Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden (IKBY) Türkiye’ye petrol akışı 2 yıl süren kesintinin ardından yarın yeniden başlayacak. 

Irak Petrol Bakanlığı yetkilileri, ülkenin kuzeyindeki sahalardan çıkarılan petrolün bakanlığa teslim edileceğini ve devlet şirketi SOMO üzerinden Kerkük–Yumurtalık (Ceyhan) hattıyla ihracata başlanacağını açıkladı.

ABD ve petrol tekelleri memnun

Gelişme, Washington’un açık müdahalesiyle şekillendi. ABD Büyükelçiliği yaptığı açıklamada, hattın yeniden açılmasını “memnuniyetle karşıladığını” duyurdu. Anlaşmanın “ABD’nin kolaylaştırıcılığıyla” gerçekleştiği vurgulanan açıklamada, bunun “Amerikan şirketleri için Irak’ta daha istikrarlı bir yatırım ortamı yaratacağına” dikkat çekildi.

ABD’nin açıkça sürece dahil olması tesadüf değil. Exxon, Chevron, DNO, Genel Energy, Gulf Keystone gibi enerji tekelleri uzun süredir Ceyhan Limanı üzerinden ihracata dönmeyi bekliyordu. Washington da aylardır Bağdat yönetimine hattın açılması yönünde baskı yapıyordu.

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, anlaşmayı “tarihi” olarak nitelendirirken, IKBY Başbakanı Mesrur Barzani’nin de süreçte rol aldığı bildirildi.

Varil başına 16 dolar avans için anlaşılmıştı

22 Temmuz’da AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, 1973’ten bu yana yürürlükte olan Kerkük–Yumurtalık Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması’nın 2026’da sona ermesinden sonra uzatılmayacağını açıklamıştı. Bu karar, Bağdat ile Erbil arasında varılan yeni petrol anlaşmasının hemen ardından gelmişti.

Söz konusu anlaşmaya göre IKBY, günlük 230 bin varil petrolü SOMO’ya devredecek, varil başına 16 dolar avans alacaktı. Ayrıca 50 bin varil yerel tüketime ayrılacak, ihracat gerçekleşmezse tüm üretim doğrudan Irak hükümetine geçecekti. Bu tablo, Kerkük–Ceyhan hattının yeniden devreye girmesinin zeminini oluşturmuştu.

Bölgedeki pazarlıklar sürerken IKBY petrol sahaları insansız hava araçlarıyla hedef alınmış, kimsenin üstlenmediği saldırıların arkasında İran'ın olduğu tahmin edilmişti.

Ceyhan üzerinden uluslararası pazara akacak

Irak, 11 yıl önce IKBY’nin Bağdat onayı olmadan Türkiye üzerinden petrol ihraç etmesi nedeniyle Ankara’ya dava açmıştı. Türkiye para cezasına çarptırılsa da dava sonuçlanmadı. Ancak bu nedenle 2023’ten itibaren hattaki petrol akışı fiilen durmuştu.

Petrol gelirlerine bağımlı IKBY için hattın açılması hayati. Uzun süredir kamu çalışanlarının maaşları ödenemiyor, altyapı yatırımları durmuş durumda. ABD’nin baskısı, tekellerin çıkarı ve Ankara-Bağdat-Erbil üçgenindeki yeni uzlaşma, petrolün yeniden Ceyhan üzerinden uluslararası pazara akmasının önünü açmış görünüyor.

Rusya yolu kapanıyor, Irak yolu açılıyor

Türkiye'ye petrol vanalarının yeniden açılması ABD Başkanı Donald Trump'ın "Rusya'dan petrol almayı durdurun" talebinden saatler sonra yaşandı.

Dün Beyaz Saray'da Erdoğan'la görüşen Trump, Rusya-Ukrayna savaşına da değinerek, Türkiye'nin Rusya'dan petrol alımını durdurmasını umduğunu söylemişti.

Trump, yaptığı açıklamada, "Rusya Ukrayna'ya yönelik saldırılarını sürdürürken ve aralarındaki çatışma sürerken, Rusya'dan petrol almayı bırakmasını isterim" demişti.

"Şu anda çok tarafsız. Tarafsız olmayı seviyor. Ben de öyle, tarafsız olmayı seviyorum" ifadeleriyle konuşmasını sürdüren Trump, "Ama eğer bu işe karışırsa yapabileceği en iyi şey Rusya'dan petrol ve gaz almamak olur" diye konuşmuştu.

Erdoğan ise Trump'ın Rusya'ya ilişkin açıklamalarına doğrudan yanıt vermemişti ancak Türk-Amerikan ilişkilerini görüşmek için sabırsızlandığını söylemişti.

Erdoğan ve Trump, Beyaz Saray'da bir araya geldi: 'Erdoğan Suriye'yi kurtardı'