Afrika kıtasına yönelik adımlarını hızlandıran Türkiye, Somali'de de yoğun bir mesai yürütüyor. Ülkedeki varlığını çeşitli alanlardaki faaliyetleriyle her geçen gün derinleştiren Türkiye, Somali'ye uzay üssü kuruyor.

Türkiye Uzay Ajansı'nın (TUA) öncülüğünde inşa edilecek tesis sadece uzaya roket fırlatma projeleri için değil, uzun menzilli füze denemeleri için de kullanılacak.

Türkiye gazetesinden Yeşim Eraslan’ın aktardığına göre, Aralık 2024’te Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un Mogadişu’da duyurduğu proje kapsamında hayata geçirilecek tesisin ayrıntıları ortaya çıkmaya başladı.

Önümüzdeki günlerde ihaleye çıkılması bekleniyor

Uzay üssünün yapımı için önümüzdeki günlerde ihaleye çıkılması bekleniyor. Projenin maliyetinin gelecek etaplarla birlikte 350 milyon doları bulması öngörülüyor.

Daha öncesinde basına yansıyan haberlerde ise ilk belirlemelere göre projenin yatırım maliyetinin yaklaşık 6 milyar dolar olacağı ifade edilmişti. Türkiye Uzay Ajansı’nın yıllık bütçesi 40 milyon dolar olduğundan dolayı, Türkiye'nin yatırım ortağına ihtiyaç duyduğu ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Türkiye ile ortak olmaya en yakın ülke konumunda olduğu da iddialar arasında yer almıştı.

900 kilometrekarelik alan tahsis edildi

Edinilen bilgiye göre Türkiye ile Somali hükümetleri arasında varılan mutabakat sonucu, Türkiye’ye Hint Okyanusu kıyısında 30x30 kilometrelik (900 kilometrekare) bir alan tahsis edildi.

Uzay Üssü Projesi’nin inşaatına yakında başlanması ve projenin iki yıl içinde tamamlanması öngörülüyor. Türk uzay üssü sadece uzaya roketi fırlatma projeleri için değil, uzun menzilli füze denemeleri için de kullanılacak.

Türkiye'nin roket ve balistik füze planları

AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2022’de Roketsan tarafından geliştirilen Tayfun Balistik Füzesi’nin menzilinin 560 kilometrenin üzerine çıkarılması için çalışmalar yapıldığını açıklamıştı. İlk test atışı 18 Ekim 2022 tarihinde Rize-Artvin Havalimanı’nda gerçekleştirilmiş ve test neticesinde Tayfun, Türkiye’nin şu an için en uzun menzilli füzesi olma unvanını kazanmıştı. İkinci test atışı ise 23 Mayıs 2023’te yine Rize-Artvin Havalimanı'nda yapılmış, platformun seri üretimi için çalışmaların devam ettiği aktarılmıştı.

Ancak Sinop sahasının yeterli alanı sağlamaması ve füzenin artan menzili de beraberinde bir dizi risk getiriyor. Somali’deki olası fırlatma sahası sayesinde testlerde oluşacak kalıntıların yerleşim alanlarına ve diğer ülkelere düşme riskini azaltabileceği belirtiliyor.

Ayrıca Erdoğan, "Milli Uzay Programı"nın tanıtım toplantısında, 2023 yılının sonuna kadar "milli ve özgün hibrid roketle" Ay'a gidileceğini açıklamış, uzay programına ilişkin hedeflerin arasında bir Türk vatandaşını da uzaya göndermek olduğunu söylemişti. Türkiye'nin uzaya ya da Ay’a gitmesi mümkün olmayınca, AKP hükümeti, 55 milyon dolar verip ABD Florida'da bulunan Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatılacak Dragon kapsülünü taşıyacak olan Falcon 9 roketinden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Alper Gezeravcı'ya bilet almıştı. Her ne kadar "uzay hedefleri" tutmasa da Türkiye'nin, uzay çalışmalarını ilerletmek için uzun süredir roket fırlatma planları yaptığı biliniyor.

Türkiye ve Somali ilişkileri

Öte yandan Türkiye bir süredir başta Somali olmak üzere Afrika'da ekonomik ve askeri varlığını genişletme hedefleriyle hareket ediyor. Türkiye ve Somali arasındaki ilişkiler çok uzun yıllara dayanmamasına karşın, 14 yılda atılan adımlar bir hayli dikkat çekici.

Dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, 2011 yılında yanına patronları alarak Somali'ye bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyaretle birlikte Türkiye sermayesi, Afrika Boynuzu ülkesine giriş yapmış oldu. Sonrasında çeşitli ihaleler alındı, yatırımlar yapıldı, dernek ve vakıflar faaliyete başladı, karşılıklı anlaşmalara imzalar atıldı.

2017 yılına gelindiğinde Türkiye yurtdışındaki en büyük üssü olan Somali Türk Görev Kuvveti Komutanlığı'nı faaliyete soktu. Bugüne kadar üste binlerce Somali askerine eğitim verilirken, silah, teçhizat, donanım ve kıyafet desteği de sağlandı.

Halihazırda Somali’de gelişkin şekilde askeri faaliyetler yürüten Türkiye, 8 Şubat’ta Somali ile Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması’na imza attı. Somali’de terörizm, dış tehditler, korsancılık ve yasadışı balıkçılıkla mücadele ile kıyıların korunmasını ve deniz kaynaklarının geliştirilmesi gibi konularda işbirliğini kapsayan anlaşmayla, iki ülke arasında ortak bir deniz kuvvetleri oluşturulması kararlaştırıldı. Bu kuvvetlerin, Somali sularını 10 yıl boyunca koruyacağı ve deniz kaynaklarının gelişmesine katkı sağlayacağı belirtildi. Sismik araştırma ve derin deniz sondajı yapan Türk enerji filosu da ilk kıtalar arası görevine böylece Somali'de başlamış oldu.

Ayrıca Somali ve Etiyopya arasında çıkan diplomatik krizde de arabuluculuk rolünü Türkiye üstlendi. “Ankara Süreci” olarak adlandırılan yaklaşık 8 ay süren arabuluculuk girişimi kapsamında Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ve Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde bir araya geldi. 

Erdoğan'ın da katıldığı görüşmelerde iki ülke uzlaşıya vardı.