Van’da hayvancılığa sıkılan rant kurşunu!

Bir zamanlar Türkiye’nin kırmızı et ihtiyacının önemli kısmını karşılayan Van’da köylülerin mermer ocağına direnmeleri üzerine güvenlik güçlerinin havaya ateş açması tepkiyle karşılandı.

Yusuf Yavuz

Van’ın Gürpınar ilçesine bağlı Yurtbaşı köyündeki mera alanında Dimer adlı özel bir madencilik şirketi tarafından açılmak istenen mermer ocağına yerel halkın tepki göstermesi üzerine güvenlik güçleri havaya ateş açtı.

Gürpınar Kaymakamlığından açıklama

Tepki çeken olayla ilgili görüntülerin sosyal medyada yayınlanmasının ardından bir açıklama yapan Gürpınar Kaymakamlığı, köylülerin görevlilere taşlı saldırıda bulunduğunu öne sürerek havaya ateş açıldığını doğruladı. Gürpınar Kaymakamlığı’nın açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“İlçemiz Yurtbaşı Mahallesinde Hazine Arazisi üzerine yapılan kaçak yapıların (ahır, müştemilat vb.) yıkılması esnasında kolluk kuvveti ve görevli memurlara vatandaşların mukavemette bulunması taşlı saldırı yapılması olayına kolluk kuvvetlerimiz silah kullanma yetkisi dâhilinde uyarı amaçlı havaya ateş açmak suretiyle müdahale etmiştir. Yaralı vatandaşımız yoktur. Kolluk personelimiz atılan taşlardan hafif yaralanmıştır. Olay kapsamında 4 kişi gözaltına alınmış ifadesi aldıktan sonra yetkili merciler tarafından serbest bırakılmıştır.”

Mera vasıflı arazilerin ortasında mermer ocağı 

Parsel kayıtlarına göre hazineye ait mera vasıflı arazilerin olduğu bölgede 421.429 metrekare (421 dekar) alan madencilik için ayrılmış görünüyor. Yurtbaşı köyü sınırlarındaki 140/1 ve 141/4 parsellere bitişik parsellerin tamamı ise halen mera vasfında.

Yurtbaşı köyündeki mera alanlarının ortasındaki araziye maden (mermer) vasfı verilmiş

Köylülere ait çok sayıda barınak yıkıldı

Güvenlik güçlerinin havaya ateş açtığı olaylı yıkımın ardından telefonla ulaştığımız Yurtbaşı köyünden bir vatandaş, çok sayıda barınağın yıkıldığı bölgede 700 civarında koyun bulunduğunu dile getirdi. İddiaya göre Yurtbaşı köyünde mermer ocağı açmak isteyen firma yetkilileri yıkılan barınakların yerine yenilerinin yapılacağı ve hayvan yetiştiricilerine ot yardımında bulunma sözünü verdi.

İki hafta önce güvenlik güçleri eşliğinde yıkıma geldiler

İki hafta önce de güvenlik güçleri eşliğinde yıkım için köye iş makinelerinin geldiği ancak köylülerin tepkileriyle karşılaşan iş makinesi operatörünün çalışmak istememesi üzerine yıkım çalışmalarının ertelendiği öne sürüldü.

İki hafta önce de yıkım için güvenlik güçleri eşliğinde köye iş makinesi geldiği belirtildi

Van, koyun yetiştiriciliğinde Türkiye'de ilk sırada

Yüzölçümünün büyük kısmı mera alanlarından oluşan Van, 1980’li yıllarda Türkiye’nin kırmızı et ihtiyacının önemli bir kısmını karşılıyordu. TÜİK verilerine göre toplam yüzölçümü 20 milyon 921 bin dekar olan Van’daki mera alanlarının büyüklüğü 5 milyon 328 bin 620 dekar. Bu oran ilin toplam yüzölçümünün dörtte birini oluşturuyor. Van’daki mera alanlarının genişliği kenti koyun üretiminde öne çıkarıyor. 1990’lı yıllarda terör olayları nedeniyle boşaltılan köylerde son yıllarda hayvancılık yeniden canlanıyor. TÜİK verilerine göre 2002 yılında 2 milyon 100 bin dolayında olan Van’daki yerli ırk koyun varlığı, 2019’da 2 milyon 505 bin 450, 2020’de ise önemli bir artış göstererek 2 milyon 911 bin 815’e ulaştı.

Van hayvan istatistikleri (Tarım ve Orman Bakanlığı)

‘Köyümde yaşamak için bir sürü nedenim var', fakat...

Türkiye’deki toplam 42.126.781 (2020) koyun varlığının önemli bir kısmını tek başına yetiştiren Van, ülkede ilk sırada yer alıyor. Konya 2,5 milyon koyun varlığı ile 2., Şanlıurfa ise 2,3 milyon ile 3. sırada yer alıyor. Devlet bir yandan bu üretimi desteklemek için teşvik verirken diğer yandan hayvancılık yapılan bölgelerde madencilik izni veriliyor. Van’da geçtiğimiz yıl uygulamaya konulan “Köyümde Yaşamak İçin Bir Sürü Nedenim Var” projesi de bu desteklerden biri. Tarım ve Orman Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü’nün ortaklaşa yürüttüğü ve ilgili komisyonun uygun göreceği hayvan yetiştiricilerine 100 bin TL’ye kadar faizsiz kredi desteği sağlanmasını öngören projeyle ilgili protokol, Ekim 2020’de Van’da düzenlenen törenle imzalanmıştı.

Vahşi madencilik uğruna meralar ve ormanlar yok ediliyor

Türkiye’de bütüncül arazi planlaması yapılmaksızın orman, mera ve tarım arazileri mermer ve taş ocakları için tahsis ediliyor. Yaklaşık 10 yıl işletme ömrü olan mermer ocakları çevre ve yaşam alanları üzerinde büyük tahribat yaratırken, üzerinde kontrollü otlatmayla yıllarca hayvancılık yapılacak meralar ile yaşam için sağladığı yararlar ekonomik getirilerle ölçülemeyecek kadar fazla olan orman alanları vahşi madenciliğe kurban ediliyor.