Ablukanın görünmeyen bedeli: ABD’li sanatçı annesinin tedavisi için Küba’ya geldi

ABD’li şarkı yazarı ve aktivist Ben Grosscup, demans tanısı konulan annesinin tedavisi için Küba’ya gelerek Moleküler İmmünoloji Merkezi’nden (CIM) 48 haftalık NeuralCIM ilacını temin etti.

Grosscup, Miami’ye dönüşünün ardından yaptığı paylaşımda, ABD’de mevcut tedavi seçeneklerinin annesinin hastalığının ilerlemesini durduramadığını, Küba’da geliştirilen NeuralCIM’in ise hafif ve orta şiddette Alzheimer hastalarında yürütülen klinik çalışmalarda bilişsel işlevlerin iyileştirilmesi veya durumun dengelenmesi açısından umut verici sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti.

Küba’da geçirdiği iki hafta boyunca ilacın üretim sürecini de inceleyen Grosscup, ülkenin sağlık sisteminin kâr merkezli ABD modelinden farklı olarak halk sağlığını ve toplumsal ihtiyaçları merkeze aldığını vurguladı.

Grosscup’ın değerlendirmesi, ablukanın Küba’da yarattığı kaynak ve teknoloji sıkıntılarının yanı sıra, Küba’da geliştirilen tıbbi ürünlerin ABD’deki hastalara ulaşmasının önündeki engelleri de gündeme getirmiş oldu. Küba’nın kendi olanaklarıyla geliştirdiği bir ilacın, iki ülke arasındaki siyasi ve ekonomik kuşatma nedeniyle ABD’de yaşayan hastalar açısından doğrudan erişilebilir olmaması, ablukanın etkisinin yalnızca Küba sınırları içinde kalmadığını gösteriyor.

NeuralCIM’in geliştiricileri, ilacın beyindeki iltihaplanmayı azaltmaya ve nöroprotektif mekanizmaları desteklemeye yönelik etki gösterdiğini belirtiyor. Klinik çalışmalarda, hastaların önemli bir bölümünde hafıza, yönelim, dil ve hesaplama gibi bilişsel işlevlerde iyileşme veya durumun stabilizasyonu gözlendiği bildiriliyor.

Okyanusu aşan mamografi cihazı Sancti Spíritus’a umut oldu

Küba’nın Sancti Spíritus kentindeki Camilo Cienfuegos Hastanesi, iki yılı aşkın bir aradan sonra Alman CubaSí Derneği'nin desteğiyle mamografi hizmetini yeniden verebilecek. Eski cihaz, teknik arızalar ve yedek parça tedarikindeki sıkıntılar nedeniyle atıl kalmıştı. Bu nedenle hastalar bir süredir komşu illere sevk ediliyordu. Komşu kent Villa Clara’dan sağlanan haftalık beş kişilik kısıtlı kontenjan, haftada 100’den fazla hastanın başvurduğu kentte ulaşım sıkıntıları ve maddi zorluklarla birlikte ciddi sağlık sorunlarına yol açıyordu.

Meme hastalıklarının tanısı, cerrahi planlama ve tedavi takibinde vazgeçilmez bir araç olan mamografi cihazının yokluğu nedeniyle özellikle genç kadınlarda meme koruyucu ameliyatlar uygulanamıyor, zorunlu olarak daha radikal yöntemlere başvuruluyordu. Ayrıca 2026 yılı içinde kentte üç erkek hastaya da meme kanseri teşhisi konulması, bu hizmeti toplum sağlığı açısından daha da önemli hale getirdi.

CubaSí’nin bağışı kapsamında gönderilen mamografi cihazı ve ek floroskopi donanımı, 7 ton taşıma kapasiteli bir araçla Guantánamo’dan hastaneye ulaştırıldı. Hastanenin elektromedikal uzmanları tarafından cihazın montajı ve ilk test çekimi tamamlandı. Görüntüler hastanenin dijital ağına aktarılacak ve doktorlar bunları basılı filme ihtiyaç duymadan bilgisayar ekranlarından inceleyebilecek.

Cihazın son ayarlarının yapılması ve personelin yeni sisteme uyum sağlaması için yaklaşık 30 günlük bir test ve hazırlık süreci öngörülüyor. Ardından ameliyat adayları ve onkoloji takibindeki hastalara öncelik verilerek mamografi hizmetinin yeniden sunulmasına başlanacak.

İthal yağ bağımlılığı son buluyor

Küba, ithalata bağımlılığı azaltma ve yerli üretim kapasitesini genişletme çerçevesinde Baracoa’daki stratejik hindistan cevizi yağı tesisinin işletmesini karma şirket BioCubaCafé S.A.’ya devretti.

Küba’da bu alandaki tek tesis olma özelliğini taşıyan Baracoa hindistan cevizi yağı ekstraksiyon tesisi, Agroforestal S.A. ile İtalyan yatırımcıların ortaklığıyla 2023 yılında kurulan BioCubaCafé S.A.’nın yönetimine geçti.

Şirket tarafından yapılan açıklamada, kararın temel amacının ithalata bağımlılığı azaltarak insan tüketimine uygun, yüksek kaliteli hindistan cevizi yağını ülke içinde üretmek olduğu belirtildi.

Yeni üretim modelinin yalnızca yağ üretimiyle sınırlı tutulmaması planlanıyor. Hindistan cevizi küspesi ve lifinin yanı sıra aktif karbon üretiminde kullanılabilecek ahşap gibi yan ürünlerin de değerlendirilmesiyle daha bütünlüklü bir üretim zinciri oluşturulması hedefleniyor.

Üretimin sürekliliği ise yalnızca sanayi tesisinin kapasitesine değil, hammaddenin düzenli teminine bağlı. Bu nedenle üreticilere yönelik yeni bir teşvik paketi de devreye sokuluyor. Rekoltenin artırılması amacıyla çiftçilere döviz, gıda kolileri ve ulusal para birimi üzerinden farklı ödeme biçimlerinin sunulması planlanıyor.

Küba açısından bu girişim, ablukanın ağırlaştırdığı dış finansman, ithalat ve tedarik sorunları karşısında temel girdilerin mümkün olduğunca ülke içinde üretilmesine dayanan yaklaşımın bir başka örneği. Hedef yalnızca tek bir ürünü üretmek değil, mevcut hammaddeden mümkün olduğunca fazla ekonomik değer yaratabilecek bütünleşik bir üretim zinciri kurmak.

Hayvancılıkta yapay zekâ modeli 

Küba, tarım ve hayvancılıkta üretkenliği artırmak ve gıda ihtiyacını karşılamak amacıyla yapay zekâ ve dijital teknolojilerden yararlanmaya yönelik uluslararası iş birliklerini genişletiyor.

Camagüey Üniversitesi uzmanları, Sagrit Projesi kapsamında İspanya ve İtalya’daki dijital tarım uygulamalarını incelerken, bu deneyimlerin Küba’nın kendi üretim koşullarına uyarlanması üzerinde çalışıyor.

Fransa Ulusal Tarım, Gıda ve Çevre Araştırma Enstitüsü (INRAE) ile yürütülen AI4DIET projesi de bu çalışmaların bir parçası. Projede yapay zekâ teknolojilerinin çiftlik hayvanlarının beslenmesinde kullanılması, yem rasyonlarının daha doğru biçimde belirlenmesi ve hayvancılıkta kaynakların daha verimli kullanılabilmesi hedefleniyor.

Küba açısından dijital teknolojiler, yüksek maliyetli girdilere dayalı bir tarımsal dönüşümden çok, mevcut kaynakların daha verimli kullanılmasına ve bilimsel kapasitenin üretim süreçleriyle bütünleştirilmesine hizmet eden araçlar olarak öne çıkıyor.

Küba bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadelede önleyici yaklaşımı güçlendiriyor

Havana, kanser, diyabet ve kalp-damar hastalıkları gibi bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi, erken tanısı ve tedavisine ilişkin uluslararası bir buluşmaya hazırlanıyor. Etkinlikte sağlık çalışanlarının deneyim paylaşımının yanı sıra risk faktörlerinin erken saptanması, tanı ve izlem süreçlerinin güçlendirilmesi ve sağlık personelinin yetkinliklerinin geliştirilmesi ele alınacak.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bulaşıcı olmayan hastalıklar her yıl yaklaşık 41 milyon kişinin ölümüne neden oluyor ve küresel ölümlerin büyük bölümünü oluşturuyor. Küba’da da toplumun sağlık tablosunda önemli bir yer tutan bu hastalıklar, yalnızca ölüm oranları açısından değil, uzun süreli bakım gereksinimi ve yarattıkları engellilik nedeniyle sağlık sistemi açısından da önemli bir yük oluşturuyor.

Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte kronik hastalıkların yanı sıra ruh sağlığı sorunlarının da daha fazla önem kazanması, sağlık sistemlerinin yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra tedaviye odaklanmasını yetersiz hale getiriyor.

Havana’daki buluşmanın öne çıkardığı yaklaşım da bu nedenle yalnızca tedavi kapasitesinin artırılmasına değil, erken tanı, önleme, izlem ve sağlık çalışanlarının sürekli eğitimini bir arada ele alan bütünlüklü bir sağlık politikasına dayanıyor. Bu yaklaşım, Küba’nın sağlık sisteminde uzun süredir öne çıkan koruyucu ve toplum temelli sağlık anlayışının güncel koşullara uyarlanması açısından da önem taşıyor.

Guiteras Santrali yeniden devreye girecek

Matanzas’taki Antonio Guiteras Termik Santrali’nde yüksek sıcaklık yeniden ısıtıcısının (RAT) serpantinlerinde yürütülen onarım çalışmaları tamamlandı. Onarımın ardından sistem, devreye alma öncesindeki son kontrol testine hazır hale getirildi. Testin başarılı olması halinde kazan ateşlemesinin gece saatlerinde gerçekleştirilmesi ve santralin sabah saatlerinde Ulusal Elektrik Şebekesi'ne (SEN) yeniden bağlanması planlanıyor.

Guiteras santralinin yeniden devreye alınması, Küba’nın zaten ağır baskı altında bulunan elektrik sistemindeki açığın azaltılması açısından kritik önem taşıyor. Ancak santralin yeniden üretime başlaması, enerji krizinin yapısal nedenlerini ortadan kaldırmıyor.

Elektrik üretiminde son durum

Küba Ulusal Elektrik Şebekesi'nde en yüksek üretim açığı dün 1.996 MW’a ulaştı. Gün ortasında güneş enerjisi santrallerinden sağlanan 612 MW’lık tepe güç sisteme önemli bir katkı sunsa da Guiteras, Felton ve Renté termik santrallerindeki arızalar ile Santa Cruz ve Nuevitas santrallerindeki bakım çalışmaları elektrik sistemindeki baskıyı sürdürdü.

Bu sabah 2.636 MW’lık talebe karşılık üretimin 1.070 MW düzeyinde kalması, yaklaşık 1.600 MW’lık açığa neden oldu. Akşam saatlerinde talebin 3.050 MW’a çıkması durumunda açığın yaklaşık 1.810 MW’a ulaşacağı öngörülüyor. Buna bağlı olarak kesintilerin de 1.840 MW düzeyine çıkabileceği belirtiliyor.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.