7 Haziran seçimlerinden önce Demirtaş'ın "Seni başkan yaptırmayacağız" açıklaması çok konuşulmuş, bu sözler HDP'nin seçim sloganı haline gelmişti. 1 Kasım seçimlerinden önce sloganı revize ederek "seni yine başkan yaptırmayacağız" diyen HDP, seçimden sadece 3 gün sonra başkanlık sistemine destek açıklamaları yapmaya başladı. AKP'nin destek arayışına bile başlamadığı, referandum için ihtiyaç duyacağı "13 vekile" ilişkin tartışmaların bile yoğunlaşmadığı bir tabloda art arda gelen açıklamalar oldukça dikkat çekici.

HDP tarafından önerilen modelin Erdoğan'ın daha önce defalarca dile getirdiği ve istediği Meksika tipi başkanlık modeli olması ise dikkat çekici bir diğer nokta.

'SENİ BAŞKAN YAPTIRACAĞIZ AMA...'

AKP'nin 1 Kasım'da yüzde 49'la tek başına iktidara gelmesi ve 317 vekil çıkarması başkanlık sistemi tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Başkanlık sistemini referanduma taşımak için sadece 13 vekile ihtiyaç duyan AKP, yeni anayasa için önce CHP'nin kapısını çalacağını açıkladı ancak henüz başkanlık sistemine ilişkin net bir açıklamada bulunmadı.

Buna karşın dün bir basın açıklaması yapan Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Erdoğan'ın bu konudaki görüşünü de aktararak başkanlık sistemi için referandumun sinyalini verdi.

Haber

Cumhurbaşkanlığı'ndan Başkanlık Sistemi açıklaması: Referandum sinyali geldi

AKP ve Erdoğan cephesinde süreç bu şekilde ilerlerken başkanlık sistemine ilişkin en net çıkış HDP'den geldi. Seçim öncesindeki söylemini neredeyse tamamen terk eden HDP, bizzat Parti Sözcüsü aracılığıyla ilk sinyali verdi. HDP'nin Parti Sözcülüğü görevini yapan Mazlumder eski Genel Başkanı Ayhan Bilgen, Cumhuriyet'e yaptığı açıklamada "Anayasa metnini tabulaştırmak, 'başkanlığı tartışmayız, şunu asla tartışmayız' gibi yaklaşımlar demokratik bir anayasa süreciyle bağdaşmaz. Her şey tartışılabilir" ifadelerini kullandı.

Bu açıklama sonrası gelen tepkilerin ardından bir açıklama daha yapan Bilgen, bu kez sözlerinde "kısmi" bir düzeltme yapmak zorunda kalırken "Yerel yönetimlerin güçlü olduğu güçler ayrılığına dayalı parlamenter sistemi savunuyoruz. Başkanlığa karşıyız. Her şeyi tartışmaya varız. Başkanlığa karşı durmakta ısrarlıyız" dedi.

Ancak HDP cephesindeki başkanlık açıklamaları bununla da sınırlı kalmadı.

DOĞAN VE FIRAT ÇIKIŞI

Bilgen'in hemen ardından BBC Türkçe'ye konuşan AKP kurucularından HDP Mersin Milletvekili Dengir Mir Mehmet Fırat, "ABD tipi başkanlığa karşı değiliz" açıklamasında bulundu. Fırat, ''Saddam usulü bir başkanlık usulünü kabullenemeyiz. Çünkü orada demokrasi yok. Amerika, Meksika tipi bir öneri gelirse de referanduma da gitmeden Genel Kurul'da kabul ederiz. Bir çekincemiz yok" dedi.

HDP İstanbul Milletvekili Celal Doğan ise, "Başkanlık sistemi, demokrasinin içerisinde bir sistem. Buna itirazım yok ama nasıl bir başkanlık isteniyor bunun tartışılması gerekir" ifadelerini kullandı.

ERDOĞAN'IN İSTEDİĞİ BAŞKANLIK MODELİ

Doğan ve Fırat'ın açıklamasının en dikkat çekici unsurlarından birisi önerdikleri modelin Erdoğan'ın kafasındaki model olması. Cumhurbaşkanı Erdoğan daha önce defalarca Meksika ve ABD tipi modelleri önermiş ancak öne çıkardığı model Meksika modeli olmuştu. HDP'li vekillerin önerisini yerinde bulan AKP'nin yayın organı Star, "Meksika'da ABD'den çok daha geniş yetkilere sahip bir başkanlık sistemi var. Erdoğan'ın da örnek verdiği bu sistemde Başkanı tek turlu seçimle halk seçiyor. En fazla oy alan kişi Başkan oluyor" ifadelerini kullandı.

Erdoğan ise 25 Şubat 2015 muhtarlar buluşmasında “Bizim genlerimizde aslında başkanlık sistemi vardır” demiş, Meksika’da yasama organı başkanının, devlet başkanı olduğunu vurgulayarak şunları söylemişti:

Çalışmalar nasıl diyorum, ‘Biz gayet halimizden  memnunuz, iyi gidiyor’... ABD’ye bakıyorsun... Dünyada en ileri demokrasi nerede? Sorulduğunda ABD, ekonomi de hakeza ABD deniyor. Enteresandır onlar da parlamenter demokrasiyle bir yere kadar geldiler orada patinaj başladı. Başkanlık sistemine geçtiler, bir anda yükseldiler. Başkanlık sisteminde parlamento iki kamaralı sistem olur, tek olur. Biz tek olmasının isabetli olacağını düşünüyoruz. Yani hem senato hem millet meclisi olmasına gerek yok. Aynen bugünkü gibi olur ve başkana verdiği yetki neyse sen  ancak o yetkiyi kullanabilirsin. Ondan daha ileri gidemezsin ve denetim noktasında güçlüdür. İyi hesaba çeker.

Haber

Meksika tipi başkanlık sistemi nedir?

TABLO TAMAMLANIYOR: ÖCALAN SULTANLIĞA KARŞI, BAŞKANLIĞA DEĞİL

HDP içerisinden gelen bu açıklamalara son halka ise bugün eklendi. Radikal'den Ezgi Başaran'ın köşesinde yer verdiği bir HDP milletvekilinin başkanlık sistemine ilişkin görüşü şöyle:

Kandil’in karar vermesi gereken bir husus var. Türkiye içinde mi kalacaksın, Türkiye dışında mı? Ben ikinci seçeneği işaretleyip ona göre hareket ettiklerini düşünüyorum. Bu durumun Öcalan’ın hoşuna gittiğini de sanmıyorum. Öcalan Erdoğan’la çatışmak istemedi hiçbir zaman. Onun karşı olacağı nokta da başkanlık değil, sultanlıktı. Yoksa başkanlığı tartışmakta ne var… Ben bunları hep söyledim ama dinletemedim çünkü bazı parti yöneticilerimizin aklına Türkiye’nin solcuları girdi.

Seçimlerin ardından ortaya çıkan tabloya ilişkin bir köşe yazısı kaleme alan Nuray Mert, PKK'nin çatışma sürecini eleştirirken "Türkiye 7 Haziran şansını yitirdi, HDP büyük oy kaybına uğradı, olanlar onun kararı değilse bile, üzerine büyük gölge düştü. Dahası, korkarım Kürt barış süreci bir kez daha Başkanlık pazarlığına mahkûm hale geldi" ifadelerini kullandı.

DEMİRTAŞ'TAN AÇIKLAMA

Konuya ilişkin HDP Eş Genel Başkanı Demirtaş tarafından yapılan açıklamada "Türkiye’ nin yeni Anayasa'ya ihtiyacı var. Tartışmanın Başkanlık sistemi üzerinden yapılması yanlıştır. Güçlendirilmiş demokratik parlamenter sistemle, güçlendirilmiş yerinden yönetim istiyoruz. Başkanlık tartışması konusunda tutumumuzu değiştirecek hiçbir şey görmüyorum” ifadeleri kullanıldı.

Önümüzdeki sürecin en önemli gündem maddesi olması beklenen 2. Cumhuriyet'in anayasasına HDP'den "Yerel yönetimlerin güçlü olduğu, güçler ayrılığına dayalı parlamenter sistemi savunuyoruz" açıklaması temelinde destek gelmesi sürpriz olmayacak.  

Bu tartışmalarda pazarlık unsurunun başkanlık sistemi olması da...