Küba sporunda abluka kaynaklı kayıplar 36,2 milyon dolara ulaştı

Santo Domingo 2026 Orta Amerika ve Karayip Oyunları sırasında Küba'nın elde ettiği sonuçlar, ülkenin spor sisteminin içinde bulunduğu ekonomik koşullara rağmen uluslararası arenada başarılarını nasıl sürdürebildiği sorusunu gündeme getirmişti.

Küba Dışişleri Bakanlığı'nın yayımladığı son rapora göre, ABD'nin ekonomik, ticari ve finansal ablukasının spor alanında yalnızca bir yıllık dönemde yarattığı kayıp 36 milyon 271 bin 620 dolara ulaştı.

Raporda, ablukanın etkilerinin uluslararası ödemelerden seyahat ve vize engellerine, spor ekipmanlarının tedarikinden eğitim, sağlık ve dijital altyapıya kadar spor sisteminin farklı alanlarına yayıldığı belirtiliyor.

Uluslararası ödemeler ve yarışma olanakları

Küba'nın spor hizmetleri alanında faaliyet gösteren kuruluşlarından Cubadeportes SA, finansal kısıtlamalardan doğrudan etkilenen kuruluşlardan biri.

ABD'nin Uluslararası Finans Bankası'nı kısıtlı kuruluşlar listesine almasının ardından yabancı bankaların Küba ile işlem yapmaktan kaçınması, uluslararası ödemeleri zorlaştırıyor. İşlemlerin aracı bankalar üzerinden gerçekleştirilebilmesi için ödenen yüksek komisyonlar, sporla bağlantılı işlemlerin maliyetlerini yüzde 5 ila 10 oranında artırıyor.

Rapora göre yalnızca bu finansal engeller nedeniyle 20,3 milyon dolarlık kayıp oluştu. Bazı spor hizmetlerinin faturalandırılamaması, yabancı kulüpler tarafından Kübalı sporcuların işe alınmasındaki sorunlar ve Küba'nın Dünya Anti-Doping Ajansı'na yönelik yükümlülüklerini yerine getirmesinde yaşanan finansal engeller de kayıplara ekleniyor.

Küba'da yetiştirilen sporcu ve antrenörlerin sözleşmelerini bırakmak durumunda kalması ise hem yetişmiş insan kaynağının hem de bu insan kaynağının yetiştirilmesi için yapılan yatırımların kaybına yol açıyor.

Vize ve seyahat kısıtlamaları da Küba'nın uluslararası rekabet olanaklarını doğrudan etkiliyor. Mart 2025-Mart 2026 döneminde 61 sporcuya vize verilmemesi 11 bin 285 dolarlık doğrudan kayba neden oldu.

Futbol, beyzbol, eskrim, voleybol, softbol, artistik buz pateni ve diğer branşlarda sporcuların yanı sıra hakemler, yöneticiler ve basın mensupları da bu sorunlardan etkileniyor. Özellikle ABD'deki organizasyonlarda kayıt, konaklama, ulaşım, bilet, hakemlik ve ödül ödemelerinde yaşanan finansal sorunlar federasyonların faaliyetlerini güçleştiriyor.

Ekipman ve lojistikte abluka maliyeti

Spor ekipmanlarının üçüncü ülkeler üzerinden satın alınmak zorunda kalınması, ablukanın doğrudan maliyet yarattığı bir başka alan.

Helms-Burton Yasası, Küba Varlık Kontrolü düzenlemeleri, deniz taşımacılığına yönelik kısıtlamalar ve üçüncü ülkelere uygulanan yaptırımlar tedarikçileri caydırırken; nakliye, sigorta ve finansal aracılık maliyetlerini yükseltiyor.

Geçen yıl sporcular için üniforma ve ekipman temininde 279 bin 868 dolar harcandı. Rapora göre abluka olmasaydı bu maliyet yüzde 40 daha düşük olabilecekti.

Üçüncü ülkeler üzerinden tedarikin yarattığı ek maliyetler modern pentatlonda 190 bin dolar, kürekte 50 bin dolar, raketbolda 15 bin dolar ve artistik buz pateninde 950 dolar oldu. Bu kalemlerdeki toplam ek maliyet 255 bin 950 dolara ulaştı.

Finansman sorunları yarışma ve antrenman süreçlerini de etkiliyor. Halter takımının Pan Amerikan Büyükler Şampiyonası'na tam kadroyla katılamadığı, bazı sporcuların yarışmalardan hemen önce organizasyona ulaşabildiği belirtiliyor. Kürek sporcularının ABD veya Porto Riko'daki tesis ve teknelerden yararlanamaması da başka yerlerde antrenman yapmalarını ve ek maliyet üstlenmelerini gerektiriyor.

Bask pelota, modern pentatlon ve raketbolda uçak bileti, kayıt ve uluslararası seyahat ödemelerinde de sorunlar yaşandı. 2026 yılında şimdiye dek bu sorunlardan kaynaklanan kayıplar 206 bin 415 dolar olarak hesaplanırken, 2025 yılına ait 67 bin 570 dolarlık bazı spor giderlerinin uluslararası para transferlerindeki kısıtlamalar nedeniyle ödenemediği belirtiliyor.

Abluka yalnızca profesyonelleri değil, toplumun beden eğitimini de etkiliyor

Ablukanın etkisi yüksek performans sporu ile sınırlı değil. Herkes için spor ve beden eğitimi de ekipman, yakıt ve altyapı sorunlarından etkileniyor.

Küba'daki ağırlık antrenmanı ekipmanlarının yaklaşık yüzde 75'inin eskidiği, yenilenmesinin ise maliyetler nedeniyle güçleştiği belirtiliyor. Amerika kıtasından daha uygun fiyatlarla alınabilecek ekipmanların Asya veya Avrupa'dan temin edilmek zorunda kalması maliyetleri artırıyor.

Yakıt sıkıntısı, spor etkinlikleri ve programların yüz yüze gerçekleştirilmesini de zorlaştırıyor.

Fiyat farkı beden eğitimi ekipmanlarında da açık biçimde görülüyor. ABD'de 40 dolar olan bir basketbol topu Küba için yaklaşık 60 dolara, 800 dolarlık bir engelli koşu ekipmanı 1200 dolara, 150 dolarlık bir voleybol filesi ise 225 dolara mal oluyor.

Küba'daki 10 bin 976 eğitim kurumunda yaklaşık 60 bin sınıf ve 1,5 milyon öğrenci için gerekli beden eğitimi ekipmanlarının doğrudan temin maliyeti 38,9 milyon dolar iken, üçüncü ülkeler üzerinden satın alındığında bu maliyet 67,3 milyon dolara yükseliyor.

Özel Olimpiyatlar kapsamındaki yaklaşık 40 bin öğrenci için kullanılan tekerlekli spor sandalyeleri, duyusal toplar ve fırlatma ekipmanlarının maliyeti de 8,75 milyon dolardan 15,93 milyon dolara çıkıyor.

Spor eğitimi, spor hekimliği ve insan kaynakları

Abluka spor eğitimini de etkiliyor. Spor bilimi etkinliklerine katılım için yaşanan vize sorunlarının yanı sıra çevrimiçi bilimsel platformlara erişim, bilgisayar ve laboratuvar ekipmanlarının temini ve engelli öğrenciler için özel eğitim materyallerinin sağlanması güçleşiyor.

Kitap, defter, spor malzemesi, kumaş ve ayakkabı gibi eğitim ihtiyaçlarının üçüncü ülkelerden temin edilmesi maliyetleri artırırken, okullardan uzakta yaşayan öğretmenlerin yakıt sıkıntısı nedeniyle ulaşımı da zorlaşıyor.

Spor Hekimliği Enstitüsü ise gelişmiş tıbbi cihazlar, özel tedaviler, ilaçlar ve rehabilitasyon malzemelerine erişimde sorun yaşıyor. Bandaj, parafin ve diğer temel malzemelerin tedarikinin yanı sıra uluslararası işbirliği ve uzman eğitimi olanaklarının da kısıtlandığı ifade ediliyor.

Geçtiğimiz yıl spor eğitimi ve araştırmaları için onaylanan yedi projeden yalnızca üçünün abluka nedeniyle hayata geçirilebilmesi, eğitmen ve bazı uzmanların ülkeden ayrılmasıyla sonuçlandı. Raporda bunun aynı zamanda insan kaynağı kaybına yol açtığı vurgulanıyor.

Dijital erişim ve spor yayınları

Spor alanındaki teknolojik altyapı da ablukanın etkilediği alanlardan biri.

Bilgisayar sunucuları ve özel yazılımların satın alınmasında aracı kuruluşlara başvurulması ek maliyet getiriyor. Spor tesislerinde yüksek hızlı internet erişiminin sınırlı olması ise sporcu ve antrenörlerin uluslararası eğitim, performans analizi ve iletişim platformlarından yararlanmasını güçleştiriyor.

ESPN+, NBA League Pass, MLB.TV, NFL Game Pass, NHL.TV, DAZN ve diğer spor yayın platformlarına erişimdeki kısıtlamalar da özellikle beyzbol açısından önem taşıyor. Kübalı izleyicilerin ulusal televizyon, uydu yayınları, IPTV ve VPN gibi alternatiflere yöneldiği; ancak uluslararası platformlarda ödeme yapmak için gerekli finansal araçlara erişimin de sorun oluşturduğu belirtiliyor.

Mali kayıpların ötesinde

Küba Dışişleri Bakanlığı'nın raporuna göre 36,27 milyon dolarlık yıllık kayıp, yalnızca doğrudan finansal maliyetleri ifade ediyor. Ablukanın spor sistemi üzerindeki etkisi ise bu tutarın ötesine uzanıyor.

Sporcuların uluslararası yarışmalara katılamaması, ekipmanların daha pahalıya temin edilmesi, antrenman olanaklarının daralması, teknolojik yenilenmenin yavaşlaması, eğitim ve sağlık hizmetlerindeki kaynak eksiklikleri ve insan kaynağı kaybı birbirini tamamlayan sorunlar olarak ortaya çıkıyor.

Santo Domingo'daki Küba sonuçları bu tabloyla birlikte değerlendirildiğinde, ülkenin spor alanındaki performansının yalnızca mevcut finansman veya tesislerle açıklanamayacağı görülüyor. Uzun yıllara yayılan spor eğitimi, altyapı, insan kaynağı ve çocukluktan itibaren oluşturulan spor kültürü bu sistemin temel unsurları arasında yer alıyor.

Aynı zamanda raporda yer alan veriler, ablukanın Küba sporunun uluslararası bağlantılarını, ekipman ve teknolojiye erişimini ve ekonomik kaynaklarını sınırlayan çok katmanlı bir etki yarattığını ortaya koyuyor.

Sahadaki mücadele, yalnızca madalya mücadelesi değil; sporun toplumun tamamına ulaştırılması için gerekli kaynaklara, ekipmana ve uluslararası yarışmalara erişim mücadelesi olarak da sürüyor.

Halkların dayanışması ablukanın yarattığı karanlığa karşı

İtalya'dan Küba'ya güneş enerjisi dayanışması ve sağlık alanında uluslararası işbirliği

ABD'nin ekonomik, ticari ve finansal ablukasının Küba'nın enerji ve sağlık sistemleri üzerindeki etkileri sürerken, farklı ülkelerden gelen halk dayanışması bu baskının yarattığı somut ihtiyaçlara doğrudan yanıt vermeye devam ediyor.

İtalya'da yürütülen “Hayat İçin Enerji, Küba'da Işığı Yakalım” kampanyası bunun güncel örneklerinden biri. 2024 yılının ortalarından bu yana sürdürülen kampanya kapsamında yaklaşık 400 bin dolar toplandı. Bu kaynakla Santiago de Cuba, Guantánamo, Granma ve Havana'da sağlık, gıda, tarım ve kültür alanında faaliyet gösteren çeşitli kurumlara güneş enerjisi sistemleri kuruluyor.

Kampanya, ARCI, ANPI, CGIL, İtalya-Küba Dostluk Ulusal Derneği ve NEXUS Emilia-Romagna'nın da aralarında bulunduğu örgütlerin desteğiyle yürütülüyor.

Ablukanın yarattığı krize karşı halkların enternasyonalist dayanışması

Küba Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri ve Cumhurbaşkanı Miguel Díaz-Canel Bermúdez, Havana'da kampanyayı yürüten İtalyan heyetiyle bir araya geldi. Küba ve İtalya halkları arasındaki tarihsel bağlara dikkat çekerek kampanyanın önemini vurgulayan Díaz-Canel, Küba'nın çeşitli bölgelerinde yürütülen çalışmaları yerinde gördüğünü ve El Cobre Kültür Evi'nin yanı sıra sağlık merkezleri, kültür kurumları ve diğer kamusal tesislerin de kampanyadan yararlandığını ifade etti.

İtalya kampanyasının arkasında sendikaların kültür ve dayanışma örgütlerinin, bazı siyasilerin ve sivil toplum kuruluşlarının oluşturduğu bir toplumsal ilişki ağı bulunuyor.

Enerji yalnızca bir teknik mesele değil

Küba'daki enerji sorunu, elektrik üretiminden ibaret teknik bir sorun olarak ele alınamaz. Enerji; sağlık hizmetlerinin, gıda üretiminin, eğitim ve kültür faaliyetlerinin, ulaşımın ve gündelik toplumsal yaşamın sürdürülebilmesinin temel koşullarından biri.

Bu nedenle bir sağlık merkezine ya da gıda tesisine güneş paneli kurulması, yalnızca bir enerji ekipmanının bağışlanması anlamına gelmiyor. Toplumsal yeniden üretimin temel alanlarından birinin ayakta tutulmasına katkı sağlıyor.

İtalya'daki kampanyanın özellikle sağlık, gıda, tarım ve kültür kurumlarını hedeflemesi bu açıdan önem taşıyor. Kampanya kapsamında güneş enerjisi sistemlerinin Santiago de Cuba, Guantánamo, Granma ve Havana'daki kurumlara ulaştırılması da dayanışmanın doğrudan kamusal hizmetlerin sürekliliğine yöneldiğini gösteriyor.

Dayanışma örgütlerinin yanı sıra farklı sendikalar ve toplumsal kuruluşlar tarafından örgütlenen kampanya, emek örgütleri ve halk örgütleri arasında kurulan enternasyonalist bir dayanışma ve bu yönüyle ekonomik yaptırımların hedefindeki bir ülkeye yalnızca “yardım” gönderilmesinin ötesinde bir anlam taşıyor: Ablukaya karşı halkların birbirlerinin yaşam koşullarını savunması.

Küba sağlık sistemi: Dayanışmanın bir başka cephesi

Dayanışma örgütlerinin yanı sıra, uluslararası sağlık işbirliği de Küba'nın temel hizmetlerini sürdürmesine katkıda bulunuyor. Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO), Holguín'de cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların (CYBE), özellikle HIV ve sifilizin erken tanısı ve tedavisine yönelik sağlık malzemeleri ve eğitim desteği sağlıyor. 

Küba'nın sağlık alanındaki geçmiş kazanımlarıyla birlikte düşünüldüğünde bu dayanışmanın anlamı daha açık hale geliyor. Zira, 2015 yılında Dünya Sağlık Örgütü, Küba'yı HIV ve sifilizin anneden çocuğa bulaşmasını ortadan kaldırdığı doğrulanan ilk ülke olarak ilan etmişti.

PAHO’nun ECHO SYPHILIS projesi kapsamında yürütülen çalışmalar özellikle hamile kadınlar, yenidoğanlar ve ergenlere yönelik sağlık hizmetlerini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda Holguín'in yanı sıra Havana, Matanzas, Guantánamo ve Santiago de Cuba da desteklenen bölgeler arasında yer alıyor. Öncelikli çalışma alanları bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve anne-çocuk sağlığının korunması olan PAHO, enerji krizi ve ekonomik zorlukların sağlık hizmetleri üzerindeki etkisine de dikkat çekmeye çalışıyor.