İlk ismi Avrupa Uluslar Kupası olan turnuva, ilk kez 1960 yılında ve bugün de olduğu gibi Fransa’da düzenlenmişti. Milli takımlar düzeyinde organize edilen ilk uluslararası organizasyon ve de şu anda düzenlenmekte olan Avrupa Futbol Şampiyonası’nın öncülü kabul edilen şampiyonayı Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) kazanmıştı.

Savaşın yaralarını henüz tam olarak saramayan Sovyetler Birliği, soğuk savaşın soluğunun keskin bir biçimde hissedildiği bu dönemlerde turnuvaya katılmıştı. Dönemin siyasi iklimi de oldukça sert ve gerilimliydi. Turnuvaya olan büyük ilgiye rağmen, anti-komünizm Sovyet sosyalizmine karşı her yer ve özel anda nefretini kusmaya çalışıyor, futbol da bundan nasibini alıyordu. İlginç bir şekilde, Batı Almanya, İngiltere ve İtalya gibi ülkeler birer birer turnuvadan çekiliyor, kendilerince bir ‘yalnızlaştırma’ politikası kurguluyorlardı.

Sovyetler Birliği bu şartlarda katıldığı turnuvada, ilk turda başka bir sosyalist ülke Macaristan’ı geçti. O dönemlerde faşist uygulamalar ile inim inim inleyen İspanya, turnuvaya katılan ülkelerden bir tanesiydi. Ülkeyi faşist bir diktatörlük ile ‘yöneten’ Franco, çekilen kurada SSCB ile eşleşmesi sonrasında, SSCB’nin ülkelerine girmesine izin vermiyordu. Bu durum ise, Sovyetler Birliği’ni hükmen yarı finalist yapıyordu. Turnuvada SSCB ile karşılaşmayı reddeden, Sovyet insanının aydınlık yüzlerine katlanamayan Franco’nun İspanya’sı, turnuva dışında kalmıştı. 1960 Futbol Şampiyonası’nın en yakıcı olaylarından biri de kuşkusuz buydu.

Turu geçen ‘Kızıllar’, Fransa’da düzenlenecek olan dörtlü finallere hak kazanmıştı. Diğer dörtlü final yer opsiyonları, yarı finalist olan Çekoslovakya, Yugoslavya ve SSCB idi. Ancak, her nedense, bu ülkeler tercih edilmemiş, finaller Marsilya ve Paris kentlerine alınmıştı. Yarı finalde Çekoslovakya’yı 3-0 ile geçen SSCB ile, ‘ev sahibi’ Fransa’yı yenen Yugoslavya, finalde birbirlerine rakip olmuşlardı.

Çekoslovak oyuncular Bublik ve Pavloviç, Fransa’yı 4.’lüğe itmişler, sıra ise finale gelmişti. Ünü stat, ‘Stade Velodrome’ Fransa için o gün kabus gibiydi. Paris’teki buluşma ise, Yugoslavya’nın golü ile başlamış, SSCB 6 dakika sonra Metreveli ile eşitliği yakalamıştı.

Uzatlamarda, 113. dakika ise 80 ine merdiven dayayan, Torpedo/Rostselmaş’ta yetişen Sovyet futbolcu Viktor Vladimiroviç Ponedelnik’in dakikasıydı. Golü atan Ponedelnik, Sovyetler Birliği’ni Avrupa Şampiyonu yapıyor, Yugoslavlar üzerinde baskı kurmaya çalışan ve envai çeşit dedikodu üreten Fransız lobisini Paris’te, Parc De Princes’te susturuyordu.

Bugün bu kupa, ‘sosyalizmsiz’ sürdürülmeye çalışılıyor.

Hem tatsız, hem eksik hem de heyecansız…

Kısa bir süre daha…