Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail'in Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşlarına yönelik kısıtlamalarının hukuki sonuçlarını değerlendiren danışma görüşünü dün açıkladı.

Lahey'deki Barış Sarayı'nda gerçekleştirilen açık oturumda okunan danışma görüşünde UAD, İsrail'in Gazze'de açlığı bir silah olarak kullanmasının uluslararası hukuka göre yasak olduğunu vurguladı. İsrail'in BM Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı'nın (UNRWA) insani yardım sağlama imkanını engellediğini bildiren UAD, İsrail'in işgalci bir ülke olarak UNRWA ve diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliği yaparak yardımları kolaylaştırmakla yükümlü olduğuna işaret etti.

İsrail'in tezlerini savunan bazı ülkeler tarafından ileri sürülen itirazları reddeden mahkeme, görüşünün tamamen hukuki bir mütalaa olduğunu ve siyasi ya da hukukun araçsallaştırılması anlamına gelmeyeceğini ifade etti.

İsrail 8 Ekim 2023'ten beri Gazze'de 866 BM personelini öldürdü

UNRWA'nın 1949'daki kuruluş amaçlarına değinen UAD, ajansın işgal altındaki Filistin topraklarında yaşayan Filistinli mülteciler için hayati anlam taşıyan insani yardımları sağlayan kuruluş olduğunu ifade etti.

İsrail saldırıları sonrasında 8 Ekim 2023 itibarıyla yüz binlerce insanın yerinden edildiğini, binaların ve sivil yaşam alanlarının yıkıldığını ve on binlerce kişinin öldürüldüğünü belirten UAD, Gazze'de 541 yardım görevlisinin, 866 BM personelinin öldürüldüğünü, bunların 360'ının UNRWA çalışanı olduğunu kaydetti.

UAD, UNRWA'nın tarafsızlığını yitirdiği şeklindeki İsrail iddialarının BM'nin inceleme kurumları ve tarafsız komisyonlar tarafından incelendiğini dile getirerek, söz konusu iddiaları doğrulayan bulgulara rastlanmadığını ve UNRWA'nın herhangi bir tarafsızlık veya ayrımcılık ilkesini ihlal etmediğini vurguladı.

Gazze Şeridi'nde İsrail-ABD güdümlü Gazze İnsani Yardım Vakfı (GHF) aracılığıyla çalışan sözde insani yardım dağıtım merkezlerinin insani ilkelere uygun şekilde çalışmadığı yönündeki iddiaların çok sayıda kuruluş tarafından tespit edildiğini aktaran UAD, 21 Mayıs itibarıyla GHF aracılığıyla ve diğer yollarla getirilen insani yardımların Gazze'deki açlığı ortadan kaldırmaya yeterli olmadığı değerlendirmesinde bulundu.

'İşgalci güç olarak yerel nüfusun temel ihtiyaçlarını sağlamakla yükümlü'

UAD, İsrail'in Gazze'de insani yardımların sivillere ulaştırılmasının sağlanmasından sorumlu olduğunu, İsrail'in bu yükümlülüklerini yerine getirmediğini açıkladı.

İşgalci güç olarak İsrail'in "yerel nüfusun temel ihtiyaçlarını, hayatta kalmaları için gerekli malzemeleri de içerecek şekilde sağlamakla yükümlü" olduğunu aktaran UAD, İsrail'in BM ve UNRWA'nın da dahil olduğu kuruluşlar tarafından sağlanan yardımları kolaylaştırma yükümlülüğü olduğunu da ifade etti.

Gazze'de açlığı silah olarak kullanması yasak

Uluslararası teamül hukukuna göre açlığın silah olarak kullanılmasının yasaklandığının altını çizen UAD, İsrail'in Gazze'ye insani yardımların girişini engelleyerek açlığı silah olarak kullanmasının yasak olduğunu kaydetti.

UAD, İsrail'in yoğun nüfuslu alanlara çok sayıda insani yardım ve sürekli tahliye emirleriyle BM'nin ve UNRWA'nın, diğer uluslararası organizasyonların ve üçüncü devletlerin insani yardım sağlama imkanını kısıtladığını ve engellediğini bildirdi.

'İsrail'in BM ile işbirliğini sonlandırma ve UNRWA'yı kısıtlama yetkisi yok'

Filistinlilerin işgal altındaki topraklardan sürülmesi ve sınır dışı edilmesinin yasak olduğuna işaret eden UAD, askeri gereklilikler sebebiyle yerlerinden edilen kişilerin de evlerine geri dönme hakkı bulunduğunu belirtti.

UAD, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında yaşayanlara karşı yaşam hakkı, işkenceden korunma hakkı, seyahat özgürlüğü, güvenlik içinde yaşama, ikamet hayatının korunması, konut hakkı ve sağlık, eğitim ve ayrımcılıktan korunma gibi sorumluluğu olduğuna vurgu yaparak, UNRWA'nın bu hakların korunmasında BM'nin en önemli organı olarak görev yaptığını ifade etti.

İsrail'in UNRWA'yı kısıtlayarak ve faaliyetlerini engelleyerek bu hakların korunmasını zedelediğini belirten UAD, İsrail'in BM ile işbirliğini sonlandırma ve UNRWA'yı kısıtlama yetkisine sahip olmadığını vurguladı.

UNRWA'nın dokunulmazlığının korunması istendi

UAD, BM Şartı'nın 105. maddesi çerçevesinde UNRWA'nın dokunulmazlık ve ayrıcalıklara sahip olduğunu kaydederek, UNRWA'ya ait okul, bina, hastane ve hizmetlerin de bu dokunulmazlıklar kapsamında olduğunu ve silahlı çatışmaların bu dokunulmazlıkların ihlali için gerekçe olmayacağını bildirdi.

İsrail'in, UNRWA'ya ait bina ve eşyaların dokunulmazlığına saygı göstermesi gerektiğine işaret eden UAD, İsrail'in BM kuruluşları adına çalışan kişilerin de dokunulmazlığına saygı göstermesi gerektiğini vurguladı.

UAD, İsrail'in BM ile iyi niyetle işbirliği içerisinde hareket etme ve BM Şartı'ndaki yükümlülüklerini insani yardım faaliyetleri de dahil olmak üzere yürütmesi gerektiğini belirtti.

Tel Aviv UAD’nin danışma görüşünü reddetti

Tel Aviv yönetimi, UAD'nin BM kuruluşlarına yönelik İsrail kısıtlamalarına ilişkin danışma görüşünü reddetti.

İsrail Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada UAD danışma görüşünün, Tel Aviv yönetimine karşı siyasi yaptırımlar dayatmaya yönelik bir girişim olduğu ileri sürüldü.

"UAD danışma görüşünün İsrail’e zarar vermeyi amaçladığı" öne sürülen açıklamada, "Tel Aviv'in uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdiği" iddia edildi.

Hamas: UAD’nin kararı İsrail işgalinin soykırım işlediğini doğruluyor

Hamas tarafından yapılan yazılı açıklamadaysa, "Uluslararası Adalet Divanı'nın açlığın bir savaş silahı olarak kullanılmasını yasaklayan kararı, Filistinlileri kasıtlı olarak aç bırakan İsrail işgalinin bir tür soykırım işlediğini doğrulamaktadır" ifadeleri kullanıldı.

UAD'nin İsrail'i "Filistin halkının acil insani ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü kıldığı" kaydedilen açıklamada, uluslararası topluma "Gazze’ye insani yardımların girişini güvence altına alma çağrısı" yapıldı.

Açıklamada, "İnsani yardımların siyasete alet edilmemesine, İsrail tarafından baskı aracı olarak kullanılmasına izin verilmemelidir" denildi.