Şili’de 1973’te sosyalist başbakan Salvador Allende’yi deviren Pinochet’nin başında olduğu faşist cunta tarafından işkenceyle katledilen halk ozanı Víctor Jara’nın ölümünden sorumlu eski albay yakalandı.

Pinochet dönemi albayı Nelson Haase Mazzei, 2023 yılında Jara'yı öldürmekten suçlu bulunmuş ancak Şili yetkililerinden kaçmıştı.

Şilili halk ozanı Víctor Jara'nın katledilmesinden 50 yılı aşkın bir süre sonra, ölümüyle bağlantılı olarak aranan son kişi de bulunarak cezaevine konuldu.

Yedi asker mahkum edilmişti

Emekli bir albay olan Nelson Haase Mazzei, kendisi ve diğer altı emekli askerin Jara ve başka bir kişiyi öldürmekten gıyabında mahkûm edilmesinin ardından 2023 yılında yetkililerden kaçmıştı.

Şili polisi Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Haase Mazzei'nin ülkenin kırsal güneyindeki Puyehue'de gözaltına alınmasının ardından çıkarıldığı mahkemece tutuklandığını duyurdu.

Víctor Jara Vakfı: Yarım asır sonra, bunu tam anlamıyla bir adalet olarak görmek zor

Jara'nın 2023 yılında yaşamını yitiren eşi İngiliz dansçı ve aktivist Joan Jara tarafından kurulan Víctor Jara Vakfı’ndan yapılan açıklamada yarım asır sonra yapılan bu tutuklamayla adaletin yerini bulduğunu söylemenin zor olduğu vurgulandı.

Vakfın açıklamasında "2023'ten beri adaletten kaçan emekli Albay Nelson Haase Mazzei'nin yakalandığını ve hapse atıldığını öğrendik. Bu haberi memnuniyetle karşılıyoruz. Ancak, Víctor Jara ve Littré Quiroga cinayetlerinden yarım asır sonra, bunu tam anlamıyla bir adalet olarak görmenin zor olduğunu vurgulamamız önemlidir” denildi.

Son anlarında dahi direnç aşılamıştı: 'Kazanacağız'

Devrimci halk ozanı Víctor Jara,  yani 11 Eylül 1973'te sosyalist Salvador Allende'yi devirmek için General Augusto Pinochet liderliğinde ABD destekli yapılan kanlı darbenin ertesi günü Şili'nin başkenti Santiago'da tutuklandı.

Jara, binlerce kişiyle birlikte Santiago merkezindeki kapalı bir stadyumda tutuldu. Dört gün sonra 16 Eylül 1973'te Allende'nin Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga ile birlikte soyunma odalarında öldürüldü.

Pinochet diktatörlüğü döneminde Şili’de 3 binden fazla solcu ve devrimci öldürüldü, kaybedildi, on binlerce kişi gözaltına alınıp işkence gördü.

Cuntanın gözaltına aldığı binlerce kişiye stadyumda Venceremos (Kazanacağız) marşını çalıp söylemeye başlayarak direnç aşıladığı ortaya çıkan Jara işkenceye uğradı, parmakları kırıldı, kafatası parçalandı ve otomatik silahla tarandı.

Cesedi, Santiago'daki ana mezarlığın yakınında 44 kurşun yarası ve 56 kırık kemikle terk edilmiş halde bulundu. 40 yaşındaydı. O dönem 23 kez vurulan Quiroga'nın cesedi de aynı zamanda bulundu.

2023'te verilen mahkumiyet kararları

Neredeyse yarım asır boyunca adaletten kaçtıktan sonra, yedi emekli asker Ağustos 2023'te cinayetten suçlu bulundu ve gıyaplarında çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı. Haase Mazzei 25 yıl hapis cezası aldı.

Yıllarca, adı daha sonra Víctor Jara Stadyumu olarak değiştirilen stadyumda olmadığını iddia etti ancak yeminli tanık ifadeleri onu olay yerine yerleştirdi.

The Guardian’da yer alan haberde göre Haase Mazzei, 1972'de Şili ordusunun adı kötüye çıkmış Tejas Verde tugayına katıldı ve daha sonra Pinochet'nin gizli polisi olan Dirección Nacional de Inteligencia (DINA) bünyesinde yer aldı. Burada, 2015'teki ölümünden önce insanlığa karşı işlediği suçlardan 500 yıldan fazla hapis cezasına çarptırılan Manuel Contreras ile yakın bir şekilde çalıştı.

Bir diğer işkenceci katil 86 yaşında yakalandığında intihar etmişti

Haase Mazzei ile birlikte mahkûm edilen bir diğer isim de 86 yaşındaki Hernán Chacón'du. 2023 yılında polis Santiago'nun zengin bir semtindeki evine onu tutuklamaya geldiğinde, memurlardan ilacını almak için bir an izin istedi, ardından yan odaya geçerek kendi hayatına son verdi.

Cinayetten ceza alan bir diğer Tejas Verde subayı ise 1989'da Şili'den ABD'ye kaçan ve iadesi ilk kez talep edildikten on yılı aşkın bir süre sonra, Aralık 2023'te sınır dışı edilen Pedro Barrientos'tu.

Eski bir asker, Barrientos'un tabancasını sallayıp "Víctor Jara'yı bununla öldürdüm!" deme alışkanlığı olduğunu ifade etti.

Barrientos sonunda sıradan bir trafik kontrolünün ardından ABD'de tutuklandı ve ABD vatandaşlığını suçları nedeniyle değil, başvurusunda askeri geçmişini açıklamadığı gerekçesiyle kaybetti.

Jara'nın dul eşi, Barrientos adaletle yüzleşmek üzere Şili'ye iade edilmeden sadece birkaç hafta önce 96 yaşında yaşamını yitirdi.

Öte yandan Haase Mazzei'nin avukatları, güneydeki Osorno kentinde bulunan bir cezaevinden, Santiago'nun kuzeyinde Pinochet dönemi insan hakları suçlularını barındırmak için inşa edilmiş konforlu bir hapishane olan Punta Peuco'ya nakledilmesini talep ettiler bile.