Romanlardan dizi üretmek, dizi karakterleri üzerinden tüketim malzemelerinin satışını pompalamak, dizileri yurtdışına satarak ihracatı arttırmak gibi çeşitli “yenilikçi” yollar keşfeden serbest piyasa, şimdi de dizilerin eğitime sızmasının yolunu buldu.

Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) için deneme sınavları hazırlayan bir yayıncılık firması, psikoloji konusundaki sorular için televizyon dizilerindeki karakterleri kullanıyor. Firmanın psikoloji alanındaki sorularını hazırlayan Dr. Muhammet Genç, dizilerin eğitimde pozitif etkisi olduğunu iddia etti.

Önceki deneme sınavında Aşk-ı Memnu dizisindeki Behlül karakteri üzerine bir soru hazırlayan Genç, şimdi de Geniş Aile dizisindeki karakterlerden kimlik analizi sorusu üretiyor. Genç, Behlül ve Şukufe’den sonra, Ezel dizisi üzerinde de karakter analizi çalışması yürüttüğünü ifade etti. Kurtlar Vadisi’nin Polat’ı da KPSS deneme testlerini çözen adayların karşısına çıkan dizi karakterlerinden biri.

Vay be ne kuramcı dizilerimiz var!
Türkiye genelinde 25 bin memur adayının girdiği KPSS 4. deneme sınavında, Geniş Aile dizisindeki Cevahir karakterinin, “kendi yeteneğinin farkına varamayan, girdiği her işi batıran ve faydasız biri” olduğu belirtilerek, bu kimliğin James Marcia’nın ‘Kimlik Statüleri Kuramı’ndaki hangi kimliğe uyduğu soruldu. Eğitimde benzetmenin sınırlarını aşan bu yöntemle, ders çalışmaktan çok dizilerin izlenerek karakterlerin akılda tutulması destekleniyor. Memur adayının Cevahir’i yakından tanıması yeterli. Nihayetinde sorunun doğru yanıtının “dağınık” olduğunu bulmak için Marcia’nın kuramını etraflıca öğrenmeye gerek kalmıyor. Memur adayları, Şukufe sayesinde de Erik Erikson’un “Psikososyal Gelişim Kuramı”nı daha bir güzel öğreniyor.

Şehrazat küpesi, Bihter çizmesi
Dizilerin izlenmesi bin bir değişik yolla teşvik ediliyor. Ancak bu, dönem dönem her yerde konuşulan karakterler ve dedikodular yaratmaktan öte insanlara hiçbir şey vermiyor. Karakterler özellikle gençlere sevdiriliyor ve onlar üzerinden yeni ürünler piyasaya daha hızlı tutunduruluyor. İşte birkaç örnek:

- Binbir Gece dizisinin Şehrazat karakterinin kullandığı küpeler bir dönem “Şehrazat küpesi” adıyla anıldı ve “yok sattı.”

- Aşk-ı Memnu’daki Bihter her bölümde en az 5 kez kıyafet değiştiriyor ve onun da en çok çizmeleri piyasaya servis ediliyor. Bihter karakteri şu anda ünlü bir deodorant firmasının reklamlarında oynuyor.

- Yine aynı dizide Behlül’ün odasında bir süre asılı kalan Paris Eiffel Kulesinin büyük boy fotoğrafı, bir yapı markette kısa sürede on binlerce kopya sattı. Bir başka merak konusu da Behlül’ün kullandığı son model arabalardı.
- Aşk-ı Memnu üzerinden yapılan en büyük tanıtım, Ariel'in yeni seri çamaşır deterjanı için geliştirilen reklam oldu. Dizinin stil danışmanlarının, bazı sahnelere yaptığı göndermelerle dizi setinde çekilen reklam, "Bihter gibi özel olmak", "Behlül kadar yakışıklı görünmek" ve Firdevs Hanım kadar asil durmak" için Ariel'in yeni deterjanını öneriyor.

- Bu konudaki en kapsamlı çıkışı, Devlet Bakanı Zafer Çağlayan Birleşik Arap Emirlikleri ziyaretinin ardından yapmıştı. Çağlayan, yerli dizilerin Arap ülkelerinde çok beğenildiğini söyleyerek, bu diziler ve karakterleri aracılığıyla ticaretin desteklenmesinin gerektiğini, bu amaçla dizileri ihraç edeceklerini söylemişti. Çağlayan’ın aklındaki plana göre, dizilerin yabancı ülkelerde gösterilmesinin asıl faydası, oyuncuların da katılacağı reklam ve tanıtımlarla yerli malların dışarıya pazarlanması olacaktı. Çağlayan bu anlamda, ihraç edilecek “şanslı” dizilerde, “tamamen yerli malı ürünlerin (arabalar, giysiler, takılar vb) kullanılması” şartı arayacaklarını da ifade etmişti. Bu iddia dizi senarist ve yönetmenlerinden tepki almıştı.

(soL - Arzu Kayhan)