İran; ABD ve İsrail saldırıları boyunca Çin'e yönelik sıcak mesajlar paylaşmış, fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı'ndan ilk olarak Çin gemilerinin geçişine izin vermişti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın bu hafta gerçekleştirdiği Çin ziyareti de bu bağlamda dikkatle takip edildi.

Trump’ın Pekin’den İran konusunda elinin boş döndüğü, dönüş yolunda söylediklerinden ve Çin’den yapılan açıklamalardan anlaşıldı.

Bugün ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf dikkat çeken bir mesaj paylaştı.

Çin Devlet Başkanı Şi'nin "Dönüşüm dünya genelinde hızlanıyor" sözüne atıf yapan Kalibaf, İran'ın ABD ve İsrail saldırılarına karşı verdiği yanıtın bu dönüşümü "hızlandırdığını" söyledi.

Kalibaf'ın X hesabından paylaştığı mesajın tamamı şöyle:

Dünya, yeni bir düzenin eşiğinde duruyor.

Devlet Başkanı Şi’nin 'Yüzyıldır görülmemiş dönüşüm dünya genelinde hızlanıyor' dediği gibi, ben de İran ulusunun 70 günlük direnişinin bu dönüşümü hızlandırdığını vurguluyorum.

Gelecek, Küresel Güney’indir.

CNBC'ye konuşan ABD Enerji Bakanı Chris Wright, enerji alanındaki son duruma ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Boğaz'da yaşanan aksaklıkları "geçici bir kesinti" olarak tanımlayan Wright, "Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, mümkün olan en kısa sürede, en geç bu yaz bir dönemde kesinlikle başlayacak." ifadesini kullandı.

İran, bazı Avrupa ülkelerinin, kendilerine ait ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabilmesi için izin talebinde bulunduğunu ve bu yönde görüşmeler yürüttüğünü öne sürdü.

İran Devlet Televizyonu, bazı Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapmak istediğini açıkladı.

Buna göre, Çin, Japonya ve Pakistan gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesinin ardından bazı Avrupa ülkeleri kendilerine ait ticaret gemilerinin de Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabilmesi için İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile irtibata geçtiği ve geçiş izni talebinde bulunduğu iddia edildi.

Yonhap ajansının haberine göre, Güney Kore Okyanus ve Balıkçılık Bakanı Hwang Jong-woo, Bakanlığın genel merkezinde düzenlenen basın toplantısında yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın Uluslararası Denizcilik Örgütü tarafından serbest geçişi garanti altına alınan küresel deniz ticaret rotalarından olduğunu ifade etti.

Bu durumu "uluslararası hukukun ihlali" olarak nitelendiren Hwang, boğazda geçiş ücreti almanın, boğazı kapatmakla eş değer olduğunu savundu.

Hwang, "İnsan eliyle inşa edilen Süveyş Kanalı'nın aksine burası gemilerin serbest dolaşımının uluslararası anlaşmalarla güvence altına alındığı uluslararası sular olup, bu tür sularda geçiş ücreti uygulamak uygun değildir" ifadesini kullandı.

Güney Kore hükümetinin şimdilik bazı petrol tankerlerinin rotasını Kızıldeniz üzerinden değiştirmeyi planladığını belirten Hwang, Arktik deniz yollarının Güney Kore için alternatif bir rota haline gelebileceğini kaydetti.

İsrail' basınında İran'a saldırıların yeniden başlatılmasına ilişkin İsrail ordusunda hazırlık ve planlamaların devam ettiğine ilişkin haberler çıktı.

Walla'ya konuşan İsrailli güvenlik kaynağı, İran'a saldırıların yeniden başlatılması ihtimaline ilişkin ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ile İsrail ordusunun koordinasyon halinde olduğunu ifade etti. Ayrıca İsrailli güvenlik kaynağı, İsrail ordu komuta kademesi ile CENTCOM'un saldırı planları üzerine çalışmalarını sürdüğünü de kaydetti.

Öte yandan İsrail'e askeri mühimmat sevkiyatının sürdüğü belirtilen haberde, Tel Aviv'deki Ben-Gurion Havalimanı'na sabah saatlerinde üç yakıt ikmal ve nakliye uçağının daha indiği bildirildi.

Trump'ın Çin ziyaretinin ardından İran'a saldırıların yeniden başlatılmasına ilişkin karar verebileceğini aktaran İsrail basını, Tel Aviv yönetimi ve ordu komuta kademesinin hafta sonu yüksek alarm durumunda olacağını yazmıştı.

İsrail devlet televizyonu KAN ise CENTCOM yetkilileri ile geçen hafta görüşen İsrailli üst düzey askeri yetkililerin Tel Aviv yönetiminin İran'a saldırıların yeniden başlatılmasını istediği yönündeki mesajını ilettiği belirtilmişti.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, X hesabından paylaştığı mesajında, Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için Meclis'in hazırladığı mekanizma hakkında bilgi verdi.

Azizi, yakında açıklanacağını belirttiği mekanizmanın, "İran'ın ulusal egemenliği ve uluslararası ticaret güvenliğinin garanti altına alınması çerçevesinde hazırlandığını" belirtti.

Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin belirlenmiş bir güzergah üzerinden yapılacağını aktaran Azizi, "Bu süreçte, yalnızca ticari gemiler ve İran ile işbirliği yapan taraflar bundan faydalanacaktır. Bu mekanizma kapsamında sağlanan uzmanlaşmış hizmetler için gerekli ücretler tahsil edilecektir" ifadelerini kullandı.

Azizi, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan gemilerin geçişini sağlamayı amaçladığını iddia ettiği "Özgürlük Projesi" adı verilen operasyona işaret ederek, "Bu rota, sözde 'özgürlük projesi' operatörlerine kapalı kalacaktır" açıklamasını yaptı.

ABD ve İsrail'in İran'a muhtemel saldırılar için yoğun hazırlık yaptığı iddiası

ABD ve İsrail'in "gelecek hafta gibi erken bir tarihte" İran'a muhtemel saldırılar düzenlemeye yönelik yoğun hazırlık yürüttüğü iddia edildi.

The New York Times gazetesinin haberine göre, isimlerini açıklamak istemeyen, Ortadoğu konusunda yetkili iki kaynak, ABD ile İsrail'in İran'a karşı atabileceği adımlara ilişkin açıklama yaptı.

ABD ve İsrail'in, "gelecek hafta gibi erken bir tarihte" İran'a yönelik saldırıların yeniden başlaması ihtimaline karşı yoğun hazırlık yürüttüğünü öne süren yetkililer, bunların "ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yapılan en kapsamlı hazırlıklar" olduğunu kaydetti.

Yetkililer, Trump'ın "askeri saldırıları yeniden başlatmaya karar vermesi" halinde, seçenekler arasında İran'ın askeri ve altyapı hedeflerine yönelik daha yoğun bombardımanların düzenlenmesinin yer aldığını belirtti.

'Kara birlikleri, nükleer kaçırma' seçenekleri yine gündeme geldi

Bir başka seçeneğin ise İran'daki nükleer maddeleri ele geçirmek üzere özel harekat birliklerini sahaya göndermek olduğunu kaydeden yetkililer, Mart'ta bir kısım özel harekat mensubunun, Trump'a bu seçeneği sunmak amacıyla Ortadoğu'ya sevk edildiğini ileri sürdü.

Yetkililer, bu seçeneğin ciddi can kaybı risklerini barındırabileceğini vurgularken, ABD ve İsrail için zaferin "zor bir hedef" olabileceğini ifade etti.

Bölgede yaklaşık 5 bin deniz piyadesi ile 82. Hava İndirme Tümeni'ne bağlı 2 bin civarında piyadenin talimat beklediğini belirten yetkililer, olası bir saha operasyonuna yeşil ışık yakılması halinde, bu birliklerin İran'ın İsfahan kentindeki nükleer tesisteki malzemelere ulaşmak için kullanılabileceğini kaydetti.

Yetkililer, bu birliklerin İran'ın petrol ihracatının merkezi "Hark Adası'nı ele geçirme çabalarında" da kullanılabileceğini ancak bunun için ordunun daha fazla kara birliğine ihtiyaç duyacağını aktardı.

ABD daha önce İran'a sızma girişiminde bulunmuş ve tuzağa düşmüştü.

İran'da İsrail ile işbirliği yaptığı tespit edilen 51 kişinin taşınır ve taşınmaz mal varlıklarına el konuldu.

Bu kişilerden 20’sinin İran’da, 31 kişinin ise yurtdışında bulunduğu aktarıldı. Malvarlıklarına el konulan kişiler hakkında soruşturmaların devam ettiği kaydedildi.

BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından, BAE Devlet Bakanı Halife bin Şahin el-Merir'in Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'deki BRICS ülkelerinin dışişleri bakanlarının katıldığı zirvede yaptığı konuşma hakkında yazılı açıklama yapıldı.

Açıklamaya göre, Bakan Merir, toplantıda yaptığı konuşmada, İran’ın BAE ve bölgedeki bazı ülkelere yönelik saldırılarının Birleşmiş Milletler Şartı, uluslararası hukuk ve iyi komşuluk ilkelerinin açık ihlali olduğunu söyledi.

Merir, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarında BAE'nin "aktif rol aldığına" yönelik tüm iddia ve tehditleri kesin şekilde reddettiklerini belirterek, ülkesinin her türlü tehdide karşı egemenlik haklarını koruma konusunda gerekli diplomatik, hukuki ve askeri haklara sahip olduğunu savundu.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nda deniz ulaşımını engellediğini de belirten Merir, ticari gemilerin hedef alınmasının ve boğazın ekonomik baskı unsuru olarak kullanılmasının bölgesel istikrar ve küresel enerji güvenliği açısından tehdit oluşturduğunu söyledi.

Bakan Merir, 28 Şubat 2026’dan bu yana İran kaynaklı yaklaşık 3 bin balistik füze, seyir füzesi ve insansız hava aracı saldırısının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini söyledi.

Merir, söz konusu saldırıların tüm sonuçlarından İran’ı sorumlu tuttu. Tahran yönetimi, ABD ve İsrail'in saldırılarında BAE'nin "topraklarını İran'a yönelik saldırılarda kullandırdığı ve aktif rol aldığı" suçlamasında bulunmuştu.

Associated Press'e (AP) açıklamada bulunan bazı ABD'li yetkililer, Savaş Bakanı Pete Hegseth'in Genelkurmay Başkanlığı'na bir emir gönderdiğini ifade etti. Yetkililer, söz konusu emirde Hegseth'in Avrupa'da halihazırda konuşlu askerlerini geri çekmek yerine Polonya ve Almanya'ya yapılacak askeri konuşlandırmaları iptal etme talimatı verdiğini öne sürdü.

Ordu ekipmanlarının çoğunun çoktan Avrupa'ya ulaştığını ve limanlarda beklediğini aktaran yetkililer, söz konusu kararla ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın başlamasından önceki seviyelere geri döneceğini belirtti.

Bu kapsamda 4 bin ABD askerinin bu hafta Polonya'ya doğru yola çıkmayacağını kaydeden yetkililer, uzun menzilli roket ve füze ateşleme konusunda eğitimli başka bir taburun da Almanya'ya yapılacak olan konuşlandırmasının iptal edildiğini ileri sürdü. 

Yetkililer, değişikliğin Pentagon'un ay başında Almanya'da konuşlu yaklaşık 5 bin ABD askerinin geri çekileceğini açıklamasının ardından geldiğini ifade etti.

NATO'dan ismini vermek istemeyen bir yetkili ise ABD'nin Polonya'ya yönelik askeri konuşlandırmasını iptal etme kararının NATO'nun caydırıcılık ve savunma planlarını etkilemeyeceğini kaydetti.

İşgalci İsrail ordusu, ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyine yeni bir hava saldırısı başlattığını bildirdi.

İsrail ordusundan yapılan yazılı açıklamada, Lübnan’ın güneyindeki "Hizbullah altyapısını hedef aldığı" öne sürülen geniş çaplı hava saldırıları düzenlendiği ifade edildi.

Lübnan resmi ajansı NNA'da yer alan habere göre, Yahmer eş-Şakif, Kefr Tebnit, Ernun, Kevseriyye ve Mervaniyye beldelerini hedef alan İsrail ordusu, beldelere ulaşan bazı yolları da bombaladı. İsrail ordusu Sayda kentindeki Babiliyye ve Gassaniyye beldelerini de hava saldırısıyla vurdu.

İsrail ordusuna ait insansız hava araçları (İHA) ise Sur kenti ve beldeleri üzerinde alçak uçuş gerçekleştirdi. Sur kentine dün de hava saldırısı düzenlenmişti.

Sağlık merkezi hedef alındı

Lübnan Sağlık Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamaya göre, İsrail dün akşam saatlerinde Haruf beldesindeki bir sağlık merkezini de hedef aldı. Saldırıda 3'ü sağlık görevlisi 6 kişinin hayatını kaybetti, 22 kişi yaralandı. Saldırı sağlık merkezindeyse büyük yıkıma yol açtı.

Ateşkese rağmen İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki saldırılarını ve ev yıkımlarını sürdürürken, Hizbullah ise ateşkesi ihlal ettiği için İsrail birliklerine saldırılar düzenliyor.

İtalyan ANSA ajansının kaynaklara dayandırdığı haberine göre, İtalyan donanması, ABD ve İsrail'in İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı ve halihazırda geçici ateşkes durumunda bulunan savaşta ateşkesin kesinleşmesi halinde Hürmüz Boğazı’nda mayın arama faaliyetleri icra edebilecek mayın avlama gemilerini hareket ettirdi.

"Crotone" ve "Rimini" isimli mayın avlama gemileri, Hürmüz Boğazı yakınlarına gitmek üzere Sicilya Adası’ndaki Augusta Limanı’ndan ayrılırken, mayın gemileri ilk aşamada Süveyş Kanalı'ndan Kızıldeniz’e geçerek Cibuti’ye gidecek.

İtalyan hükümetinin, Hürmüz Boğazı'na yönelik muhtemel uluslararası askeri bir misyonda İtalyan ordusunu görevlendirebilmesi için parlamentodan onay alması gerekiyor.

Çin ziyaretinin yansımaları devam eden ABD Başkanı Trump, Fox News kanalına verdiği röportajda İran gündemini değerlendirdi.

İran'ın direncinin farkında olduğunu ve hiçbir şeyi hafife almadığını vurgulayan Trump, yine de istemesi halinde İran'a kısa süre içinde büyük zarar verebileceklerini savundu.

İran'ın tüm altyapısına zarar vermediğini ifade eden Trump, "Her şeyi iki günde yok edebiliriz" dedi.

ABD Başkanı, İran ile diplomaside tekrarlanan aksaklıklara atıfta bulunarak, "Tahran'ın müzakerelerde güvenilmez ve öngörülemez" olduğunu savundu. Trump, "Bize istediğimiz her şeyi vereceklerdi, ama her anlaşma yaptıklarında, ertesi gün sanki o konuşmayı hiç yapmamışız gibi davranıyorlar. Bu herhalde beş kez oldu. Onlarda bir sorun var" iddiasında bulundu.

Trump ayrıca olası bir çözümün askeri veya diplomatik olabileceğini ve bunun İran'ın tutumuna bağlı olacağını kaydederek, "Ya şiddetli olacak ya da şiddet içermeyecek, ben şiddet içermeyenini tercih ederim" diye konuştu.

3 Kasım'da ABD'de yapılacak Kongre seçimleri hakkındaki bir soruyu da yanıtlayan Trump, "Seçimlerin İran konusunda ne olacağına karar vermesine izin vermeyeceğim" diyerek Tahran'ın nükleer silaha sahip olamayacağı yönündeki söylemini de yineledi.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, Lübnan sınırındaki sahil bölgesinin "kapalı askeri bölge" kararının Perşembe akşamı yapılan durum değerlendirmesinin ardından alındığı bildirildi.

Açıklamada, söz konusu bölgenin İsrail'in kuzey sınırındaki Roş Hanikra ile Akşif yerleşimleri arasında uzanan 5,7 kilometrelik (3,5 mil) sahil şeridini kapsadığı belirtildi.

İsrail ordusunun kapalı askeri bölge ilanı, Roş Hanikra yerleşiminde 3 İsraillinin yaralanmasıyla sonuçlanan Hizbullah'ın Perşembe sabah saatlerinde düzenlediği insansız hava aracı saldırısından sonra geldi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, X hesabından Washington'da süren İsrail-Lübnan 3. tur doğrudan müzakerelerine ilişkin açıklama yaptı.

Sözcü Pigott, "ABD, 14-15 Mayıs tarihlerinde İsrail ile Lübnan arasında 2 gün süren son derece verimli görüşmelere ev sahipliği yaptı. Daha fazla ilerleme sağlanabilmesi için 16 Nisan'da ilan edilen ateşkes 45 gün daha uzatılacak" ifadesini kullandı.

Pigott, "müzakerelerin siyasi ayağının 2-3 Haziran'da yeniden başlayacağını ve 29 Mayıs'ta Pentagon'da her iki ülkenin askeri heyetlerinin katılımıyla güvenlik toplantısı yapılacağını" belirtti. Dışişleri Sözcüsü, görüşmelerin, "iki ülke arasında kalıcı barışın sağlanması ve karşılıklı egemenlik ve toprak bütünlüğünün tam olarak tanınmasına katkı sağlayacağına inandıklarını" vurguladı.

Göstermelik ateşkes boyunca işgalci İsrail ordusunun Lübnan'a saldırıları durmadı. Hizbullah ise direnmeye devam etti.