İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, "Ulusal Fars (Basra) Körfezi Günü" dolayısıyla yayımladığı mesajda, ABD’nin deniz ablukası girişimlerine değindi.

Basra Körfezi’nin güvenliğinin yalnızca kıyı ülkelerinin işbirliğiyle sağlanabileceğini aktaran Pezeşkiyan, bölgenin "tek taraflı yabancı müdahalelere açık bir alan" olmadığını vurguladı.

Pezeşkiyan, Basra Körfezi’ni "İran’ın ulusal kimliğinin ayrılmaz bir parçası ve ülkenin egemenliğinin sembolü" olarak nitelendirerek, son dönemde deniz ablukası ve ticaret yollarına yönelik kısıtlama girişimlerinin İran’a baskı kurma amacı taşıdığını belirtti.

ABD’nin deniz ablukası ve deniz ticaret yollarına yönelik kısıtlama girişimlerinin, uluslararası hukuka bölge halklarının çıkarlarına ve küresel barış ile istikrara aykırı olduğunu dile getiren Pezeşkiyan, "Her türlü deniz ablukası ve kısıtlama girişimi başarısızlığa mahkumdur" ifadelerini kullandı.

Basra Körfezi’ndeki güvensizliğin sorumluluğunun ABD ve İsrail'e ait olduğunu ifade eden Pezeşkiyan, "İran, Fars Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin koruyucusu olarak, düşman ülkeler hariç, seyrüsefer özgürlüğü ve deniz güvenliği ilkelerine bağlı kalmaya devam etmektedir ancak bu ilkelerin uygulanması, İran milletine ve egemenliğine saygıyla birlikte olmalıdır" dedi.

Pentagon yetkilileri, İran'a saldırıların sekizinci haftasında ABD’ye toplam maliyetin yaklaşık 25 milyar dolar olduğunu açıkladı. 

Pentagon, çatışmanın başından bu yana Kongre’ye resmi bir maliyet güncellemesi sunmadığı için eleştirilerin odağındaydı. Pentagon Denetçisi Jules Hurst, Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'nde yaptığı sunumda, 25 milyar dolarlık harcamanın büyük kısmının mühimmat giderlerinden oluştuğunu belirtti.

Bu tutara operasyonel giderler, bakım çalışmaları ve ekipman değişimleri de dahil edildi. Hurst, harcamaların mevcut bütçe içerisindeki "beklenmedik durum operasyonları" fonlarından karşılandığını ifade etti.

Net bir döküm sunulmadı

Ancak bazı milletvekilleri, vergi mükelleflerinin parasının tam olarak nerelere harcandığına dair net bir döküm sunulmamasına tepki gösterdi. 

Askeri müdahalenin maliyeti, ülkede savunma bütçesi ve ek ödenek tartışmalarını da beraberinde getirdi. Saldırılar başladığında, maliyetin ilk altı gün içinde 11,3 milyar dolara ulaştığı bildirilmişti.

Washington Post (WP) gazetesinin ismini açıklamak istemeyen ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre, ABD'ye ait "USS Gerald R. Ford" uçak gemisi ilerleyen günlerde Ortadoğu'dan ayrılacak ve ülkeye dönüş yolculuğuna başlayacak.

Uçak gemisinin bölgeden tam olarak ne zaman ayrılacağı belirsizliğini koruyor.

Yetkililer, Venezuela'daki haydutluk ile İran saldırıları dahil yaklaşık 10 aydır görevde olan geminin, 4 bin 500 denizciyle Ortadoğu'dan ayrılıp ülkeye dönüş yolculuğuna başlayacağını öne sürdü. Bir yetkili de söz konusu uçak gemisinin Mayıs'ın ortalarına doğru Norfolk Limanı'nın bulunduğu Virginia eyaletine varmasının beklendiğini ileri sürdü.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi, New York’taki BM Genel Merkezi’ndeki "Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) Taraf Devletlerin 11. Gözden Geçirme Konferansı" çerçevesinde basın toplantısı düzenleyerek, gazetecilerin sorularını cevapladı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından sonra UAEA denetçilerinin, İran'daki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun durumunu bilmediklerini aktaran Grossi, bunun nedeninin ise kilit bölgelere erişim eksikliği olduğunu söyledi.

Grossi, ABD/İsrail saldırılarından sonra sahadaki güvenlik koşullarına işaret ederek, İran’daki nükleer malzemenin ne durumda olduğunu teyit edemeyeceklerini vurguladı.

Grossi, saldırılardan önce İran’ın UAEA tarafından mühürlenmiş yaklaşık 440 kilograma yakın yüksek oranda zenginleştirilmiş nükleere sahip olduğu bilgisini paylaştı.

Geçen yıl Haziran'daki saldırılardan sonra bu nükleer malzemenin hala yeraltına gömülü kalıp kalmadığı sorusuna Grossi, net bir yanıt vermedi.

Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, "Denizcilik alanında su yollarının güvenliği ve korunması" başlığıyla toplanan BM Güvenlik Konseyi'nde konuştu. 

"Türkiye'nin deniz güvenliğine, seyrüsefer özgürlüğüne ve denizde hukukun üstünlüğüne büyük önem verdiğini" belirten Yıldız, "Türkiye, seyrüsefer özgürlüğünün ve deniz güvenliğinin sağlanmasının, devletler arasında sürekli işbirliğini gerektiren uluslararası bir çaba olduğuna inanmaktadır" dedi.

"Türkiye, ateşkesin sağlanması ve sürdürülmesi ile diyalog ve diplomasi yoluyla gerilimin azaltılması için yoğun çaba sarf etmektedir" diyen Yıldız, uluslararası hukuka uygun olarak Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması gerektiğini söyledi. Yıldız, Hürmüz Boğazı'nın "jeopolitik bir araç olarak kullanılmaması" gerektiğini vurguladı.

Boğazın hukuki statüsüne yeni kısıtlamalar getirme veya yeni bir düzen kurma girişimlerinin gerçekçi olmadığını ifade eden Yıldız, "Türkiye'nin bu süreçte üzerine düşen rolü oynamaya tam olarak kararlı olduğunu" kaydetti.

Tesnim Haber Ajansı'na göre, İranlı bir yetkili, Touska kargo gemisinde bulunan İran vatandaşlarının serbest bırakılması için diplomatik girişimlerin sürdüğünü ifade etti.

İsmi açıklanmayan yetkili, gemide bulunan 28 İranlı mürettebattan 6'sının serbest bırakıldığını ve İran'a döndüğünü, geride kalan mürettebatın da serbest bırakılması için çalışmaların devam ettiğini belirtti.

Trump, 19 Nisan'da Umman Körfezi'nden Hürmüz Boğazı'nı geçmeye çalışan İran bayraklı "Touska" adlı kargo gemisine müdahalede bulunarak el konulduğunu duyurmuştu. İran Silahlı Kuvvetleri'nin de buna misilleme olarak ABD'ye ait bazı savaş gemilerine insansız hava aracı (İHA) saldırısı düzenlediği bildirilmişti.

İran devlet televizyonu Press TV'ye konuşan ismi açıklanmayan üst düzey bir güvenlik yetkilisi konuya ilişkin açıklama yaptı. Açıklamada, ABD'nin deniz ablukasına yakında pratik ve "emsalsiz bir eylemle" karşılık verileceği belirtildi.

"İran Silahlı Kuvvetleri'nin şu ana kadar gösterdiği itidalin, diplomasiye bir şans vermek ve ABD'nin, İran'ın savaşı kalıcı olarak sona erdirme koşullarını öğrenmesine ve kabul etmesine olanak sağlamak amacı taşıdığı" ifadeleri kullanıldı.

Trump yönetiminin deniz ablukası 13 Nisan'dan bu yana sürüyor.

Axios'un haberine göre Trump yönetiminin müzakereye zorlamak için İran'a kısa ama güçlü saldırı dalgası düzenleyebileceği belirtildi.

"Planlar, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM tarafından hazırlandı" denildi.