Küba sosyalizmini güçlendirecek tarihi ekonomik dönüşüm programı

Küba Halk Gücü Ulusal Meclisi ile Küba Komünist Partisi Merkez Komitesi tarafından onaylanan kapsamlı ekonomik dönüşüm programı, ülkenin yaşadığı ekonomik krizin aşılması ve sosyalist kalkınma modelinin güçlendirilmesi açısından yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.

Yetkililer, reformların sosyalizmden geri adım anlamına gelmediğini, aksine üretici güçlerin geliştirilmesiyle devrimin toplumsal kazanımlarını korumayı hedeflediğini vurguluyor. 170'i aşkın dönüşüm ve 23 temel düzenleyici başlıktan oluşan ekonomik dönüşüm programı, devlet işletmelerinden finans sistemine, özel yatırımlardan sosyal politikalara kadar ekonominin hemen her alanında kapsamlı değişiklikler öngörüyor.

2022'den bu yana Küba devlet televizyonunda yayımlanan ve ülkenin ekonomi politikalarının kamuoyunda tartışılmasını amaçlayan haftalık ekonomi programı Cuadrando la Caja (Hesapları Denkleştirmek), bu hafta ekonomik dönüşüm programını uzmanlar ve yetkililerle masaya yatırdı.

Abluka koşullarında ekonomiyi yeniden ayağa kaldırma hamlesi

Küba ekonomisi bugün tarihinin en ağır dönemlerinden birini yaşıyor. ABD ablukasının ağırlaşması, döviz gelirlerinin azalması, yakıt ve ham madde sıkıntısı, dış finansmana erişimde yaşanan zorluklar, enerji krizi ve üretimdeki gerilemenin ekonomiyi derinden etkilediği belirtiliyor. Yetkililer, mevcut sorunların yalnızca ekonomik değil, ulaşım, sağlık, eğitim ve günlük yaşamı etkileyen çok yönlü bir toplumsal kriz yarattığını ifade ediyor.

TV programında mevcut koşullarda eski yöntemlerle ekonomiyi yönetmenin mümkün olmadığını belirten yetkililer, ülkenin üretim kapasitesini yeniden canlandıracak, ihracatı artıracak ve yeni gelir kaynakları oluşturacak yapısal dönüşümlerin artık ertelenemeyeceğini dile getirdi. Reformların temel amacının krizi yönetmek değil, ekonomiyi yeniden büyüme rotasına sokmak olduğu vurgulandı.

Sosyalizmden vazgeçmeden yeni ekonomik araçlar

Cuadrando la Caja adlı TV programında üzerinde en fazla durulan başlıklardan biri, ekonomik dönüşümlerin sosyalist sistemden uzaklaşma anlamına gelmediği oldu. Katılımcılar, sosyalizmin kalıcı olabilmesi için güçlü bir üretim ekonomisine ihtiyaç duyulduğunu, yaratılan zenginlik olmadan sağlık, eğitim ve sosyal güvenlik gibi kamusal hizmetlerin korunamayacağını ifade etti.

Konuşmacılar, "yoksulluğun değil zenginliğin paylaşılması gerektiğini" belirterek, devletin görevinin üretimi teşvik etmek ve ortaya çıkan ekonomik değeri toplum yararına adil biçimde yeniden dağıtmak olduğunu söyledi. Yeni düzenlemelerle üretici güçlerin geliştirilmesi ve sosyalist kalkınmanın maddi temellerinin güçlendirilmesinin hedeflendiği vurgulandı.

Devlet işletmelerine daha fazla yetki ve esneklik

Ekonomik dönüşüm programının en önemli ayaklarından birini devlet işletmelerinin yeniden yapılandırılması oluşturuyor. Buna göre işletmeler ithalat ve ihracat yapabilme, maaş politikalarını belirleyebilme, yeni ortaklıklar kurabilme ve yatırımlar konusunda daha geniş karar alma yetkilerine sahip olacak.

Devlet işletmelerinin kurumsal yapılarının modernleştirilmesi, hisse senedi sistemine geçiş, finans piyasalarına erişimin kolaylaştırılması ve yatırım kararlarında bürokratik sürecin hızlandırılması da reform paketinin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Yetkililer, işletmelerin sürekli merkezi onay bekleyen yapılardan çıkarılarak daha dinamik kurumlara dönüştürülmesini hedeflediklerini belirtti.

Üretim ve yatırımlarda yeni dönem

Dönüşüm programı kapsamında üretimin artırılması temel önceliklerden biri olarak öne çıkıyor. Atıl durumdaki fabrikaların yeniden üretime kazandırılması, kullanılmayan tarım arazilerinin değerlendirilmesi ve ülke içindeki sanayi kapasitesinin daha etkin kullanılması hedefleniyor.

Bunun yanı sıra özel sektörün yalnızca ticaret ve ithalat alanında değil, sanayi üretimi, tarım ve kırsal kalkınma projelerinde de daha etkin rol üstlenmesinin önü açılıyor. Daha büyük ölçekli özel işletmelerin kurulabilmesi, Kübalı girişimcilerin birden fazla şirkete ortak olabilmesi ve yabancı yatırımcılarla doğrudan ortaklık kurabilmeleri de reform paketinin dikkat çeken bölümleri arasında yer alıyor. TV programına katılan yetkililer, amaçlarının ülkeye yeni sermaye çekmekten çok, mevcut üretim kapasitesini yeniden harekete geçirmek olduğunu vurguladı.

Finans ve bankacılık sistemi modernize edilecek

Bankacılık ve finans sisteminin yeniden düzenlenmesi de dönüşüm programı kapsamında yer alıyor. Ödeme sistemlerinin modernleştirilmesi, kredi mekanizmalarının geliştirilmesi, finans kuruluşlarının çeşitlendirilmesi ve yatırım süreçlerinin hızlandırılması planlanıyor.

Ayrıca üretimi teşvik edecek yeni vergi politikalarının uygulanması, Katma Değer Vergisi (KDV) sisteminin geliştirilmesi ve finansal araçların üretim odaklı yatırımları destekleyecek şekilde yeniden düzenlenmesi öngörülüyor. Güçlü bir finans sisteminin ekonomik büyümenin temel koşullarından biri olduğu vurgulanıyor.

Toplumsal kazanımlar korunmaya devam edecek

Programa katılan yetkililer, ekonomik dönüşümlerin bazı eşitsizlikler yaratma risklerine de işaret etti. Ancak devletin olası eşitsizliklerden ilk önce etkilenecek kesimleri koruma sorumluluğundan asla vazgeçmeyeceğini belirttiler.

Vergi gelirlerinin sosyal politikalara yönlendirilmesi, özel sektörün toplumsal sorumluluk mekanizmalarına daha fazla katkı sunması ve toplumsal destek programlarının ihtiyaç sahiplerine daha etkin ulaştırılması hedefleniyor. Böylece ekonomik büyümenin sonuçlarının toplumun geniş kesimlerine yansıması amaçlanıyor.

'Sihirli formül değil, stratejik yol haritası’

Açıklanan reformların bütün sorunları kısa sürede çözecek bir "sihirli değnek" olmadığı özellikle vurgulanırken yasal düzenlemelerin tamamlanmasının, yeni kurumların oluşturulmasının ve yüzlerce uygulama adımının zaman alacağı belirtildi. Dönüşümlerin başarısının devlet kurumları, ekonomik aktörler ve halkın ortak katılımına bağlı olduğu özellikle ifade edildi.

Yetkililer, reformların tüm zorluklara rağmen Küba'nın ekonomik egemenliğini güçlendirecek, üretimi canlandıracak ve sosyalizmin maddi temellerini sağlamlaştıracak uzun vadeli bir kalkınma stratejisi olduğunu vurguladı. Ülkenin geleceğinin ise daha fazla üretim, yatırım ve ulusal birlikten geçtiğinin altı çizildi.

Küba-Rusya ittifakı biyoteknolojide güçleniyor

Rusya ile Küba, biyofarmasötik alanındaki ilk ortak girişimlerini kurarak sağlık ve bilim alanındaki stratejik iş birliklerini yeni bir aşamaya taşıdı. BioCubaFarma Birinci Başkan Yardımcısı Eulogio Pimentel'in duyurduğu işbirliği, iki ülkenin ortak araştırma, teknoloji geliştirme ve ilaç üretimini güçlendirmeyi hedefliyor.

İş birliği kapsamında Rusya'nın Skolkovo İnovasyon Merkezi ile bağlantılı projeler de yer alıyor. Küba'nın geliştirdiği Heberprot-P, Hebermin, CIMAvax-EGF ve Jusvinza gibi yenilikçi biyoteknolojik ürünler iş birliğinin temelini oluşturuyor.

Kanser tedavisine odaklanan HEBERSaVax programı ise ortak girişimin en dikkat çeken projeleri arasında yer alıyor. Böylece iki ülke arasındaki dayanışmanın bilim ve halk sağlığı alanında somutlandığı değerlendirmesi yapılıyor.

Dayanışma ablukayı aşıyor

Uluslararası Kızılhaç tarafından bağışlanan güneş enerjisi sistemi, Holguín'e bağlı Urbano Noris belediyesindeki bir sağlık merkezinin yakıt krizi koşullarında kesintisiz hizmet vermesine katkı sağlayacak. Bağış kapsamında teslim edilmesi planlanan invertör, güneş panelleri ve batarya depolama sistemleri kırsal Gutiérrez yerleşimindeki sağlık merkezinin enerji ihtiyacını karşılayacak. Böylece Gutiérrez'de acil sağlık hizmetleri, yaşlılar ve sosyal destek alan ailelere yönelik temel sağlık hizmetleri güvence altına alınacak. 

Küba'dan Venezuela'ya devrimci dayanışma eli

Küba'nın ilk kurtarma ekibi, son depremin ardından arama ve kurtarma çalışmalarına destek vermek üzere Venezuela'ya ulaştı. Ekip, Venezuela Dışişleri Bakanlığı yetkilileri ve Küba'nın Caracas Büyükelçisi Jorge Mayo Fernández tarafından karşılandıktan sonra, bölgede görev yapan Küba Tıp Tugayı ile koordineli şekilde afet bölgesine sevk edildi.

Küba Sivil Savunması, depremin ilk anından itibaren Venezuela makamları ve diplomatik temsilcilikle sürekli temas halinde olduklarını belirterek, kurtarma çalışmalarına tam destek verdiklerini vurguladı.

Küba’da elektrik üretiminde son durum

Dün, üretim kapasitesindeki yetersizlik nedeniyle elektrik hizmetlerinde gün boyunca kesintiler yaşandı. Üretim açığı en yüksek seviyesine saat 20.50'de ulaşarak 2140 MW olarak kaydedildi. Öte yandan, devreye alınan 54 yeni güneş enerjisi santralinin günlük toplam üretimi 4870 MWh olarak gerçekleşti. Bu santrallerin ortalama bir saatte sağladığı azami güç ise 759 MW olarak gerçekleşti.

Dün Küba’da ne kadar elektrik açığı yaşandı?