Türkiye'nin tüm camilerinde 30 Aralık 2016 cuma günü cuma hutbesinde Diyanet İşleri Başkanlığınca hazırlanan "Ömür nimeti" başlıklı bir hutbe okundu. Hutbede, yaklaşan yeni yılı kutlayanlara yönelik suçlayıcı ifadeler kullanıldı. Hutbede yeni yılı kutlamak "gayrimeşru tutum ve davranış", "israf", "değerlerimizle örtüşmeyen" ve "üzücü" olarak mahkum edildi.  

Bunun üzerine Gericiliğe Karşı Aydınlanma Hareketi'nin ilk çağrıcılarından olan Av. Özlem Şen Abay 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu çerçevesinde BİMER'e başvurarak bir dizi soru yöneltti.  

İŞTE O SORULAR

Av. Özlem Şen Abay, 2016, 2014 ve 2004 yılındaki cuma hutbelerinden örnekler vererek, Diyanet İşleri Başkanlığının "suçlayıcı" ve "ayrımcı" dil kullanmasını eleştirdi. Av. Abay, BİMER'e şunları sordu:

• Herşeyden önce ülkemiz gibi geniş bir coğrafyada, farklı yapı ve inançlardan oluşan bir nüfus dikkate alındığında farklı dünyalar ve farklı kültürlerden kasıt nedir? Yılbaşı kutlamaları dünyanın hemen tamamında yapıldığına göre, bunu sadece Hristiyanlıkla ve Noel ile bağdaştırmak mümkün müdür? Miladi takvime göre bir yılın sonuna işaret eden eden yılbaşı ile Hristiyan inancına göre İsa Peygamberin doğumu olarak kutlanan Noelin birbirlerine yakın tarihlerde olması yılbaşının bir Hristiyan geleneği olarak gösterilmesinde etkili kılınmak mı istenmektedir?   
• 30.12.2016 tarihli hutbede geçen “gayrimeşru” tabirinden ne anlaşılması gerekmektedir? Bu deyim “yasa dışı” mı “din dışı” mı olarak değerlendirilmelidir? Örneğin hutbelerde geçen içki (sarhoşluk) ve kumar gibi faaliyetler zaten 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun  34. ve 35. maddelerinde belirli koşullarda yaptırıma bağlanmış durumdadır. Bunun dışında ayrıca gayrimeşruluk vurgusuna gerek var mıdır? Din dışılık kast ediliyorsa “laiklik ilkesi doğrultusunda” varlığını Anayasa'nın 136. maddesinden alan Başkanlığınız hangi dine aykırılığa vurgu yapmaktadır?
• Kaldı ki; özellikle yılbaşılarında büyük rağbet gören “Milli Piyango” gibi piyangolar devlet gözetim ve denetiminde yapıldığına göre burada devletin “gayrimeşru” bir tutumu mu söz konusudur?
• İstikrarlı bir şekilde yayınlanan özellikle içki ve kumar odaklı yılbaşı hutbeleri ile yaratılmak istenen bir algı mı vardır? İnsan ve toplum sağlığına zararlı anılan faaliyetlerin yanı sıra hırsızlık, yolsuzluk, haksız kazanç sağlama, çocuk istismarı, şiddet gibi eylem ve suçlara hutbelerde hangi oranda yer verilmektedir?         
• İslam dininin eğlence anlayışı nedir? Eğlence sadece içki, kumar ve israfı mı çağrıştırmaktadır? İnsanların yeni bir başlangıç olarak gördükleri yeni bir yılı akrabaları, dostları, komşuları ile bir araya gelerek kutlamalarında dinen ne tür bir sakınca vardır?

BAŞBAKANLIKTAN İKİ AY SONRA YANIT: PEYGAMBERİMİZİN...

Av. Özlem Şen Abay'a başvurusundan yaklaşık 2 ay sonra yanıt geldi. Başbakanlığın yanıtında kullanılan ifadeler, laik bir hukuk devletinde Başbakanlık kurumunun kullanmaması gereken ifadeler olarak dikkat çekti. Başbakanlığın bir kurum olarak, herhangi bir dinin peygamberine "peygamberimizin" dememesi gerektiği gerçeğini görmezlikten gelen BİMER, yanıtında "peygamberimizin bir hadisinden hareketle" cümlesini kullandı. 

Laik bir devletin resmi bir kurumu olan Başbakanlığın, yanıtında "peygamberimiz" ifadesinin kullanılması, akıllara "Başbakanlığın peygamberi hangi peygamber" sorusunu getirdi.

İŞTE O YANIT

Başbakanlık İletişim Merkezi şu yanıtı verdi:  

"E-postanız incelenmiştir.

Bu doğrultuda 30 Aralık 2016 tarihinde okunan 'Ömür Nimeti' adlı hutbede, bir yılın bitip yeni bir yılın başlaması münasebetiyle Peygamberimizin bir hadisinden hareketle zamanın iyi değerlendirilmesi ve muhasebe bilinci vurgulanmıştır. Mezkûr hutbe ve e-postanızda dile getirdiğiniz diğer hutbe ve açıklamaların hepsi birer tavsiye niteliğinde olup icbar edici ve hedef gösterici bir amaca matuf değildir. İlginize teşekkür eder, çalışmalarınızda başarılar dilerim."

AV. ÖZLEM ŞEN ABAY: DİYANET BU KONUDA GÖRÜŞ AÇIKLAYAMAZ!

Başbakanlık İletişim Merkezinden gelen yanıtı soL'a değerlendiren Av. Özlem Şen Abay, "Diyanet yeni yıl kutlamaları hakkında görüş açıklayamaz, telkinde bulunamaz" dedi. 

Abay şunları söyledi:

"Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yılbaşı öncesinde okutmuş olduğu hutbeler ile yaptığı kimi açıklamalara dair görüş ve sorularımıza verdiği yanıt aslında itiraz noktamızı özetliyor. Biz Diyanet’in hangi amaçla yapılırsa yapılsın; yeni yıl kutlamalarına dair herhangi bir görüş açıklayamayacağını söylüyoruz. Diyanet 'yeni yıl kutlamaları' hakkında görüş açıklayamaz, yurttaşlar üzerinde telkinde bulunamaz. Zira tüm dünyada yapılan kutlamaların içeriği, her coğrafyada farklı olabileceği gibi, her yurttaşın kendi inisiyatifi ile de belirlenir. Ülkemizde yeni yılı karşılamak adına yurttaşlarımızın yaptığı kutlamalara dair Diyanetin her ne ne şekilde olursa olsun söyleyebileceği bir söz olmamalıdır. Aksi yalnızca laiklik ilkesine değil aynı zamanda kişilerin temel hak ve hürriyetlerine de aykırı bir tutumdur. Aydınlanma Hareketi olarak yurttaşlarımızın laiklik temelinde şekillenen tüm hak ve özgürlüklerine sahip çıkmaya devam edeceğiz."