Ukrayna’da savaşın yönetimine ve ordudaki komuta anlayışına karşı günlerdir devam eden protestolar, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i geri adım atmaya zorladı.

Zelenskiy, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Oleksandr Sırski’yi görevden alarak yerine 43 yaşındaki Tümgeneral Mihaylo Drapatıy’ı atadı.

Başkent Kiev başta olmak üzere ülkenin çeşitli kentlerinde düzenlenen gösteriler, Şubat 2022’de Rusya'yla savaşın başlamasından bu yana Ukrayna’da gerçekleştirilen en büyük sokak protestoları oldu.

Eylemler, Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov’un 15 Temmuz’da hükümet değişikliği kapsamında görevden alınmasıyla başlamıştı. Ancak göstericilerin itirazı yalnızca bir bakanın değiştirilmesine değil, savaşın nasıl yönetildiğine yöneldi.

‘Fedorov geri dönsün, Sırski görevden alınsın’

Kiev’deki ilk gösteriye tahminlere göre bin ila 2 bin kişi katıldı. Sonraki günlerde eylemler Lviv dahil başka kentlere de yayıldı. Askerler, savaş gazileri ve gençlerin katıldığı gösterilerde iki temel talep öne çıktı: Fedorov’un savunma bakanlığına geri getirilmesi ve Sırski’nin görevden alınması.

Protestocular, teknoloji ve insansız hava araçlarına dayalı savaş yöntemlerinin geliştirilmesinde rol oynayan Fedorov’un görevden alınmasını, ordudaki reformların önünün kesilmesi olarak değerlendirdi.

Savaş öncesinde dijital dönüşüm bakanlığı yapan Fedorov, savunma bakanı olarak görev yaptığı altı aylık dönemde insansız hava aracı üretimi, askeri tedarik sistemi ve savaş alanındaki teknolojik uygulamalar üzerine yoğunlaşmıştı.

Fedorov görevden alınmasının ardından yaptığı açıklamalarda Sırski’yi askeri reformları engellemekle, sorunları üst yönetime doğru biçimde aktarmayan bir yapı oluşturmakla ve modern savaşın gereklerine uyum sağlayamamakla suçladı.

Zelenskiy komutanlarla görüştü

Eylemlerin büyümesinin ardından Zelenskiy, aralarında Mihaylo Drapatıy’ın da bulunduğu altı üst düzey komutanla görüşmeler gerçekleştirdi.

21 Temmuz gecesi yayımlanan açıklamayla Drapatıy’ın Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanlığına getirildiği duyuruldu. Zelenskiy, askeri operasyonların kesintiye uğramadan devam edeceğini ve Drapatıy’la ordunun kısa ve orta vadeli görevlerini belirlediklerini söyledi.

2014’ten bu yana görev yapan Drapatıy, Ukrayna ordusunun yeni kuşak komutanlarının temsilcilerinden biri olarak görülüyor. 2024 yılında Harkov bölgesindeki Rus ilerleyişinin durdurulmasında rol oynayan Drapatıy, daha sonra kara kuvvetleri komutanlığı görevini üstlenmişti.

Fedorov, Drapatıy’ın atanmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. Ancak protestocuların diğer temel talebi olan Fedorov’un yeniden savunma bakanlığına getirilmesi henüz karşılanmadı. Zelenskiy’nin Fedorov’a hükümet içinde teknoloji alanında başka bir görev önerdiği, Fedorov’un ise savunma bakanlığı dışındaki seçeneklere mesafeli yaklaştığı bildirildi.

Sıkıyönetim altında ender görülen protestolar

Eylemlerin büyüklüğü kadar gerçekleştirildiği koşullar da dikkat çekiyor. Ukrayna’da Rusya’yla savaşın başladığı 24 Şubat 2022’den bu yana sıkıyönetim uygulanıyor.

Sıkıyönetim hükümete dolaşım, toplantı ve gösteri özgürlüğünü sınırlandırma yetkisi verirken, seçimler de bu gerekçeyle ertelenmiş durumda. Buna karşın Kiev’deki protestolara güvenlik güçlerinin kapsamlı bir müdahalede bulunmaması ve gösterilerin günlerce sürmesi, savaş döneminde yönetimle toplum arasındaki ilişkide belirgin bir kırılmaya işaret etti.

Gösteriler doğrudan savaşın sona erdirilmesini ya da Rusya’yla uzlaşılmasını savunan bir hareket niteliği taşımıyor. Protestocuların önemli bir bölümünü askerler, gaziler ve Ukrayna’nın savaş kapasitesinin güçlendirilmesini isteyen gruplar oluşturuyor.

Ancak eylemler, savaş uzadıkça asker kayıpları, seferberlik, ordudaki insan gücü açığı ve kararların denetlenememesi gibi başlıklarda biriken hoşnutsuzluğun artık hükümetin “ulusal birlik” çağrılarıyla bastırılamadığını gösteriyor.

Sırski’nin görevden alınması, sokak gösterilerinin doğrudan sonuç ürettiği ilk büyük geri adım oldu. Fedorov’un geleceği ve ordudaki komuta reformlarının ne ölçüde uygulanacağı ise krizin sona erip ermediğini belirleyecek.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.