. Bu seçim, aynı zamanda modern tarihin en şiddetli seçimi oldu. 

Seçimler öncesinde 30'dan fazla aday çeteler tarafından öldürülürken, yüzlerce kişi adaylığını geri çekti. 

Son olarak seçim günü, Puebla eyaletindeki sandık merkezlerinde iki kişi öldürüldü. 

Seçim süreci, aynı zamanda suç örgütlerinin kendi çıkarlarını benimseyecek adayların kazanması için kurduğu baskılarla tartışma konusu oldu.

ABD'yle zor müzakere süreçleri bekliyor

Diğer yandan, yeni devlet başkanı, Meksika'dan ABD’ye geçmek isteyen büyük göçmen akını ve uyuşturucu kaçakçılığı konusunda güvenlik iş birliği konusunda Beyaz Saray ile gergin müzakerelerle karşı karşıya kalacak.

Meksika yetkilileri, Kasım ayında eski ABD Başkanı Donald Trump'ın yeniden başkanlığı kazanması durumunda bu müzakerelerin daha zor olmasını bekliyor. Trump, Meksika'da üretilen Çin arabalarına yüzde 100 gümrük vergisi koyma sözü vermiş ve kartellerle mücadele etmek için özel kuvvetler seferber edileceğini belirtmişti.

Trump, başkan olduğu dönemde de AMLO'yla özellikle sınır güvenliği konusunda gerginlikler yaşamıştı. AMLO, ülkedeki lityum madenlerini devletleştirme politikaları nedeniyle bugünkü ABD yönetimiyle anlaşmazlıklar içerisindeydi.

AMLO'nun 'neoliberalizmi bitirme' hedefine bağlı

2018'de seçilen AMLO, Meksika tarihindeki ilerici değişim dönemlerine atıfla "Dördüncü Dönüşüm" hareketini başlatmış, hedefinin "neoliberalizmi ortadan kaldırmak" olduğunu söylemişti.

Obrador seçim kampanyasında söz verdiği neoliberalizm karşıtı politikayı izlemeye girişmedi. Lüks başkanlık uçağını satması ve başkanlık sarayını kullanmayacağını ilan etmesi gibi popüler çıkışlarını, enerji sektöründeki özelleştirmeleri durdurmayacağı, hatta ekonomi yönetiminde serbest piyasadan yana olduğu yönündeki demeçleri izledi. Bir yandan yolsuzlukla mücadele ederek kamusal kaynaklarda tasarruf etmeyi umdu, diğer yandan sermayeyi korkutmamayı. 

Sheinbaum, bugün AMLO’nun varisi haline gelmiş durumda. Morena, seçimler öncesinde Sheinbaum'u "Dördüncü Dönüşümün savunma koordinatörü" olarak nitelendirmişti. Sheinbaum’sa AMLO’nun başlattığı dönüşümün "ikinci katını" inşa edeceğini söylüyor.

AMLO’nun yaptığı gibi, refahı "bir metaya" dönüştürdüğü için neoliberalizmi kınayan Sheinbaum, seçim kampanyası sırasında "kamu eğitimi başkanı" olarak hatırlanmak istediğini açıklamıştı. Sheinbaum, okullar inşa ederek, mali yardımlar sağlayarak ve öğretmenlerin çalışma koşullarını iyileştirerek daha fazla öğrencinin liseyi bitirmesini sağlamayı vaat ediyor.

Sheinbaum’un bu anlamda, AMLO’nun siyasi ve toplumsal tavrını devam ettirmesi bekleniyor.

AMLO, neoliberalizmi tamamen ortadan kaldırmayı başaramamış olsa da, hükümeti şüphesiz seleflerinin yapmadığı bir şekilde yoksulluğun ortadan kaldırılmasına öncelik verdi.

Devlet Başkanlığı boyunca AMLO, Meksika'nın asgari ücretini önemli ölçüde artırdı ve ülkenin en yoksul bölgelerindeki altyapı projelerine yatırım yaptı. 65 yaş üstü ve engelli kişiler için sosyal programları genişletti, yeni burslar oluşturdu, çiftçilere ve balıkçılara kaynak sağladı. Bugün, AMLO’nun politikaları çerçevesinde yapılan nakit transferleri Meksika hanelerinin yüzde 71'ine ulaşıyor.

Sheinbaum'un siyasi geçmişi: Sol gelenekten geliyor

Sheinbaum'un siyasi kariyeri, 2000 yılında, o dönem başkent Meksiko’nun belediye başkanı olan AMLO tarafından kentin çevre sekreteri olarak atanmasıyla başlamıştı.

Tabasco'dan gelen AMLO’nun aksine, Sheinbaum başkentte doğdu ve büyüdü. Sheinbaum, çocukluğunun 1968 öğrenci protestolarının anısıyla geçtiğini söylüyor. Sol görüşlü bir akademisyen olan annesi, Meksika hükümeti tarafından acımasızca bastırılan küresel harekete katılmıştı.

Sheinbaum'un siyasi uyanışıysa, prestijli Ulusal Özerk Meksika Üniversitesi'nde (UNAM) fizik okuduğu 1980'lerin ortalarında gerçekleşti. Kendisi, diğer düzenlemelerin yanı sıra öğrenim ücretleri ve idari maliyetlerde artışla sonuçlanacak reformlara karşı kamu eğitimini savunan bir öğrenci hareketinin parçasıydı. Hareket, üniversitenin özelleştirilmesini engelledi ve öğrenci topluluğunu etkileyen konuların tartışılmasını sağlayan mekanizmalar kurmayı başardı. Protestolar, Meksika'daki ilk koordineli neoliberal karşıtı hareketler arasındaydı ve sol görüşlü politikacılar için bir alan yarattı.

UNAM'da 1968'deki protestolara katılan öğrenciler güvenlik güçlerince tutuklanmıştı. (AFP)

Sheinbaum, öğrenci hareketinde ilk eşi Carlos Ímaz ile tanıştı. Ímaz, AMLO’nun 1996 ile 1999 yılları arasında genel başkanlığını yaptığı Demokratik Devrim Partisi'nin (PRD) kurulmasına yardımcı oldu ve 2003 yılında Meksiko’nun Tlalpan ilçesinin belediye başkanı seçildi. Sadece birkaç ay sonra Ímaz, bir yolsuzluk skandalının ortasında görevinden istifa ederek yanlış yaptığını kabul etti. Sheinbaum onu savundu ve 2016'ya kadar evli kaldılar. 

Bu dönemde siyasi kariyeri parlayan Sheinbaum 2015'te Tlalpan belediye başkanı seçildi. Sheinbaum, 2018'de AMLO’nun cumhurbaşkanlığını kazandığı yıl da, Meksiko’nun ilk belediye başkanı oldu.

Haber

Meksika neoliberalizmin mirasından kurtulmak istiyor: Küba'dan 1200 doktor daha alınacak