İbrahim Anlaşmaları'nın ilki ABD, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve İsrail arasında 2020 yılında imzalandı.

Trump anlaşmayla birlikte “Yeni Ortadoğu’nun doğuşunu” ilan etti ve diğer Arap ülkeleriyle de müzakereler başlatıldı. Filistinlilerin bile ilerleyen dönemde "masaya oturmak zorunda kalacağını" söyledi Trump, ancak sonrasında yalnızca Fas'la anlaşma imzalanabildi.

Gazze'de varılan ateşkes öncesinde Trump yine İbrahim Anlaşmaları'na vurgu yaptı. Bu sefer de “Ortadoğu'nun altın çağı başlıyor” dedi, ülkelere İbrahim Anlaşmaları'na katılmaları için çağrıda bulundu.

Witkoff duyurdu: 'Bir ülke daha katılacak'

Trump'ın bu çağrısının üzerinden yaklaşık 1 ay geçmişti ki yeni bir ülkenin İbrahim Anlaşmaları'na katılacağı duyuruldu.

Haberi dün Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff verdi. "Bu akşam, İbrahim Anlaşmaları'na bir ülkenin daha katıldığını ve İsrail ile ilişkilerin normalleştiğini açıklayacağız" dedi.

Trump ilan etti: 'Kazakistan İbrahim Anlaşmaları'na katıldı'

Trump ise dün akşam C5 Orta Asya Ülkeleri için Beyaz Saray'da akşam yemeği düzenledi. Yemeğine Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev katıldı.

Kazakistan'ın İbrahim Anlaşmaları'na resmen katılmayı kabul ettiğini açıklayan Trump imza töreninin kısa sürede yapılacağını açıkladı.

Trump, "Kazakistan'ın resmi olarak (anlaşmaya katılmayı) kabul ettiğini bildirmekten büyük mutluluk duyuyorum. Bu resmi bir haber. Yaklaşık 15 dakika önce, güçlü bir lideri olan muazzam bir ülke, resmi olarak İbrahim Anlaşmaları'na katıldı. Bu büyük bir onur. Sizinle birlikte olmak gerçekten büyük bir onur" şeklinde konuştu.

Konuyla ilgili sosyal medya hesabından da bir açıklama yapan Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de bir telefon görüşmesi yaptığını ve Kazakistan'ın İbrahim Anlaşmaları'na katılmasına ilişkin resmi imza töreninin kısa süre içinde gerçekleştirileceğini belirtti.

Sadece 'İsrail'le normalleşme' mi?

2020 yılına kadar İsrail’i resmi olarak tanıyan yalnızca iki Arap ülkesi vardı: Mısır ve Ürdün. Bu durum diğer ülkeler ve İsrail arasındaki ticaret, güvenlik ve turizm gibi alanlardaki “potansiyele” engel oluyordu.

ABD’nin arabuluculuğunda ilerleyen süreç sonucunda İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn ile 2020’de anlaşmaya vardı, ardından Fas'la masaya oturuldu.

İsrail ile normalleşmenin yanı sıra anlaşmanın ardından karşılıklı temsilcilikler açıldı, siyasetçiler ve patronlar resmi ziyaretlerde birbirlerini ağırladı. Ulaşım, güvenlik, turizm, enerji ama en önemlisi de ekonomi gibi alanlarda bir dizi yeni anlaşma imzalandı.

Birleşik Arap Emirlikleri ile İsrail arasındaki ticaret hacmi anlaşmanın imzalandığı yıl 114,9 milyon dolarken, 2024 yılının sonunda bu gösterge 3 milyar doları aştı. İsrail’in Bahreyn ve Fas’la olan ticaret hacmi de artış gösterdi fakat BAE’ye kıyasla daha sönük kaldı. Fakat buna karşın “normalleşen” ülkeler arasındaki ticaret anlaşmaları kapsamında Bahreyn’in gayrisafi yurt içi hasılası yüzde 2,3 iken Fas’ın gayrisafi yurt içi hasılası ise yüzde 3 oranında büyüdü.

7 Ekim 2023 tarihli Aksa Tufanı'yla, İbrahim Anlaşmaları da üç ülkeyle sınırlı kaldı. Ancak son zamanlarda Suudi Arabistan, Umman ve Ürdün sıkça telaffuz ediliyor, Suriye ve Lübnan'ın da yapılan son müdahalelerle birlikte hedef ülkeler arasına eklendiği biliniyor.