Breadcrumb
ABD'nin 'Doğan Avcıoğlu' operasyonu ortaya çıktı: 'Tek hedefimiz bu kitabı etkisiz hale getirmekti'
Haber Merkezi
Yayın Tarihi: 27.03.2026 , 14:33 Güncelleme Tarihi: 27.03.2026 , 15:32
ABD, özellikle Soğuk Savaş döneminde çeşitli coğrafyalardaki devrimleri ve devrim ihtimallerini boğmak için büyük efor sarf etti. Kiminde başarıya ulaştı, kiminde hezimete uğradı. Kiminde silah kullandı, kiminde propaganda aygıtlarını devreye soktu.
Bu dönemde ABD, "ileri karakolu" olarak gördüğü Türkiye'de de birçok faaliyet yürüttü. ABD'nin, Türkiye'de yükselen sola karşı silahlarından biri de kitaplar oldu.
Yeri geldi antikomünist kitapların Türkiye'de yayımlanması için fonlar sağladı, yeri geldi Mete Tunçay gibi kullanışlı aparatlara çeviriler yaptırdı, yeri geldi doğrudan kendi kurumlarınca hazırlanan kitapları piyasaya sürdü.
ABD'nin kitaplar üzerinden yürüttüğü propaganda çalışmalarından bazıları biliniyor. Oysa aradan geçen onlarca yıla karşın, ortaya çıkan yeni örnekler ABD'nin Türkiye'ye yönelik adımlarının bilinenden daha fazla olduğunu gösteriyor.
Doğrudan Washington yönetimine bağlı olan ABD Enformasyon Ajansı'nın, Doğan Avcıoğlu'nun ilk baskısı 1968 yılında yapılan "Türkiye'nin Düzeni" isimli kitabını "etkisiz hale getirmek" için çaba gösterdiği ortaya çıktı.
Tarihçi ve bağımsız araştırmacı Rifat Bali, ABD Kongresi için kütüphane ve araştırma hizmeti veren Kongre Kütüphanesi'nden edindiği dikkat çekici bir kaynağı paylaştı: ABD Enformasyon Ajansı'nda çalışan Leon Picon'la yapılan sözlü tarih transkripti.
Transkripte göre Picon, "Türkiye'nin Düzeni" ilk kez yayımlanalı kısa bir süre olmuşken Türkiye'ye geldi. Picon'a göre Avcıoğlu tarafından yazılan bu kitap, "çok solcuydu", Türkiye'nin ihtiyaçlarını Marksist ekonomik yaklaşımla tarif ediyordu ve ülkedeki yanlışları sert, hatta neredeyse şiddete varan bir üslupla eleştiriyordu.
"Elbette bu, öğrencilerin dört elle sarıldığı bir kitaptı" diyen Picon, kitaba karşı adım atmaları gerektiğini ve bu kapsamda oluşturdukları kitap programını şöyle anlatıyor:
"Bu açıkça hakkında bir şeyler yapmamız gereken bir durumdu. Bu yüzden hedefimizi bu tek kitabı etkisiz hale getirmeye diktik. Size tamamen katılıyorum, Türkiye'de pek kitap okumazlardı ancak Avcıoğlu'nun bu kitabı öğrenciler arasında popülerdi ve biz de Amerikan bakış açısına sahip kitapları erişilebilir kılarak bunu etkisiz hale getirmeye çalıştık. Bir dereceye kadar başarıyla. Ancak kitap programı, Türkiye'de olması gerektiği gibi, çok da kayda değer bir şey değildi."
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.